૩૦૦ મિલીનો કેન હવે બંધ! ₹૫૦ ની નવી કિંમતે ભારતીય બજારમાં આવ્યો ૩૩૦ મિલીનો ડાયેટ કોક કેન
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ઇરાન સંઘર્ષ અને દરિયાઈ સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ જવાના કારણે હવે ભારતીય સોફ્ટ ડ્રિંક્સ માર્કેટ પર તેની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને યુવા અને હેલ્થ કોન્શિયસ ગ્રાહકોમાં અત્યંત લોકપ્રિય એવા ‘ડાયેટ કોક’ (Diet Coke) ના ભાવમાં કંપનીએ અચાનક મોટો વધારો કરી દીધો છે.
મધ્ય પૂર્વ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને ઇરાન સંઘર્ષની ગંભીર અસર હવે ભારતના સોફ્ટ ડ્રિંક બજાર સુધી પહોંચી ગઈ છે. વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં સર્જાયેલા મોટા વિઘ્નોના કારણે પેપસી અને કોકા-કોલા જેવી વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સ માટે કાચો માલ મેળવવો મુશ્કેલ બન્યો છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે કોકા-કોલા કંપનીએ ભારતમાં ડાયેટ કોકના ભાવમાં ૧૦ ટકાથી વધુનો આકરો વધારો કર્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સપ્લાય ખોરવાતા કંપનીને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના દેશોમાંથી મોટા અને આયાતી એલ્યુમિનિયમ કેન મંગાવવાની ફરજ પડી રહી છે, જેનો સીધો આર્થિક બોજ હવે ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડી રહ્યો છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ અને મોંઘા કેનની આયાત
બજારના સૂત્રો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ભારત માટે એલ્યુમિનિયમ કેન અને તેના સંબંધિત કાચા માલનો પુરવઠો મેળવવા માટેનો સૌથી મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ છે. ઈરાન અને અન્ય દેશો વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે આ વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ પર શિપિંગ સેવાઓ ફરી એકવાર ખોરવાઈ ગઈ છે.
પરિણામે, ભારતમાં એલ્યુમિનિયમ કેનની તીવ્ર અછત સર્જાઈ છે. સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન ખર્ચ વધતા અને કેન ન મળતા કોકા-કોલાને વૈકલ્પિક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ત્રોતોમાંથી વધુ કિંમત ચૂકવીને આયાતી કેન ખરીદવાની નોબત આવી છે.
૩૩૦ મિલીનો નવો કેન અને કિંમતમાં તફાવત
અત્યાર સુધી ભારતમાં ડાયેટ કોક મુખ્યત્વે ૩૦૦ મિલીના એલ્યુમિનિયમ કેનમાં ₹૪૦ ની કિંમતે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હતો. પરંતુ નાના કેનની તીવ્ર અછત સર્જાતા કંપનીએ હવે ૩૦૦ મિલીના બદલે ૩૩૦ મિલીનો નવો કેન બજારમાં ઉતાર્યો છે, જેની કિંમત ₹૫૦ રાખવામાં આવી છે.
જથ્થા અને પ્રતિ મિલી (per ml) કિંમતના આધારે ગણતરી કરીએ તો, ગ્રાહકોએ હવે પહેલા કરતા લગભગ ૧૩.૬ ટકા જેટલી વધારાની કિંમત ચૂકવવી પડી રહી છે. જોકે, કોકા-કોલા તરફથી આ ભાવવધારા અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન કે જાહેરાત કરવામાં આવી નથી, પરંતુ છૂટક બજારમાં આ નવા દરો લાગુ થઈ ગયા છે.
કાચની બોટલોમાં વેચાણ અને કોક ઝીરોની સ્થિતિ
બજારમાં ઉત્પાદનની અછત ન સર્જાય તે માટે ભારતમાં કોકા-કોલાના બોટલિંગ પાર્ટનર્સે મર્યાદિત સમય માટે ૨૦૦ મિલીની કાચની બોટલોમાં પણ ડાયેટ કોકનું વેચાણ શરૂ કર્યું છે. જોકે, કાચની બોટલનો આ વિકલ્પ કેન કરતાં પણ વધુ મોંઘો સાબિત થઈ રહ્યો છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, ભારતમાં થતા સોફ્ટ ડ્રિંક્સના કુલ વેચાણમાં મોટાભાગનો હિસ્સો પ્લાસ્ટિક અને કાચની બોટલોનો હોય છે. પરંતુ ડાયેટ કોક માત્ર એલ્યુમિનિયમ કેનમાં જ વેચાતો હોવાથી તેના સપ્લાય પર સૌથી વધુ માઠી અસર પડી છે. બીજી તરફ, કંપનીની અન્ય લોકપ્રિય શુગર-ફ્રી બ્રાન્ડ ‘કોક ઝીરો’ (Coke Zero) આ સંકટમાંથી બચી ગઈ છે કારણ કે તે કેન સિવાય પ્લાસ્ટિકની બોટલોમાં પણ ઉપલબ્ધ છે.
અછત વચ્ચે ‘ડાયેટ કોક પાર્ટીઓ’નો નવો ક્રેઝ
ભારતના મેટ્રો શહેરોમાં આરોગ્ય પ્રત્યે જાગ્રત યુવાવર્ગમાં ડાયેટ કોકની માંગ ખુબ જ ઊંચી છે. બજારમાં સર્જાયેલી અછતનો ફાયદો ઉઠાવીને કેટલાક પબ, ક્લબ અને સોશિયલ મીડિયા ઈન્ફ્લુએન્સર્સે અનોખો વ્યવસાયિક રસ્તો શોધી કાઢ્યો છે. તેઓ ખાસ “ડાયેટ કોક પાર્ટીઓ” નું આયોજન કરી રહ્યા છે, જ્યાં એન્ટ્રી ફી લઈને લોકોને મ્યુઝિક સાથે ડાયેટ કોક પીવાનો ખાસ અનુભવ આપવામાં આવે છે.
આ ઘટના દર્શાવે છે કે કેવી રીતે હજારો કિલોમીટર દૂર ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને જીઓ-પોલિટિકલ તણાવની અસર સામાન્ય નાગરિકોના રોજિંદા ગ્રાહક ઉત્પાદનો અને તેમના બજેટ સુધી પહોંચી જાય છે.
