પરંપરાગત પાકોથી આગળ, બહુચરાજીના ખેડૂતનું નીલગીરી મોડેલ બન્યું ચર્ચાસ્પદ
મહેસાણા જિલ્લાના બહુચરાજી તાલુકાના શંખલપુર ગામમાં રહેતા 73 વર્ષીય ખેડૂત બાબુભાઈ પટેલ વર્ષોથી ખેતી કરે છે, પરંતુ હવે તેઓએ કલ્પનાત્મક રીતે નવી દિશા અપનાવી છે. પરંપરાગત પાકોથી આગળ વધીને બાબુભાઈએ ઔદ્યોગિક લાકડાનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું છે. ગયા વર્ષે માત્ર બે વિઘા જમીનમાં તેમણે 429 વેરાયટીની નીલગીરીના લગભગ 2500 છોડ રોપ્યા છે. તેમની આ નવીન ખેતી પદ્ધતિ લાંબા ગાળે સ્થિર આવક આપી શકે તેવું સાબિત થઈ રહ્યું છે.
પેપર ઉદ્યોગ માટે નીલગીરી સૌથી મોટા માંગવાળું લાકડું
નીલગીરીના આ છોડનો મુખ્ય ઉપયોગ પેપર તથા પેકેજિંગ માટે પૂંઠા બનાવવામાં થાય છે. આ વૃક્ષોની વિશેષતા એ છે કે કાપણી બાદ તે ફરીથી પાંગરવાનું શરૂ કરે છે, એટલે એકવાર વાવેલા છોડથી વર્ષો સુધી આવક મેળવી શકાય છે. સામાન્ય રીતે ત્રણ વર્ષ બાદ પ્રથમ કટિંગ મળી શકે છે. હાલ બજારમાં આ લાકડાનો સરેરાશ ભાવ રૂપિયા 110 પ્રતિ કિલોગ્રામ ચાલે છે, જેને કારણે આ ખેતી આશાજનક અને ફાયદાકારક માનાય છે.
વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી વાવેતર, વચ્ચે આંતરપાકથી વધારાની આવક
બાબુભાઈ જણાવે છે કે પ્રત્યેક રોપા વચ્ચે 2.5 ફૂટનું અંતર અને પહોળાઈમાં 54 ઈંચનું અંતર રાખીને વાવેતર કરાયું છે. આ માપ પ્રમાણે વચ્ચે પૂરતી જગ્યા રહે છે, જ્યાં આંતરપાકરૂપે અન્ય પાક પણ લઈ શકાય છે. ગયા વર્ષે તેમણે અડદ વાવી અને 3 મણ જેટલુ ઉપજ મળ્યુ હતું, હવે તે એરંડાની ખેતી કરી રહ્યા છે. ઝાડ મોટાં થાય ત્યાં સુધીના ત્રણ વર્ષમાં આવા પાકોથી વધારે મૂલ્ય પ્રાપ્ત થાય છે, જેના કારણે ખેડૂતને આર્થિક ભાર અનુભવાતો નથી.
માત્ર 50 હજારના ખર્ચે 2500 રોપા, ઓનલાઇન ખરીદીથી સરળ વ્યવસ્થા
વાવેતર વખતે ખાતર, જમીન તૈયારી અને રોપા માટે દવા-ટ્રીટમેન્ટ સહિતની તમામ પ્રક્રિયા નિયમિત રીતે કરવામાં આવી હતી. રોપાઓ ઓનલાઇન મંગાવવામાં આવ્યા હતા, જેમાં એક રોપાનો ખર્ચ પરિવહન સાથે લગભગ 10 રૂપિયા જેટલો આવ્યો હતો. આ રીતે 2500 છોડ સુધીનો કુલ ખર્ચ અંદાજે 50,000 રૂપિયા થયો છે. ખેડૂત માટે આ મૂડીરોકાણ મોટુ દેખાતું હોવા છતાં આગળના વર્ષોમાં તેનો સર્જાતો નફો ઘણો વધુ છે.
ચાર મહિનામાં 6 ફૂટની વૃદ્ધિ, ત્રણ વર્ષમાં મળવાનું મૂલ્ય બે લાખ સુધી
માત્ર ચાર મહિનામાં ઝાડોની ઊંચાઈ પોણા ફૂટથી 6 ફૂટ સુધી પહોંચી છે. જો દરેક વૃક્ષનો ભાવ ત્રણ વર્ષ બાદ સરેરાશ 700 રૂપિયા માનીએ તો કુલ મળીને આશરે બે લાખ જેટલી આવક થઈ શકે છે. પહેલો ખર્ચ ત્રણ વર્ષની કટિંગ બાદ પાછો આવી જાય છે અને આગળનું ઉત્પાદન શુદ્ધ નફામાં ગણાય છે. લાકડાની માંગ વધુ હોવાથી ઉદ્યોગકાર પોતે આવીને ઝાડ કાપીને લઈ જાય છે, તેથી ખેડૂતને બજારમાં જવાની જરૂર પડતી નથી.
બાબુભાઈ પટેલનું મોડલ અન્ય ખેડૂતો માટે પ્રેરણા માર્ગ
બાબુભાઈ પટેલે પરંપરાગત ખેતીમાંથી આગળ વધી ઔદ્યોગિક લાકડાના વાવેતર તરફ સફળ પ્રયત્ન કર્યો છે. આ રીત સાબિત કરે છે કે ખેતી માત્ર અનાજ કે તેલીબિયાંથી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઔદ્યોગિક છોડ ખેડૂતને વધુ નફો આપી શકે છે. તેમના અનુભવ અને હિંમત બીજા ખેડૂતોને પણ નવી પદ્ધતિ અજમાવવા પ્રોત્સાહિત કરે છે. બાબુભાઈનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે — બદલાતી ખેતી સાથે ચાલો તો જમીન તમારી સોનું ઉપજાવી આપે.
