કેમ આપણે ‘હેપ્પી’ને બદલે ‘મેરી’ ક્રિસમસ કહીએ છીએ? જાણો તેની પાછળનું ખાસ કારણ

‘મેરી ક્રિસમસ’ શબ્દનો ઉદભવ કેવી રીતે થયો? જાણો તેની પાછળ છુપાયેલો 500 વર્ષ જૂનો ઇતિહાસ

ડિસેમ્બર મહિનો શરૂ થતા જ ચારે બાજુ તહેવારોની રોનક જોવા મળે છે. સાન્તાક્લોઝ, ક્રિસમસ ટ્રી અને ભેટ-સોગાદોની વચ્ચે જે અવાજ સૌથી વધુ સંભળાય છે તે છે— “મેરી ક્રિસમસ” (Merry Christmas). પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આપણે નવા વર્ષ માટે ‘હેપ્પી ન્યૂ યર’ કહીએ છીએ, જન્મદિવસ માટે ‘હેપ્પી બર્થડે’ અને દિવાળી માટે ‘હેપ્પી દિવાળી’ કહીએ છીએ, તો પછી ક્રિસમસ માટે ‘હેપ્પી’ ને બદલે ‘મેરી’ શબ્દનો ઉપયોગ કેમ કરવામાં આવે છે?

આખરે ‘મેરી’ શબ્દનો ઇતિહાસ શું છે અને તે આટલો લોકપ્રિય કેવી રીતે થયો? ચાલો, આ ક્રિસમસના અવસરે જાણીએ આ રસપ્રદ પરંપરા પાછળની આખી વાર્તા.

૧. ‘Merry’ શબ્દનો અર્થ અને ઉત્પત્તિ

ભાષાકીય દૃષ્ટિએ જોઈએ તો ‘મેરી’ (Merry) શબ્દનો અર્થ થાય છે— આનંદિત, ઉલ્લાસપૂર્ણ, હસમુખ અથવા ખુશ. આ શબ્દ પ્રાચીન જર્મનિક અને ઓલ્ડ ઇંગ્લિશ ભાષાના શબ્દો પરથી ઉતરી આવ્યો છે. અર્થની બાબતમાં ‘હેપ્પી’ અને ‘મેરી’ વચ્ચે બહુ મોટો તફાવત નથી, બંને ખુશી વ્યક્ત કરવા માટે જ વપરાય છે.

પ્રાચીન સમયમાં ‘મેરી’ શબ્દનો ઉપયોગ એવી ખુશીઓ માટે કરવામાં આવતો હતો જે સામૂહિક હોય અને જેમાં ઉત્સવનો ભાવ હોય. સમય જતાં આ શબ્દ ક્રિસમસ સાથે એવો જોડાઈ ગયો કે આજે તે આ તહેવારની ઓળખ બની ગયો છે.

ભીડમાં રહેવા છતાં કેમ ઉદાસ રહે છે લોકો? આચાર્ય ચાણક્યે જણાવ્યું સુખી થવાનું સૌથી મોટું રહસ્ય!

આચાર્ય ચાણક્યનો જીવન મંત્ર: અન્યાય અને અધર્મ સામે ચૂપ રહેવું એ ગુનો, જાણો ક્યારે અવાજ ઉઠાવવામાં જ છે સાચી સમજદારી

૨. ‘Merry Christmas’ની શરૂઆત અને ઇતિહાસ

ઇતિહાસકારોના મતે, ‘મેરી ક્રિસમસ’ શબ્દનો સૌથી પહેલો લેખિત પુરાવો ૧૫૩૪માં મળે છે. એક પાદરી જ્હોન ફિશરે થોમસ ક્રોમવેલને લખેલા પત્રમાં આ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૬મી સદી સુધીમાં આ શબ્દ અંગ્રેજી બોલચાલમાં સામેલ થઈ ચૂક્યો હતો.

જોકે, ૧૮મી અને ૧૯મી સદી સુધી ‘હેપ્પી ક્રિસમસ’ અને ‘મેરી ક્રિસમસ’ બંને શબ્દો સરખી રીતે ઉપયોગમાં લેવાતા હતા. પરંતુ ધીમે ધીમે ‘મેરી’ શબ્દે પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરી લીધું. રસપ્રદ વાત એ છે કે ક્રિસમસ સિવાય આપણે અન્ય કોઈ તહેવાર સાથે ‘મેરી’ શબ્દનો ઉપયોગ કરતા નથી, જેમ કે આપણે ક્યારેય ‘મેરી દિવાળી’ કે ‘મેરી હોળી’ કહેતા નથી.

૩. ચાર્લ્સ ડિકન્સ અને ‘મેરી ક્રિસમસ’નો વૈશ્વિક ક્રેઝ

‘મેરી ક્રિસમસ’ શબ્દને દુનિયાભરમાં ઘરે-ઘરે પહોંચાડવાનો સૌથી મોટો શ્રેય પ્રખ્યાત અંગ્રેજી લેખક ચાર્લ્સ ડિકન્સ (Charles Dickens) ને જાય છે.

• ‘એ ક્રિસમસ કેરોલ’નો જાદુ: વર્ષ ૧૮૪૩માં ચાર્લ્સ ડિકન્સનું એક પુસ્તક પ્રકાશિત થયું હતું જેનું નામ હતું ‘A Christmas Carol’. આ પુસ્તકમાં તેમણે ‘Merry Christmas’ વાક્યપ્રયોગનો એટલી બધી વાર અને એટલી અસરકારક રીતે ઉપયોગ કર્યો કે લોકો તેને તહેવારની સત્તાવાર શુભેચ્છા માનવા લાગ્યા.

• લોકપ્રિયતાનું કારણ: આ પુસ્તક આવ્યા પછી વિક્ટોરિયન યુગમાં ક્રિસમસ ઉજવવાની રીત બદલાઈ ગઈ. તે જ ગાળામાં દુનિયાનું પ્રથમ ક્રિસમસ કાર્ડ પણ મોકલવામાં આવ્યું હતું, જેના પર ‘A Merry Christmas and a Happy New Year to You’ લખેલું હતું. ત્યારથી જ ‘મેરી’ શબ્દ આખી દુનિયામાં છવાઈ ગયો.

૪. હેપ્પી વિરુદ્ધ મેરી: શું કોઈ સામાજિક તફાવત છે?

એક સમયે ‘મેરી’ અને ‘હેપ્પી’ શબ્દોનો ઉપયોગ સામાજિક દરજ્જો પણ દર્શાવતો હતો.

• ઉચ્ચ વર્ગની પસંદગી: બ્રિટિશ રાજવી પરિવાર અને ઉચ્ચ વર્ગના લોકો લાંબા સમય સુધી ‘હેપ્પી ક્રિસમસ’ કહેવાનું પસંદ કરતા હતા. તેમના માટે ‘મેરી’ શબ્દનો અર્થ થોડો ‘નિયંત્રણ બહારની’ અથવા ‘અતિશય ઘોંઘાટવાળી ખુશી’ સાથે જોડાયેલો હતો.

• બ્રિટનની મહારાણીનો પ્રભાવ: બ્રિટનના દિવંગત મહારાણી એલિઝાબેથ દ્વિતીય પણ અવારનવાર તેમના ભાષણોમાં ‘હેપ્પી ક્રિસમસ’ શબ્દનો જ પ્રયોગ કરતા હતા. આ જ કારણ છે કે આજે પણ બ્રિટનના કેટલાક ભાગોમાં ‘હેપ્પી ક્રિસમસ’ સાંભળવા મળે છે, જ્યારે અમેરિકા અને બાકીની દુનિયામાં ‘મેરી ક્રિસમસ’ સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે.

૫. શું ‘Happy Christmas’ કહેવું ખોટું છે?

બિલકુલ નહીં! વ્યાકરણ કે અર્થની દૃષ્ટિએ ‘હેપ્પી ક્રિસમસ’ કહેવું સંપૂર્ણપણે સાચું છે. બંને શબ્દોનો ઉદ્દેશ્ય સામેની વ્યક્તિને તહેવારની શુભેચ્છા પાઠવવાનો અને તેમના સુખદ ભવિષ્યની કામના કરવાનો છે.

અઠવાડિયાના આ દિવસોમાં ભૂલથી પણ ન કરો આ કામ, નસીબ રૂઠી જશે અને વધશે મુશ્કેલીઓ!

ગયા જન્મમાં કોણ હતા તમે? તમારી જન્મતારીખમાં છુપાયેલું છે પાસ્ટ લાઈફનું સૌથી મોટું રહસ્ય

• જો તમે બ્રિટનમાં છો, તો તમે ઘણા લોકોને ‘હેપ્પી ક્રિસમસ’ કહેતા સાંભળશો.

• જો તમે અમેરિકા, ભારત કે અન્ય કોઈ દેશમાં છો, તો ‘મેરી ક્રિસમસ’ કહેવું સૌથી સામાન્ય રીત છે.

નિષ્કર્ષ

ક્રિસમસ ખુશીઓ અને ભાઈચારાનો તહેવાર છે. તમે ‘મેરી’ કહો કે ‘હેપ્પી’, સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે તમે આ તહેવારનો મૂળ સંદેશ એટલે કે ‘શાંતિ અને પ્રેમ’ વહેંચી રહ્યા છો. ‘મેરી’ શબ્દ આપણને યાદ અપાવે છે કે આ સમય માત્ર ખુશ રહેવાનો જ નથી, પરંતુ ઉત્સવ મનાવવાનો અને ઉલ્લાસ સાથે પ્રિયજનો સાથે સમય વિતાવવાનો છે.