વિશ્વ કેન્સર દિવસ 2026: ‘United by Unique’ થીમ સાથે કેન્સર સામે જાગૃતિ અને વહેલી તપાસનો સંદેશ
દર વર્ષે ૪ ફેબ્રુઆરીએ સમગ્ર વિશ્વમાં ‘વિશ્વ કેન્સર દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણીનો હેતુ કેન્સર જેવા જીવલેણ રોગ વિશે જનજાગૃતિ ફેલાવવાનો અને તેના નિવારણ માટે વૈશ્વિક પ્રયાસોને વેગ આપવાનો છે. વર્ષ ૨૦૨૫ના આંકડા મુજબ ભારતમાં ૧૪ લાખથી વધુ કેસ નોંધાયા છે, જે દર્શાવે છે કે આ રોગ હવે એક ગંભીર જાહેર આરોગ્ય પડકાર બની ગયો છે. આ વર્ષની થીમ “United by Unique” દરેક દર્દીની જરૂરિયાત મુજબની કરુણાસભર સારવાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
કેન્સરના પ્રકારો અને સ્ક્રીનિંગની સ્થિતિ
ગુજરાતમાં બદલાતી જીવનશૈલી અને તમાકુના સેવનને કારણે મોંઢાના કેન્સર, સ્તન કેન્સર અને સર્વાઇકલ કેન્સરનું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે. આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા રાજ્ય સરકારે આક્રમક સ્ક્રીનિંગ અભિયાન હાથ ધર્યું છે. છેલ્લા ચાર વર્ષમાં ૩ કરોડથી વધુ લોકોનું મોંઢાના કેન્સર માટે અને લાખો મહિલાઓનું સ્તન તેમજ સર્વાઇકલ કેન્સર માટે સ્ક્રીનિંગ કરવામાં આવ્યું છે. ICMRના અહેવાલ મુજબ, ગુજરાતમાં પુરુષોમાં દર ૯માંથી ૧ અને મહિલાઓમાં દર ૧૨માંથી ૧ વ્યક્તિને જીવનકાળ દરમિયાન કેન્સર થવાનું જોખમ રહેલું છે.
સરકારની વ્યૂહાત્મક કામગીરી અને ‘Training of Trainers’
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ રાજ્યમાં તમાકુ મુક્તિ, રસીકરણ અને સંતુલિત આહાર માટે જનજાગૃતિ લાવવામાં આવી રહી છે. એક મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે, રાજ્ય સરકારે GCRI સાથે મળીને “Training of Trainers” કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે. આ અંતર્ગત ૪૦૦થી વધુ નિષ્ણાતો દ્વારા ૩૭,૦૦૦થી વધુ ફ્રન્ટલાઇન હેલ્થ વર્કર્સને તાલીમ આપવામાં આવશે, જેથી ગ્રામીણ સ્તરે પણ કેન્સરનું વહેલું નિદાન શક્ય બને.
સ્થાનિક સ્તરે અદ્યતન સારવારની સુવિધા
કેન્સરના દર્દીઓને ઘરઆંગણે સારવાર મળે તે માટે જિલ્લા કક્ષાની હોસ્પિટલોમાં ‘ડે-કેર કીમોથેરાપી સેન્ટરો’ કાર્યરત કરવામાં આવ્યા છે. પેટા આરોગ્ય કેન્દ્રથી લઈને મેડિકલ કોલેજ સુધી સ્ક્રીનિંગની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. GCRI અને તેના સેટેલાઇટ સેન્ટરો દ્વારા રેડિયોથેરાપી, સર્જરી અને કીમોથેરાપી જેવી જટિલ સારવાર વિનામૂલ્યે અથવા રાહત દરે પૂરી પાડવામાં આવે છે. વહેલી તપાસ અને સમયસરની સારવાર જ કેન્સર સામેના જંગમાં વિજય અપાવી શકે છે.
