ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ બીજો મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ: ડેમોક્રેટ્સનો પ્રયાસ નિષ્ફળ, પરંતુ ઇતિહાસ સર્જાયો
અમેરિકાના રાજકારણમાં એક અભૂતપૂર્વ ઘટનાક્રમમાં, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના કાર્યકાળના અંતિમ દિવસોમાં તેમની સામે બીજી વખત મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો હતો. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ આ પ્રસ્તાવ બહુમતી સાથે પ્રતિનિધિ સભા (House of Representatives)માં પસાર કરાવીને ટ્રમ્પને બે વખત મહાભિયોગનો સામનો કરનાર અમેરિકાના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બનાવ્યા હતા, પરંતુ અંતે રિપબ્લિકન પાર્ટી-નિયંત્રિત સેનેટ (Senate) દ્વારા આ પ્રસ્તાવને ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો.
ઐતિહાસિક પ્રસ્તાવ અને આરોપો
બીજો મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ મુખ્યત્વે 6 જાન્યુઆરી, 2021 ના રોજ યુએસ કેપિટોલ (સંસદ ભવન) ખાતે થયેલી હિંસાની ઘટનાઓ સાથે સંબંધિત હતો. ડેમોક્રેટ્સ દ્વારા ટ્રમ્પ પર ‘રાજદ્રોહ માટે ભીડને ઉશ્કેરવા’ (Incitement of Insurrection) નો ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રસ્તાવ પ્રતિનિધિ સભામાં 13 જાન્યુઆરી, 2021ના રોજ મતદાન માટે રજૂ કરાયો હતો, જેમાં 232 સાંસદોએ પક્ષમાં અને 197 સાંસદોએ વિપક્ષમાં મત આપ્યો હતો. પક્ષમાં મતદાન કરનારાઓમાં 10 રિપબ્લિકન સાંસદોનો પણ સમાવેશ થતો હતો, જે ટ્રમ્પની પોતાની પાર્ટીમાં પણ તેમના પ્રત્યેના વિરોધને દર્શાવે છે.
ટ્રમ્પના પ્રથમ કાર્યકાળ (ડિસેમ્બર 2019)માં પણ તેમની સામે મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં સત્તાના દુરુપયોગનો અને કોંગ્રેસને અવગણવાનો આરોપ હતો. જોકે, ત્યારે પણ સેનેટે તેમને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.
સેનેટમાં અંતિમ ચુકાદો
પ્રતિનિધિ સભામાં પ્રસ્તાવ પસાર થયા પછી, તે કાર્યવાહી માટે ઉપલા ગૃહ, એટલે કે સેનેટમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો. સેનેટમાં મહાભિયોગ પ્રસ્તાવને સફળ બનાવવા અને રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવા માટે બે-તૃતીયાંશ સભ્યોના (67 સેનેટર્સ) મતોની જરૂરિયાત હતી.
ટ્રમ્પ સામેની ટ્રાયલ સેનેટમાં શરૂ થઈ. આ ટ્રાયલ દરમિયાન ડેમોક્રેટ્સના મેનેજર્સે (પક્ષ મૂકનારાઓએ) ટ્રમ્પના નિવેદનો અને કેપિટોલ હિલ પરના હુમલાની ફૂટેજ રજૂ કરીને દલીલ કરી હતી કે ટ્રમ્પે જ તેમના સમર્થકોને હિંસા માટે ઉશ્કેર્યા હતા. જોકે, ટ્રમ્પના વકીલોએ દલીલ કરી હતી કે તેમના નિવેદનો વાણી સ્વાતંત્ર્ય હેઠળ આવે છે અને ‘રાજદ્રોહ’ માટેના આરોપો પાયાવિહોણા છે.
આખરે, ફેબ્રુઆરી 2021 માં, સેનેટમાં મતદાન થયું. ટ્રમ્પને દોષી ઠેરવવા માટે 67 મતો જરૂરી હોવા છતાં, પ્રસ્તાવની તરફેણમાં માત્ર 57 મત પડ્યા, જ્યારે 43 મતો વિરુદ્ધમાં પડ્યા. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના 50 સભ્યો ઉપરાંત, 7 રિપબ્લિકન સેનેટરોએ પણ પક્ષમાં મતદાન કર્યું હોવા છતાં, જરૂરી બહુમતી મળી નહોતી.
આ પરિણામ સાથે, સેનેટે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને બીજી વખત નિર્દોષ જાહેર કર્યા.
રાજકીય વિશ્લેષણ અને ભવિષ્ય
ટ્રમ્પ સામેનો આ બીજો મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ, ભલે સેનેટમાં નિષ્ફળ રહ્યો, પરંતુ તેણે અમેરિકન રાજકારણમાં ઊંડી અસર છોડી છે. ડેમોક્રેટ્સે ટ્રમ્પને જવાબદાર ઠેરવવાનો પ્રયાસ કર્યો, જ્યારે રિપબ્લિકન પાર્ટીના મોટાભાગના સભ્યોએ પક્ષપાત અને બંધારણીય પ્રક્રિયાઓના આધારે પ્રસ્તાવને ફગાવ્યો.
ટ્રમ્પને નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા હોવા છતાં, તેમનું નામ અમેરિકન ઇતિહાસમાં એવા પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે નોંધાયું છે જેમની સામે બે વખત મહાભિયોગ ચલાવવામાં આવ્યો. આ ઘટના ટ્રમ્પના ભાવિ રાજકીય સફર પર કેવી અસર કરે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
મહાભિયોગની પ્રક્રિયા
અમેરિકાના બંધારણ મુજબ, રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવાની પ્રક્રિયા બે ચરણોમાં થાય છે:
- પ્રતિનિધિ સભા (House of Representatives): અહીં મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ સામાન્ય બહુમતીથી પસાર થાય છે, જેનો અર્થ છે કે રાષ્ટ્રપતિ પર ઔપચારિક રીતે આરોપો મૂકવામાં આવ્યા છે.
- સેનેટ (Senate): સેનેટમાં આ આરોપો પર ટ્રાયલ થાય છે. રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવવા માટે સેનેટના બે-તૃતીયાંશ સભ્યો (67 સેનેટર્સ)ની બહુમતી જરૂરી છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ બીજી વખત મહાભિયોગના કાયદાકીય પડકારમાંથી બચી ગયા. જોકે, અમેરિકન ઇતિહાસમાં આ ઘટના એક સીમાચિહ્નરૂપ બની રહી છે.
