સરકારનો માનવીય અભિગમ: અકસ્માત વળતર પર હવે નહીં લાગે ટેક્સ, વ્યાજ પર TDS માંથી પણ મુક્તિ!
કેન્દ્ર સરકારે માર્ગ અકસ્માતનો ભોગ બનેલા પીડિતો અને તેમના પરિવારો માટે અત્યંત સંવેદનશીલ અને રાહતભર્યો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. અકસ્માત જેવી દુખદ ઘટનામાં આર્થિક સહાય મેળવતા પરિવારોને હવે કાયદાકીય ગૂંચવણો અને ટેક્સના બોજમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માર્ગ અકસ્માત વળતર (Compensation) પર હવે કોઈ ટેક્સ લાગુ પડશે નહીં, જે એક માનવીય અભિગમ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
અકસ્માત વળતર પર ટેક્સ મુક્તિનો ઐતિહાસિક નિર્ણય
માર્ગ અકસ્માતમાં ઇજા પામેલા કે જીવ ગુમાવનાર વ્યક્તિના પરિવારને મોટર એક્સિડન્ટ ક્લેમ ટ્રિબ્યુનલ (MACT) દ્વારા જે વળતરની રકમ ફાળવવામાં આવે છે, તેના પર અગાઉ ટેક્સની જોગવાઈઓને લઈને ઘણી અસ્પષ્ટતાઓ હતી. બજેટ ૨૦૨૬માં આ મામલે સરકાર દ્વારા મોટી રાહત આપવામાં આવી છે. હવેથી અકસ્માત વળતરની સમગ્ર રકમને આવકવેરામાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત રાખવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે અકસ્માતની રકમ એ કોઈ કમાણી કે નફો નથી, પરંતુ તે જીવનમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટેનો એક સાધારણ પ્રયાસ છે, તેથી તેના પર ટેક્સ વસૂલવો ન્યાયસંગત નથી.
વ્યાજની રકમ પર TDS કાપવામાંથી મુક્તિ
સામાન્ય રીતે અકસ્માતના કેસ કોર્ટમાં વર્ષો સુધી ચાલતા હોય છે, જેના પરિણામે વળતરની રકમ પર મોટું વ્યાજ એકત્રિત થાય છે. અત્યાર સુધીના નિયમ મુજબ, જો વ્યાજની રકમ એક ચોક્કસ મર્યાદાથી વધી જાય, તો વીમા કંપનીઓ તે રકમ ચૂકવતી વખતે TDS (Tax Deducted at Source) કાપી લેતી હતી. બજેટ ૨૦૨૬માં લેવાયેલા નિર્ણય મુજબ, હવે અકસ્માત વળતરના વ્યાજ પર કોઈ પણ પ્રકારનો ટીડીએસ કાપવામાં આવશે નહીં. આ નિર્ણયથી પીડિત પરિવારોને વ્યાજ સહિતની પૂરેપૂરી રકમ સીધી તેમના બેંક ખાતામાં મળશે, જેનાથી તેમને નાણાકીય કટોકટીમાં મોટી મદદ મળશે.
કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને રિફંડની માથાકૂટનો અંત
અત્યાર સુધી ઘણા કિસ્સાઓમાં ટીડીએસ કપાઈ ગયા પછી, જે પરિવારોની આવક ટેક્સ લિમિટ કરતા ઓછી હોય તેમણે રિફંડ મેળવવા માટે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવું પડતું હતું. અકસ્માતથી ભાંગી પડેલા પરિવારો માટે આ એક વહીવટી અને માનસિક બોજ સમાન પ્રક્રિયા હતી. હવે ટીડીએસની જોગવાઈ હટાવી દેવામાં આવતા, પીડિતોએ રિફંડ માટે ટેક્સ વિભાગના ધક્કા ખાવા પડશે નહીં. સરકારના આ પગલાથી અદાલતોમાં ચાલતા લાખો કેસોમાં વળતરની વહેંચણીની પ્રક્રિયા વધુ સરળ અને ઝડપી બનશે.
મોટર એક્સિડન્ટ ક્લેમ ટ્રિબ્યુનલ (MACT) ની કામગીરીમાં સરળતા
વીમા કંપનીઓ અને બેંકો માટે પણ આ બજેટ જોગવાઈ સ્પષ્ટતા લાવનારી સાબિત થશે. અગાઉ ટેક્સ કાપવાને લઈને વીમા કંપનીઓ અને પીડિતો વચ્ચે વિવાદો સર્જાતા હતા, જે અંતે હાઈકોર્ટ કે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચતા હતા. બજેટ ૨૦૨૬ માં કરાયેલી આ સ્પષ્ટતા બાદ હવે કાયદાકીય જટિલતા ઘટશે. ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા જે ચુકાદો આપવામાં આવશે, તેનો અમલ વીમા કંપનીઓએ ટેક્સના કાપ વિના તરત જ કરવાનો રહેશે. આનાથી વળતર ચૂકવવાની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા આવશે અને ભ્રષ્ટાચારની શક્યતાઓ પણ ઘટશે.
પીડિતોના પુનઃવસન માટે આર્થિક મજબૂતી
માર્ગ અકસ્માતમાં પરિવારનો મુખ્ય કમાનાર સભ્ય ગુમાવવો કે કાયમી અપંગતા આવવી એ મોટી આર્થિક આફત હોય છે. ટેક્સ અને ટીડીએસની મુક્તિને કારણે મળનારી વધારાની રકમ પીડિતના બાળકોના શિક્ષણ, મેડિકલ ખર્ચ અને પુનઃવસનમાં કામ આવશે. આ ‘મલમ’ સમાન નિર્ણય છે જે દર્શાવે છે કે સરકાર માત્ર આર્થિક આંકડાઓ પર જ નહીં, પરંતુ નાગરિકોના સામાજિક સુરક્ષા અને કલ્યાણ પર પણ ધ્યાન આપી રહી છે. આ નિર્ણયને દેશભરના વકીલો, સામાજિક કાર્યકરો અને સામાન્ય જનતાએ આવકાર્યો છે.
