સાવધાન! પાણી પીવાની તમારી આ ભૂલો તમને બનાવી શકે છે પથરીના દર્દી; નિષ્ણાતો પાસેથી જાણો બચવાના ચોક્કસ ઉપાયો
આજની ભાગદોડ ભરેલી જિંદગીમાં કિડની સ્ટોન (પથરી) એક સામાન્ય પરંતુ અત્યંત પીડાદાયક સમસ્યા બની રહી છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારે આપણા શરીરમાં રહેલા મિનરલ્સ અને મીઠું કિડનીમાં જમા થવા લાગે છે અને પૂરતું પ્રવાહી મળતું નથી, ત્યારે તે સખત કાંકરા જેવું પથરીનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
AIIMS પ્રશિક્ષિત નિષ્ણાતો અને ડોકટરો અનુસાર કિડની સ્ટોનથી બચવાની મુખ્ય રીતો અને ઉપાયો:
1. નિષ્ણાતોના 3 જાદુઈ ઉપાય (ડો. સેહરાવત, AIIMS)
AIIMS થી પ્રશિક્ષિત ન્યુરોલોજીસ્ટ ડો. પ્રિયંકા સેહરાવતે કિડની સ્ટોનને રોકવા અથવા ઘટાડવા માટે ત્રણ મુખ્ય ઉપાયો શેર કર્યા છે:
- મીઠું ઘટાડો અને સાઇટ્રેટ (Citrate) વધારો: દિવસ દરમિયાન 5 ગ્રામથી ઓછું મીઠું ખાઓ. સાથે જ સાઇટ્રેટ યુક્ત ફળો જેવા કે લીંબુ, સંતરા, મોસંબી અને કીવીનું સેવન વધારો, કારણ કે તે પેશાબમાં કેલ્શિયમ જમા થતું અટકાવે છે.
- ઓક્સાલેટ (Oxalate) થી પરેજી: પાલક, બીટ, શક્કરિયા અને ગળ્યા પીણાંનું સેવન ઓછું કરો. જો તમે ઓક્સાલેટ યુક્ત ખોરાક લો છો, તો તેને કેલ્શિયમ યુક્ત ખોરાક સાથે લો જેથી તે શરીરની અંદર જ બંધાઈ જાય અને કિડની સુધી ન પહોંચે.
- પાણીનું સાચું પ્રમાણ: એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિએ દરરોજ ઓછામાં ઓછું 2.5 થી 3 લિટર પાણી પીવું જોઈએ.
2. પાણી પીવાની સાચી રીત અને સમય
નિષ્ણાતોના મતે માત્ર પાણી પીવું પૂરતું નથી, તેને સાચી રીતે પીવું પણ જરૂરી છે:
- ઘૂંટડે-ઘૂંટડે પીવો: પાણી ક્યારેય ઉતાવળમાં ન પીવું જોઈએ. તેને આરામથી બેસીને ઘૂંટડે-ઘૂંટડે પીવાથી મોઢાની લાળ પેટમાં જાય છે જે પાચનમાં સુધારો કરે છે.
- પેશાબના રંગ પર ધ્યાન આપો: જો તમારા પેશાબનો રંગ ઘેરો પીળો હોય, તો તે ડિહાઈડ્રેશનનો સંકેત છે. સ્વસ્થ રહેવા માટે પેશાબનો રંગ આછો અથવા રંગહીન હોવો જોઈએ.
- પ્લાસ્ટિકની બોટલો ટાળો: પ્લાસ્ટિકની બોટલોમાં રાખેલા પાણીમાં માઇક્રોપ્લાસ્ટિક હોઈ શકે છે, જે પથરી થવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય છે. તાંબા, સ્ટીલ કે કાચના વાસણોનો ઉપયોગ વધુ સારો છે.
3. પાણીની ગુણવત્તાનો પ્રભાવ (વડોદરા રિસર્ચ)
એક સંશોધન મુજબ, પાણીમાં TDS (Total Dissolved Solids) અને કઠિનતા (Hardness) નું સ્તર વધુ હોવાથી પથરીનું જોખમ વધી જાય છે. બોરવેલનું પાણી, જેમાં ક્ષાર વધુ હોય છે, તે પથરીના કેસ વધારી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, RO (Reverse Osmosis) દ્વારા શુદ્ધ કરેલા પાણીને સુરક્ષિત વિકલ્પ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં ક્ષારનું સંતુલન જળવાયેલું હોય છે.
4. આ ભૂલો ન દોહરાવો
- જમતી વખતે વધુ પાણી: જમતી વખતે વધુ પડતું પાણી પીવાથી પાચન પ્રક્રિયા પ્રભાવિત થાય છે. જમ્યાના અડધા કલાક પછી પાણી પીવું સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.
- અત્યંત ઠંડુ પાણી: ફ્રીજનું બહુ ઠંડુ પાણી પાચનને ધીમું કરી શકે છે. સામાન્ય તાપમાનવાળું અથવા હૂંફાળું પાણી સ્વાસ્થ્ય માટે શ્રેષ્ઠ છે.
- કોલા અને ગળ્યા પીણાં: કોલામાં ફોસ્ફેટનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે પથરીને ઉત્તેજન આપે છે, તેથી તેનું સેવન મર્યાદિત કરો.
સાચા પ્રમાણમાં પાણી પીવું, મીઠા પર નિયંત્રણ અને સંતુલિત આહાર કિડની સ્ટોનનું જોખમ 30 થી 40% સુધી ઘટાડી શકે છે.
ડિસ્ક્લેમર: આ લેખ માત્ર સામાન્ય જાણકારી માટે છે. કોઈપણ તબીબી સ્થિતિ માટે હંમેશા તમારા ડોક્ટર અથવા વ્યાવસાયિક તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ લો.
