ગાયના દૂધનું મૂલ્યવર્ધન કરીને વર્ષાબેન રૈયાણીએ સર્જી સફળતાની નવી કહાની
અમરેલી જિલ્લાના બગસરા તાલુકાના હળિયાદ ગામમાંથી એક ગામડાની મહિલાની અનોખી સફળતા સામે આવી છે. અહીં રહેતી વર્ષાબેન રૈયાણીએ પરંપરાગત રીતે બનાવેલા દૂધના પેંડાથી પોતાનું અલગ સ્થાન ઊભું કર્યું છે. તેમના હાથેથી બનેલા પેંડા આજે માત્ર સ્થાનિક બજાર સુધી સીમિત નથી રહ્યા. વિદેશ સુધી પહોંચીને તેમણે ગામનું નામ ઉજાગર કર્યું છે.
શિક્ષણ બાદ પશુપાલનથી વ્યવસાયની શરૂઆત
વર્ષાબેનનું શિક્ષણ ધોરણ દસ સુધી પૂરતું છે. અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેમણે ઘરકામની સાથે પશુપાલનને આવકનું સાધન બનાવ્યું હતું. શરૂઆતમાં ગાયનું દૂધ વેચીને ગુજરાન ચલાવતી હતી. પરંતુ મહેનતની સરખામણીએ આવક ઓછી રહેતી હોવાથી નવા વિકલ્પ વિશે વિચાર કર્યો. આ વિચારથી જ મૂલ્યવર્ધનની દિશામાં પગલું ભરાયું.
દૂધમાંથી પેંડા બનાવવાનો પરંપરાગત પ્રયાસ
દૂધના યોગ્ય ભાવ ન મળતા વર્ષાબેનને પરંપરાગત મીઠાઈ બનાવવાનો વિચાર આવ્યો. તેમણે ગાયના દૂધમાંથી પેંડા બનાવવાની શરૂઆત કરી. પરંપરાગત રીત અને ઘરેલુ કૌશલ્યના આધારે બનાવેલા પેંડાને બજારમાં સારો પ્રતિસાદ મળ્યો. ધીમે ધીમે આ કામ ઘરઉદ્યોગમાંથી વ્યવસાય બની ગયું. આજે પેંડા તેમનો મુખ્ય આવક સ્ત્રોત છે.
ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતાને પ્રથમ પ્રાથમિકતા
વર્ષાબેન ખાસ કરીને કપિલા ગાયના દૂધમાંથી પેંડા તૈયાર કરે છે. ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં સ્વચ્છતા અને ગુણવત્તા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. પેંડામાં ખાંડના બદલે સાકરનો ઉપયોગ થવાથી સ્વાદ અનોખો રહે છે. તેઓ બે અલગ ગુણવત્તાના પેંડા બનાવે છે. જેના ભાવ પ્રતિ કિલો જુદા જુદા રાખવામાં આવ્યા છે.
વિદેશી બજારમાં પણ વધી રહી છે માંગ
હાલમાં વર્ષાબેન દર મહિને 250 થી 300 કિલો પેંડાનું ઉત્પાદન કરે છે. સ્થાનિક બજાર ઉપરાંત વિદેશમાં વસતા ભારતીયોમાં પણ તેમની મીઠાઈ લોકપ્રિય બની છે. કેનેડા અને ઇંગ્લેન્ડ જેવા દેશોમાંથી નિયમિત ઓર્ડર મળે છે. આ કારણે હળિયાદ ગામનું નામ વિદેશ સુધી પહોંચ્યું છે. વિદેશી માંગથી વ્યવસાયને નવી ગતિ મળી છે.
મહિને લાખો રૂપિયાની આવક અને ગીર ગાયનો આધાર
પેંડાના વેચાણથી વર્ષાબેનને દર મહિને 1,50,000ની આવક થાય છે. તેઓ પાસે હાલમાં સાત ગીર ગાય છે. ગીર ગાયના દૂધની ગુણવત્તા પેંડાને વિશેષ ઓળખ અપાવે છે. પશુપાલન અને મીઠાઈ ઉત્પાદનનો સંયોજન સફળ સાબિત થયો છે. આ વ્યવસાયથી ઘરઆર્થિક સ્થિતિ મજબૂત બની છે.
ભવિષ્યમાં વિસ્તરણ અને રોજગારની યોજના
વર્ષાબેન ભવિષ્યમાં વધુ ગીર ગાય ખરીદવાની યોજના ધરાવે છે. તેઓ પોતાના વ્યવસાયને વધુ વિસ્તૃત કરવા ઈચ્છે છે. સાથે સાથે અન્ય મહિલાઓને પણ રોજગાર મળે તેવી વ્યવસ્થા કરવાની ઇચ્છા છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રહીને વિકાસ શક્ય છે તે તેઓ સાબિત કરવા માંગે છે. આ પ્રયાસથી ગામમાં નવા અવસર ઊભા થશે.
ગામડાની મહિલાઓ માટે પ્રેરણારૂપ દ્રષ્ટાંત
વર્ષાબેન રૈયાણીની સફળતા માત્ર વ્યક્તિગત નથી પરંતુ સામૂહિક પ્રેરણા છે. સ્થાનિક સંસાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ કરીને આત્મનિર્ભર બનવાનો રસ્તો તેમણે બતાવ્યો છે. ગાયના દૂધનું મૂલ્યવર્ધન કરીને તેમણે ઉદ્યોગ ઊભો કર્યો છે. હળિયાદ ગામની આ કહાની આજે સમગ્ર જિલ્લામાં ગૌરવનું કારણ બની છે.
