SEBC, EWS, દિવ્યાંગ અને સૈનિક પરિવાર: GUની આરક્ષણ પદ્ધતિનું વિસ્તૃત માર્ગદર્શન
ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરવાની ઇચ્છા ધરાવતા લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે આરક્ષણ વ્યવસ્થા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ નીતિનો ઉદેશ્ય દરેક વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને સમાન તક મળી રહે તેવો છે, જેથી તેઓ પોતાના શૈક્ષણિક સપનાઓ પૂરાં કરી શકે. વર્ષોથી ચાલતી આ વ્યવસ્થા અનેક વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણની દિશામાં મજબૂત પગથિયું બની રહી છે.
મુખ્ય આરક્ષણ શ્રેણીઓની વ્યાખ્યા
યુનિવર્સિટીમાં અનુસૂચિત જાતિના વિદ્યાર્થીઓ (SC) માટે કુલ બેઠકોમાંથી 7% બેઠકો અનામત રાખવામાં આવી છે. અનુસૂચિત જનજાતિના વિદ્યાર્થી (ST) માટે આ આરક્ષણ 15% નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ (SEBC)ના વિદ્યાર્થીઓને 27% બેઠકો આપવામાં આવી છે. આ બધા આરક્ષણનો હેતુ સમાજના દરેક વર્ગના યુવાનોને શિક્ષણના સમાન અવસર મળે તેવો છે.
દિવ્યાંગ, ઈડબ્લ્યુએસ અને અન્ય સુપરન્યુમરી બેઠકો
દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે 5% બેઠકો અનામત રાખવામાં આવી છે, જેથી તેઓ શારીરિક પડકારો છતાં શિક્ષણમાં આગળ વધી શકે. આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS)ના વિદ્યાર્થીઓ માટે 10% સુપરન્યુમરી બેઠકોનો પ્રાવધાન છે, જેમાંથી 33% બેઠકો ખાસ છોકરીઓ માટે નિર્ધારિત છે. ઉપરાંત, રમતગમત, એનએસએસ, એનસીસી તથા સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓમાં યોગદાન આપનાર વિદ્યાર્થીઓ માટે 2% સુપરન્યુમરી બેઠકો ઉપલબ્ધ છે.
ભૂતપૂર્વ સૈનિકો અને સંરક્ષણ કર્મચારીઓના બાળકો માટે આરક્ષણ
સૈનિક અને સંરક્ષણ સેવાઓ આપનારાઓના પરિવારને સમ્માન આપવા યુનિવર્સિટીએ 1% બેઠકો તેમના બાળકો માટે આરક્ષિત કરી છે. આ પ્રવેશ મેળવવા માટે વિદ્યાર્થીએ સંબંધિત સત્તાધિકારીઓમાંથી મળેલું પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવું આવશ્યક છે. આ પ્રાવધાનથી દેશસુરક્ષામાં યોગદાન આપનાર પરિવારોને શિક્ષણ ક્ષેત્રે સહાય મળે છે.
પ્રમાણપત્રોની જરૂરી પ્રક્રિયા
ભૂતપૂર્વ સૈનિકોના બાળકો માટે પ્રમાણપત્ર સૈન્ય કલ્યાણ બોર્ડ અથવા જિલ્લા સૈન્ય કલ્યાણ અધિકારી દ્વારા આપવું પડે છે. જ્યારે હાલ સેવામાં રહેલા સંરક્ષણ કર્મચારીઓના બાળકોને કમાન્ડિંગ ઓફિસર પાસેથી મળેલું પ્રમાણપત્ર જરૂરી છે. આ દસ્તાવેજો વગર આરક્ષિત શ્રેણીમાં પ્રવેશ મળવો શક્ય નથી.
બોર્ડ આધારિત બેઠકોનું વિતરણ
ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં કુલ બેઠકોમાંથી 90% બેઠકો ગુજરાત બોર્ડના વિદ્યાર્થીઓ માટે રાખવામાં આવી છે. બાકી રહેલી 10% બેઠકોમાં અન્ય બોર્ડના વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશ મળે છે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી આરક્ષણ શ્રેણીમાં આવે છે તો તેને પોતાની જાતિનું પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવું ફરજિયાત હોય છે.
SEBC પ્રમાણપત્ર અને તેની માન્યતા
SEBC વિદ્યાર્થીઓએ “નોન-ક્રીમી લેયર”નું પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવું આવશ્યક છે. આ પ્રમાણપત્ર રાજ્ય સરકારના અધિકૃત અધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલ હોવું જોઈએ અને તેની માન્યતા ત્રણ વર્ષ સુધી રહે છે. આ દસ્તાવેજ વગર SEBC આરક્ષણનો લાભ મળતો નથી.
