ડાયાબિટીસની સારવારમાં ક્રાંતિ: એક ઓપરેશન અને મધુમેહ કાયમ માટે સમાપ્ત? AIIMSના ડોક્ટરનો સનસનાટીપૂર્ણ દાવો
આજના સમયમાં ડાયાબિટીસ (મધુમેહ) એક એવી ગંભીર બીમારી છે, જેનું મેનેજમેન્ટ શક્ય છે પરંતુ તેનો કાયમી ઈલાજ નથી. વિશ્વભરના ડૉક્ટરો દાયકાઓથી આ બીમારીનો મૂળમાંથી ઈલાજ શોધવામાં લાગેલા છે. તેવામાં, દેશની સર્વોચ્ચ તબીબી સંસ્થા ઓલ ઈન્ડિયા ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ (AIIMS), નવી દિલ્હીના સર્જરી વિભાગના એક ડૉક્ટરે મોટો અને આશાસ્પદ દાવો કર્યો છે.
AIIMSના ડૉક્ટરનું કહેવું છે કે તેમણે સર્જરી દ્વારા ડાયાબિટીસના સંખ્યાબંધ દર્દીઓને સંપૂર્ણપણે રોગમુક્ત કર્યા છે. આ દાવો માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પણ વૈશ્વિક તબીબી જગતમાં સનસનાટી મચાવી રહ્યો છે.
કઈ છે આ ચમત્કારી સર્જરી?
AIIMSના નિષ્ણાત ડૉક્ટર જે સર્જરીની વાત કરી રહ્યા છે, તેને સામાન્ય રીતે ‘મેટાબોલિક સર્જરી’ અથવા ચોક્કસ કેસોમાં ‘બેરીએટ્રિક સર્જરી’ (Bariatric Surgery)ના એક પ્રકાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ડૉક્ટરના જણાવ્યા મુજબ, આ સર્જરી મુખ્યત્વે એવા ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે અસરકારક સાબિત થઈ છે, જેઓ ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસથી પીડાય છે અને જેઓ સ્થૂળતા (Obesity)નો પણ શિકાર છે. આ સર્જરીમાં પેટ અને નાના આંતરડાના બંધારણમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.
સર્જરી કેવી રીતે ડાયાબિટીસને સમાપ્ત કરે છે?
આ સર્જરી પાછળનું તબીબી વિજ્ઞાન સમજાવતા ડૉક્ટરે જણાવ્યું કે, ડાયાબિટીસ માત્ર સ્વાદુપિંડ (Pancreas)માં ઇન્સ્યુલિનના ઉત્પાદન સાથે જ જોડાયેલો નથી, પરંતુ તે આંતરડા અને ચરબી કોશિકાઓમાંથી સ્ત્રાવ થતા હોર્મોન્સ પર પણ આધાર રાખે છે.
- ઇન્સ્યુલિન સંવેદનશીલતામાં વધારો: સર્જરી પછી આંતરડામાં ખોરાકનો માર્ગ બદલાઈ જાય છે. આ ફેરફારને કારણે, આંતરડામાંથી કેટલાક એવા હોર્મોન્સ (જેમ કે GLP-1)નો સ્ત્રાવ વધે છે જે શરીરને ઇન્સ્યુલિન પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે.
- વજનમાં ઘટાડો: બેરીએટ્રિક સર્જરી વજનમાં જબરદસ્ત ઘટાડો લાવે છે. ચરબી ઓછી થવાથી ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ ઘટે છે.
- ગ્લુકોઝનું નિયમન: આ સર્જરી દર્દીના મેટાબોલિક (ચયાપચય) રેટમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવે છે, જેના પરિણામે બ્લડ ગ્લુકોઝનું સ્તર ઝડપથી સામાન્ય થઈ જાય છે.
ડૉક્ટરનો દાવો છે કે ઘણા દર્દીઓમાં સર્જરીના થોડા દિવસોમાં જ ઇન્સ્યુલિન અને અન્ય ડાયાબિટીસની દવાઓ બંધ કરવી પડી છે.
ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે આશા
AIIMSના આ નિષ્ણાત ડૉક્ટરના મતે, આ સર્જરી એવા ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે એક આશાનું કિરણ છે જેઓ ઇન્સ્યુલિન લેવા છતાં તેમના બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરી શકતા નથી અને સાથે જ તેમનો BMI (બોડી માસ ઇન્ડેક્સ) પણ ઊંચો છે.
જોકે, ડૉક્ટરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ સર્જરી દરેક ડાયાબિટીસના દર્દી માટે યોગ્ય નથી. આ નિર્ણય લેતા પહેલા દર્દીની ઉંમર, સ્થૂળતાનું સ્તર, ડાયાબિટીસનો સમયગાળો અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય પરિબળોનું સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.
તબીબી જગતનો પ્રતિભાવ
મેટાબોલિક સર્જરી દ્વારા ડાયાબિટીસનો ઈલાજ નવી વાત નથી, પરંતુ ભારતમાં AIIMS જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાના નિષ્ણાત દ્વારા આટલા મજબૂત દાવાને કારણે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે. અન્ય ડાયાબિટીસ નિષ્ણાતોએ આ સર્જરીના પરિણામોને આવકાર્યા છે પરંતુ સાથે જ સલાહ આપી છે કે આ ઈલાજને ‘ડાયાબિટીસનો અંતિમ ઉપચાર’ જાહેર કરતા પહેલા લાંબા ગાળાના પરિણામો અને આડઅસરો પર વધુ સંશોધન થવું જરૂરી છે.
આ સર્જરી ચોક્કસપણે ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના મેનેજમેન્ટમાં એક ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
