ડાયાલિસિસથી બચવાનો ઉપાય: 4 સરળ ટેસ્ટથી કિડનીની બીમારીને શરૂઆતમાં જ ઓળખો
કિડની લોહીમાંથી ઝેરી અને નકામા પદાર્થોને ફિલ્ટર કરીને બહાર કાઢે છે. જ્યારે કિડની ખરાબ થાય છે, ત્યારે આ કચરો શરીરમાં જ રહે છે અને પછી ડાયાલિસિસ ની જરૂર પડે છે. ડાયાલિસિસની જરૂરિયાતને રોકવા માટે, ૪ સરળ ટેસ્ટ બીમારીને શરૂઆતમાં જ પકડીને સારવાર સરળ બનાવી શકે છે.
કિડની ખરાબ થવાના કારણો
કિડનીની બીમારીઓ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે. દારૂનું સેવન, ડાયાબિટીસ (Diabetes), શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ વગેરેને કારણે કિડની પર બોજ પડે છે અને ધીમે ધીમે તેમની કાર્યક્ષમતા સમાપ્ત થઈ જાય છે.
અહેવાલમાં ધ લેન્સેટ (The Lancet)ના હવાલાથી જણાવવામાં આવ્યું છે કે ૧૯૯૦ માં ૭૮ મિલિયન લોકોને કિડનીની બીમારી હતી, જે ૨૦૨૩ માં વધીને ૭૮૮ મિલિયન થઈ ગઈ છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે કિડનીના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત રહેવું કેટલું જરૂરી છે.
ડોક્ટરે આપેલા ૪ મુખ્ય ટેસ્ટ
કિડનીના મોટા ડૉક્ટર નેફ્રોલોજિસ્ટ અર્જુનસભરવાલે ૪ ટેસ્ટ કરાવવાની સલાહ આપી છે. એક્સપર્ટના મતે, આ ટેસ્ટ કિડનીની બીમારીને પકડવામાં ખૂબ જ સક્ષમ છે, જેની મદદથી સમયસર સારવાર શરૂ કરીને ડાયાલિસિસની જરૂરિયાતને ટાળી શકાય છે.
૧. ક્રિએટિનાઇન બ્લડ ટેસ્ટ (Creatinine Blood Test) અને ઇજીએફઆર (eGFR)
આ ટેસ્ટ જણાવે છે કે કિડની લોહીમાંથી કચરો દૂર કરવામાં કેટલી સક્ષમ છે.
- ક્રિએટિનાઇન: ડૉક્ટરના મતે, ક્રિએટિનાઇન એક આંકડો છે, જે લોહીમાં રહેલા નકામા પદાર્થનું પ્રમાણ દર્શાવે છે.
- eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate): આ ટેસ્ટ જણાવે છે કે કિડની કયા સ્તરે ફિલ્ટર કરી રહી છે. eGFR કિડનીના કાર્યનું ટકાવારી (%) માં પ્રમાણ દર્શાવે છે. eGFR ઓછું હોવું કિડનીના કાર્યમાં ઘટાડો સૂચવે છે.
૨. સિસ્ટાટિન સી (Cystatin C)
સિસ્ટાટિન-સી શરીરના કોષો દ્વારા બનાવવામાં આવતું એક પ્રોટીન છે.
- જ્યારે કિડની સ્વસ્થ હોય છે, ત્યારે લોહીમાં આ પ્રોટીનનું સ્તર સામાન્ય હોય છે.
- જો તમારા સિસ્ટાટિન-સીનો આંકડો વધારે હોય, તો તે દર્શાવે છે કે કિડનીનું કાર્ય ઓછું થઈ રહ્યું છે. આ ટેસ્ટ eGFR કરતાં પણ વધુ સચોટ માહિતી આપી શકે છે.
૩. યુરિન ડિપસ્ટિક ટેસ્ટ (Urine Dipstick Test)
જ્યારે કિડની ખરાબ થવા લાગે છે, ત્યારે પેશાબમાં પ્રોટીન લીકેજ થવા લાગે છે.
- યુરિન ડિપસ્ટિક જેવો સરળ ટેસ્ટ આ પ્રોટીનની હાજરી શોધે છે
- આ ટેસ્ટ માટે હેલ્થકેર પ્રોવાઇડર તમારા પેશાબના સેમ્પલમાં એક કેમિકલ ટ્રીટેડ પેપર ડુબાડે છે, જે પેશાબમાં એલ્બ્યુમિન નામનું પ્રોટીન હોય તો રંગ બદલી નાખે છે.
- પેશાબમાં પ્રોટીનની હાજરી એ કિડનીની બીમારીનો પ્રારંભિક અને મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે.
૪. યુરિન પ્રોટીન ટુ ક્રિએટિનાઇન રેશિયો (Urine Protein to Creatinine Ratio – UPCR)
કિડનીના ડૉક્ટરના મતે, યુરિન પ્રોટીન ટુ ક્રિએટિનાઇન રેશિયો પેશાબમાં હાજર પ્રોટીનનું પ્રમાણ દર્શાવે છે.
- કિડનીની બીમારી હોવા પર આ રેશિયો અવારનવાર વધારે આવે છે.
- આ ટેસ્ટ, ડિપસ્ટિક ટેસ્ટ કરતાં વધુ ચોક્કસ હોય છે અને કિડનીને કેટલું નુકસાન થયું છે તેનું વધુ સચોટ આકલન કરવામાં મદદ કરે છે.
આ ચારેય ટેસ્ટની મદદથી કિડનીની બીમારીને તેના શરૂઆતના તબક્કામાં જ પકડી શકાય છે, જેનાથી ડાયાલિસિસ જેવા મોંઘા અને લાંબા ગાળાના ઇલાજની જરૂરિયાતને રોકી શકાય છે અને સારવારનો ખર્ચ ઓછો કરી શકાય છે.
