GeoSpy AIથી પલક ઝપકાવતા જ મળી જશે કોઈનું પણ એડ્રેસ, જાણો કેવી રીતે બચવું આ જોખમથી
આજના સમયમાં આપણે આપણા જીવનની દરેક નાની-મોટી પળ સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરીએ છીએ. ક્યાંક બહાર ફરવા ગયા તો ફોટો, ઘરમાં નવો ડ્રેસ પહેર્યો તો સેલ્ફી. આપણને લાગે છે કે આપણે માત્ર એક તસવીર શેર કરી રહ્યા છીએ, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી આ એક સામાન્ય દેખાતી ફોટો તમારા ઘરનું ચોક્કસ સરનામું (Location) જાહેર કરી શકે છે?
આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) જેટલી ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે, એટલી જ ઝડપથી આપણી પ્રાઈવસી એટલે કે નિજતા પર ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. આજકાલ એક એવું AI ટૂલ ચર્ચામાં છે જે કોઈ જાસૂસી ફિલ્મના ગેજેટ જેવું કામ કરે છે. આ ટૂલ કોઈપણ જીપીએસ (GPS) ડેટા વગર, માત્ર તમારી ફોટો જોઈને બતાવી શકે છે કે તમે દુનિયાના કયા ખૂણે ઉભા છો.
શું છે GeoSpy AI અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ ટૂલનું નામ છે GeoSpy AI. અત્યાર સુધી આપણે જાણતા હતા કે જ્યારે આપણે કોઈ ફોટો પાડીએ છીએ, ત્યારે તેમાં ‘મેટાડેટા’ (Metadata) હોય છે, જેમાં લોકેશનની માહિતી છુપાયેલી હોય છે. જો આપણે તે ડેટા હટાવી દઈએ, તો ફોટો ક્યાંનો છે તે જણાવવું મુશ્કેલ હતું. પરંતુ GeoSpy AI ને આવા કોઈ ડેટાની જરૂર નથી.
આ ટૂલ સંપૂર્ણપણે વિઝ્યુઅલ રેકગ્નિશન (Visual Recognition) પર કામ કરે છે. ધારો કે તમે તમારી બાલ્કનીમાં ઉભા રહીને એક સેલ્ફી લીધી. ફોટોમાં તમારી પાછળ કોઈ ખાસ પ્રકારનું ઝાડ, વીજળીનો થાંભલો, દૂર દેખાતી કોઈ બિલ્ડિંગનો ખૂણો કે રસ્તાનું સાઈનબોર્ડ દેખાઈ રહ્યું છે. GeoSpy AI પાસે આખી દુનિયાનો સેટેલાઇટ અને સ્ટ્રીટ વ્યુ ડેટા છે. તે પલક ઝપકાવતા જ તમારી ફોટોના બેકગ્રાઉન્ડનું મિલાન પોતાના ડેટાબેઝ સાથે કરે છે અને બતાવી દે છે કે આ ફોટો કયા શહેરની, કઈ ગલીની અને કયા ઘરની છે.
કાયદાની મદદ માટે બન્યું હતું આ ‘હથિયાર’
નવાઈની વાત એ છે કે આ ટૂલને કોઈ ખોટા ઈરાદાથી નહીં, પરંતુ ગુના રોકવા માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું. અમેરિકા સહિત અનેક દેશોની પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓ તેનો ઉપયોગ કરી રહી છે.
-
10,000 થી વધુ કેસ ઉકેલ્યા: તેને બનાવનારી કંપનીનો દાવો છે કે આ ટૂલે દુનિયાભરમાં હજારો જટિલ કેસો ઉકેલવામાં મદદ કરી છે.
-
ગુમ થયેલા લોકોની શોધ: જ્યારે તપાસ એજન્સીઓ પાસે માત્ર કોઈ જૂની તસવીર હોય અને કોઈ સુરાગ ન હોય, ત્યારે આ AI ટૂલ તે જગ્યાની ઓળખ કરવામાં વરદાન સાબિત થાય છે.
-
ગુનેગારો પર લગામ: ભાગી રહેલા ગુનેગારોની સોશિયલ મીડિયા ફોટો દ્વારા તેમનું લોકેશન ટ્રેક કરવામાં આ ટૂલ ઘણું કારગર રહ્યું છે.
ચિંતાની વાત: જ્યારે ‘મદદગાર’ ટેકનોલોજી બની જાય ‘ખતરો’
ટેકનોલોજી જ્યાં સુધી નિષ્ણાતોના હાથમાં છે, ત્યાં સુધી સુરક્ષિત છે. પરંતુ સમસ્યા ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે આવી પાવરફુલ ટેકનોલોજી સામાન્ય જનતા માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ થઈ જાય છે. પ્રાઈવસી એક્સપર્ટ્સમાં આ ટૂલને લઈને ઊંડી ચિંતા છે, જેના કેટલાક વ્યાજબી કારણો છે:
-
સ્ટોકિંગ (Stalking) નો ખતરો: જો કોઈ ખોટા ઈરાદાવાળી વ્યક્તિ તમારી સોશિયલ મીડિયા પ્રોફાઈલ પરથી તમારી ફોટો ઉઠાવે છે, તો તે સરળતાથી જાણી શકે છે કે તમે ક્યાં રહો છો અથવા તમે અવારનવાર ક્યાં જાઓ છો. આ મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા માટે એક મોટો ખતરો છે.
-
નિજતાનું હનન: આપણે આપણી મરજીથી આપણું લોકેશન શેર કરવા માંગતા નથી, છતાં આ ટેકનોલોજી આપણી ઈચ્છા વિરુદ્ધ આપણી માહિતી કાઢી લે છે.
-
ચોક્કસ માહિતી: ઘણીવાર આ ટૂલ એટલું સચોટ હોય છે કે તે ઘરનો નંબર પણ ઓળખવાની ક્ષમતા રાખે છે, જે કોઈના પણ ઘરમાં વણજોઈતી દખલગીરીનું કારણ બની શકે છે.
તમારી જાતને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખશો? (Safety Tips)
AI ના આ યુગમાં આપણે ટેકનોલોજીથી સંપૂર્ણપણે મોઢું ફેરવી શકતા નથી, પરંતુ કેટલીક સાવચેતી રાખીને આપણે આપણી જાતને અને પરિવારને સુરક્ષિત જરૂર રાખી શકીએ છીએ:
-
સેલ્ફી લેતી વખતે બેકગ્રાઉન્ડનું ધ્યાન રાખો: જ્યારે પણ ઘરની અંદર કે બહાર ફોટો લો, ત્યારે પ્રયાસ કરો કે બેકગ્રાઉન્ડમાં એવી કોઈ વસ્તુ ન આવે જેનાથી જગ્યાની ઓળખ થઈ શકે (જેમ કે- ઘરનો નંબર, ગલીનું નામ કે કોઈ લેન્ડમાર્ક).
-
સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ ‘પ્રાઈવેટ’ રાખો: તમારી તસવીરો માત્ર તે લોકો સુધી મર્યાદિત રાખો જેમને તમે ઓળખો છો. પબ્લિક પ્રોફાઈલ હોવા પર કોઈ પણ તમારી ફોટોનો ખોટો ઉપયોગ કરી શકે છે.
-
ફોટો શેર કરવામાં ઉતાવળ ન કરો: અવારનવાર આપણે ‘Real-time’ ફોટો પોસ્ટ કરીએ છીએ. તેના કરતા વધુ સારું રહેશે કે તમે તે જગ્યાએથી પરત આવ્યા પછી ફોટો પોસ્ટ કરો.
-
બિનજરૂરી માહિતી ન આપો: ફોટોના કેપ્શનમાં તમારું લોકેશન કે ‘Checked-in’ જેવા ફીચર્સનો ઉપયોગ ઓછો કરો.
GeoSpy AI જેવા ટૂલ્સ આપણને યાદ અપાવે છે કે આપણે એવા યુગમાં જીવી રહ્યા છીએ જ્યાં ‘દીવાલોને પણ કાન હોય છે’ વાળી કહેવત હવે જૂની થઈ ગઈ છે, હવે તો ‘કેમેરાની આંખોમાં મગજ’ પણ આવી ગયું છે. AI આપણી સુરક્ષા માટે એક ઉત્તમ સાધન હોઈ શકે છે, પરંતુ જો આપણે સાવધાન નહીં રહીએ, તો આપણી એક નાની સેલ્ફી આપણને મોટી મુસીબતમાં મૂકી શકે છે.
યાદ રાખો, ડિજિટલ દુનિયામાં તમારી સૌથી મોટી સુરક્ષા તમારી જાગૃતિ જ છે. હવે પછી પોસ્ટ બટન દબાવતા પહેલા એકવાર ફોટોના બેકગ્રાઉન્ડ પર નજર જરૂર નાખી લેજો!
