કેટલું હોવું જોઈએ સામાન્ય બ્લડ પ્રેશર? AHA/ACCની નવી માર્ગદર્શિકાથી સમજો સંપૂર્ણ શ્રેણી
આજના ઝડપી જીવનમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન)ની સમસ્યા ચિંતાજનક રીતે વધી રહી છે, અને યુવા વયના લોકો પણ તેનાથી મોટા પ્રમાણમાં પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશર હૃદય રોગ, સ્ટ્રોક અને કિડની ફેલ્યોરનું મુખ્ય જોખમ પરિબળ છે. આ વધતા જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને, અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (AHA) અને અમેરિકન કોલેજ ઓફ કાર્ડિયોલોજી (ACC) એ બ્લડ પ્રેશરની શ્રેણીઓ માટે નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે.
આ નવી માર્ગદર્શિકાએ સામાન્ય બ્લડ પ્રેશરની વ્યાખ્યાને વધુ કડક બનાવી દીધી છે, જે દર્શાવે છે કે બ્લડ પ્રેશરના સામાન્ય વધારાને પણ હવે અવગણવો જોઈએ નહીં.
નવી માર્ગદર્શિકા: બ્લડ પ્રેશરની શ્રેણીઓ
બ્લડ પ્રેશર (BP) માપનમાં બે સંખ્યા હોય છે:
- સિસ્ટોલિક (Systolic – ઉપરનો આંક): હૃદય ધબકે ત્યારે ધમનીઓમાં દબાણ.
- ડાયસ્ટોલિક (Diastolic – નીચેનો આંક): હૃદયના ધબકારા વચ્ચેના આરામના સમયમાં ધમનીઓમાં દબાણ.
નવી AHA/ACC માર્ગદર્શિકા મુજબ બ્લડ પ્રેશરની શ્રેણીઓ નીચે મુજબ છે.
| બ્લડ પ્રેશર શ્રેણી | સિસ્ટોલિક (mmHg) (ઉપરનો આંક) | અને/અથવા | ડાયસ્ટોલિક (mmHg) (નીચેનો આંક) |
| સામાન્ય (Normal) | 120 કરતાં ઓછું | અને | 80 કરતાં ઓછું |
| એલિવેટેડ (Elevated) | 120 – 129 | અને | 80 કરતાં ઓછું |
| સ્ટેજ 1 હાયપરટેન્શન | 130 – 139 | અથવા | 80 – 89 |
| સ્ટેજ 2 હાયપરટેન્શન | 140 કે તેથી વધુ | અથવા | 90 કે તેથી વધુ |
નવા લક્ષ્યોનો અર્થ:
- સામાન્ય BP (Normal BP): આ માર્ગદર્શિકા મુજબ, 120/80 mm Hg કરતાં ઓછું બ્લડ પ્રેશર જ હવે સામાન્ય ગણાય છે.
- એલિવેટેડ BP (નવું જોખમ): પહેલાં જે રીડિંગ્સને ‘પ્રિ-હાયપરટેન્શન’ કહેવાતું હતું, તેને હવે ‘એલિવેટેડ BP’ કહેવામાં આવે છે. આ શ્રેણી 120-129 સિસ્ટોલિક અને 80 ડાયસ્ટોલિક કરતાં ઓછી છે. આ સ્તરે દવાની જરૂર નથી, પરંતુ જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવા અત્યંત જરૂરી છે.
- સ્ટેજ 1 હાયપરટેન્શન: સૌથી મોટો ફેરફાર અહીં આવ્યો છે. હવે 130/80 mm Hg ના સ્તરે પહોંચતા જ દર્દીને હાઈ બ્લડ પ્રેશર (સ્ટેજ 1) ગણવામાં આવે છે. આ દર્દીઓને તેમના જોખમ પરિબળોના આધારે દવાઓ શરૂ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી શકે છે.
પહેલાંની માર્ગદર્શિકા સાથેનો મુખ્ય તફાવત
વર્ષ 2017 પહેલાં, 140/90 mm Hg ના માપને હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન)ની થ્રેશોલ્ડ માનવામાં આવતી હતી.
નવી માર્ગદર્શિકાએ આ થ્રેશોલ્ડને ઘટાડીને 130/80 mm Hg કરી દીધી છે, જેનો અર્થ છે કે હવે વધુ લોકો હાઈ બ્લડ પ્રેશરની શ્રેણીમાં આવે છે. આ ફેરફારનો હેતુ એ છે કે હૃદય રોગ અને સ્ટ્રોકનું જોખમ ઘટાડવા માટે લોકો વહેલી તકે નિવારક પગલાં લેવાનું શરૂ કરે.
નિયંત્રણમાં રાખવા માટેના પગલાં
AHA/ACC એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, મોટાભાગના પુખ્ત વયના લોકો માટે બ્લડ પ્રેશરનું લક્ષ્ય 130/80 mm Hg કરતાં ઓછું રાખવું જોઈએ. આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે નીચે મુજબના પગલાં સૂચવવામાં આવ્યા છે:
- આહારમાં ફેરફાર: DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) ડાયટ અપનાવવો, જે ફળો, શાકભાજી અને આખા અનાજ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
- મીઠાનું સેવન ઘટાડવું: દિવસ દરમિયાન મીઠા (સોડિયમ)નું સેવન નિયંત્રિત કરવું.
- નિયમિત કસરત: અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા 150 મિનિટ મધ્યમ કસરત કરવી.
- વજન નિયંત્રણ: સ્વસ્થ વજન જાળવવું.
- તણાવ વ્યવસ્થાપન: યોગ, ધ્યાન અને પર્યાપ્ત ઊંઘ દ્વારા તણાવ ઘટાડવો.
આ નવી માર્ગદર્શિકા એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સારવાર અને નિયંત્રણ જેટલું વહેલું શરૂ થાય, તેટલું હૃદય અને મગજ માટે જોખમ ઓછું થાય છે. તેથી, દરેક વ્યક્તિએ નિયમિતપણે પોતાનું બ્લડ પ્રેશર ચકાસવું અને આ નવા માપદંડોને સમજવા જરૂરી છે.
