‘બોર્ડ ઓફ પીસ’માં અમેરિકા પછી UAE સૌથી શક્તિશાળી! પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદીની અવગણનાથી રાજકીય ખળભળાટ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની પહેલ પર રચાયેલા ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ એ કામગીરી શરૂ કરતાની સાથે જ મુસ્લિમ દેશો વચ્ચે એક નવી ‘પાવર વોર’ શરૂ કરી દીધી છે. આ બોર્ડના સત્તાવાર એક્સ (X) એકાઉન્ટ પર જે ગતિવિધિઓ જોવા મળી રહી છે, તે સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે અમેરિકા હવે મધ્ય પૂર્વ અને ઈસ્લામિક વિશ્વમાં માત્ર યુએઈ (UAE) ને જ પોતાના સૌથી નજીકના અને શક્તિશાળી સાથી તરીકે જોઈ રહ્યું છે. આ સ્થિતિમાં પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશોને મોટો આંચકો લાગ્યો છે.
UAE ને મળ્યું વિશેષ સ્થાન
બોર્ડ ઓફ પીસના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર અમેરિકા પછી સૌથી વધુ તવજ્જો યુએઈને આપવામાં આવી રહી છે.
- ડિજિટલ પ્રોટોકોલ: બોર્ડના સત્તાવાર હેન્ડલ પરથી માત્ર યુએઈના નેતાઓના નિવેદનો અને તેમની ભૂમિકાને હાઈલાઈટ કરવામાં આવી રહી છે.
- અબ્રાહમ એકોર્ડની અસર: નિષ્ણાતો માને છે કે યુએઈ દ્વારા ઈઝરાયેલ સાથેના સંબંધો સુધારવામાં જે ભૂમિકા ભજવી છે, તેને કારણે ટ્રમ્પ પ્રશાસન તેને આ બોર્ડમાં ‘સેકન્ડ-ઈન-કમાન્ડ’ જેવું મહત્વ આપી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાન અને તુર્કીની ‘બેઈજ્જતી’?
આ લિસ્ટમાં સૌથી ચોંકાવનારી બાબત પાકિસ્તાન અને તુર્કીની ઉપેક્ષા છે.
- પાકિસ્તાનની હાલત: પાકિસ્તાને આ બોર્ડમાં સામેલ થવા માટે ઘણી મહેનત કરી હતી, પરંતુ અત્યાર સુધી બોર્ડની સત્તાવાર ગતિવિધિઓમાં પાકિસ્તાનનું નામ ક્યાંય આગળ જોવા મળતું નથી. તેને માત્ર એક ‘સભ્ય’ તરીકે મર્યાદિત રાખવામાં આવ્યું છે.
- તુર્કીનો દબદબો ઘટ્યો: તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન પોતાને મુસ્લિમ વિશ્વના નેતા માને છે, પરંતુ આ બોર્ડમાં અમેરિકાએ તેમને સાઈડલાઈન કરીને યુએઈને મહત્વ આપતા તુર્કીના રાજદ્વારી વર્તુળોમાં નારાજગી છે.
- સાઉદી અરેબિયાનું મૌન: સાઉદી અરેબિયા જેવા મોટા દેશને પણ યુએઈ જેટલું મહત્વ ન મળવું એ દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસન હવે નવી પેઢીના આરબ નેતૃત્વ સાથે વધુ કમ્ફર્ટેબલ છે.
કેમ UAE પાવરફુલ બન્યું?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિ હંમેશા ‘બિઝનેસ અને સ્ટેબિલિટી’ પર આધારિત રહી છે. યુએઈ અત્યારે વિશ્વનું આર્થિક હબ છે અને તેની વિદેશ નીતિ ઘણી વ્યવહારુ છે. જ્યારે પાકિસ્તાન અત્યારે આર્થિક કટોકટી અને રાજકીય અસ્થિરતા સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે, તેથી અમેરિકા તેને કોઈ મોટી વ્યૂહાત્મક જવાબદારી સોંપવા માંગતું નથી.
વ્યૂહાત્મક વિશ્લેષણ: “બોર્ડ ઓફ પીસમાં દેશોને મળતું મહત્વ એ વાતનો પુરાવો છે કે ભવિષ્યમાં મધ્ય પૂર્વના નિર્ણયોમાં દુબઈ અને અબુ ધાબીની ભૂમિકા તેહરાન, અંકારા કે ઈસ્લામાબાદ કરતા વધુ મહત્વની રહેશે.”
ભારત માટે આના શું સંકેત છે?
ભારત માટે આ સમાચાર સકારાત્મક ગણી શકાય. યુએઈ સાથે ભારતના સંબંધો અત્યારે શ્રેષ્ઠ તબક્કા પર છે. જો ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’માં યુએઈ પાવરફુલ બને છે, તો ભારત માટે આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા પશ્ચિમ એશિયામાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવી વધુ સરળ બનશે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાનનું મહત્વ ઘટવું એ ભારતીય વિદેશ નીતિ માટે એક વ્યૂહાત્મક જીત સમાન છે.
બોર્ડ ઓફ પીસમાં સર્જાયેલું આ નવું સમીકરણ આવનારા દિવસોમાં મુસ્લિમ દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં મોટી તિરાડ પાડી શકે છે. શું પાકિસ્તાન અને તુર્કી આ મામલે અમેરિકા સામે પોતાનો વિરોધ નોંધાવશે? તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
