અમરનાથ યાત્રા 2026: ભક્તોની સુરક્ષા માટે સુરક્ષા દળોનું અભેદ્ય કવચ, જાણો શું છે ‘રોડ ઓપનિંગ પાર્ટી’?
દક્ષિણ કાશ્મીરની પહાડીઓમાં સ્થિત પવિત્ર અમરનાથ ગુફાના દર્શન કરવા માટે દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડે છે. ‘બાબા બર્ફાની’ ના દર્શન કરવાની આ આસ્થાની યાત્રા માટે વર્ષ 2026 માં વહીવટી તંત્ર અને સુરક્ષા દળોએ અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી તૈયારીઓ કરી છે. આતંકવાદી પડકારો અને દુર્ગમ ભૌગોલિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકાર કોઈ પણ જોખમ લેવાના મૂડમાં નથી. આ વર્ષે સુરક્ષા માટે અર્ધસૈનિક દળોની રેકોર્ડબ્રેક 670 કંપનીઓ તૈનાત કરવામાં આવી છે, જે શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષાને સુનિશ્ચિત કરશે.
ત્રિ-સ્તરીય સુરક્ષા કવચ: બાલટાલથી પહેલગામ સુધી
અમરનાથ યાત્રાના બે મુખ્ય માર્ગો — બાલટાલ અને પહેલગામ — અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. આ માર્ગો પર સુરક્ષાના ત્રણ ચક્ર (Three-Tier Security) ગોઠવવામાં આવ્યા છે. પ્રથમ સ્તરમાં પોલીસ અને સ્થાનિક દળો તૈનાત છે, બીજા સ્તરમાં અર્ધસૈનિક દળોનું મોટું કવચ છે અને ત્રીજા સ્તરમાં ભારતીય સેનાના જવાનો બેકઅપ તરીકે તૈયાર છે. જમ્મુ-શ્રીનગર નેશનલ હાઈવેથી લઈને પઠાણકોટ-જમ્મુ હાઈવે સુધીના તમામ રસ્તાઓ પર ડ્રોન અને હાઈટેક કેમેરા દ્વારા 24 કલાક દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે. કોઈ પણ અજાણી વ્યક્તિ કે શંકાસ્પદ ગતિવિધિ પર સુરક્ષા દળોની બાજ નજર છે.
‘રોડ ઓપનિંગ પાર્ટી’ (ROP) શું છે?
અમરનાથ યાત્રા દરમિયાન તમે ઘણીવાર ‘રોડ ઓપનિંગ પાર્ટી’ શબ્દ સાંભળ્યો હશે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ શું છે? સામાન્ય રીતે, ‘રોડ ઓપનિંગ પાર્ટી’ (ROP) એ સેના, પોલીસ અને અર્ધસૈનિક દળોની એક ખાસ અને અત્યંત અનુભવી ટુકડી હોય છે.
તેમનું કામ અત્યંત જોખમી અને જવાબદારીભર્યું હોય છે. જ્યારે પણ કોઈ ભક્તોનો કાફલો કે વીઆઈપી કોન્વોય કોઈ રસ્તા પરથી પસાર થવાનો હોય, તેના કલાકો પહેલા આ ROP આખા રસ્તાને ‘સેનિટાઈઝ’ કરે છે. આ પ્રક્રિયામાં નીચેના પગલાં લેવામાં આવે છે:
રોડની તપાસ: રસ્તાની આજુબાજુ કોઈ વિસ્ફોટક, આઈઈડી (IED) કે શંકાસ્પદ વસ્તુઓ તો નથી ને, તેની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવે છે.
સ્વાન દળની મદદ: ડોગ સ્કવોડ (સ્વાન દળ) નો ઉપયોગ કરીને જમીનની અંદર છુપાયેલા જોખમોને શોધવામાં આવે છે.
હાઈ-અલર્ટ પેટ્રોલિંગ: આ ટુકડીઓ હાઈવે અને રેલવે કોરિડોર પર સતત પેટ્રોલિંગ કરે છે જેથી કરીને યાત્રાના રૂટ પર કોઈ અસામાજિક તત્વો ઘૂસી ન શકે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ROP એ એવા રક્ષકો છે જે શ્રદ્ધાળુઓ માટે રસ્તો સાફ રાખે છે જેથી મુસાફરી નિર્વિઘ્ન રહે.
આધુનિક ટેકનોલોજી અને ડ્રોન સર્વેલન્સ
આ વર્ષે સુરક્ષા વ્યવસ્થા માત્ર માનવબળ પર જ નિર્ભર નથી, પરંતુ તેમાં ટેકનોલોજીનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આકાશમાં ડ્રોન ઉડી રહ્યા છે જે દુર્ગમ પહાડી વિસ્તારોમાં પણ શંકાસ્પદ હલચલને પકડી શકે છે. આ ડ્રોનનો ડેટા સીધો હાઈટેક કંટ્રોલ રૂમમાં પહોંચે છે, જ્યાં નિષ્ણાતો ચોવીસ કલાક મોનિટરિંગ કરે છે. કોઈ પણ કટોકટીના સમયે, સેનાના હેલિકોપ્ટર તૈનાત રાખવામાં આવ્યા છે જે જરૂર પડે તો દર્દીઓ કે ઘાયલ શ્રદ્ધાળુઓને તાત્કાલિક એરલિફ્ટ કરી હોસ્પિટલ પહોંચાડી શકે છે.
ભક્તો માટે સુગમ રજીસ્ટ્રેશન: ‘તવી રિવર ફ્રન્ટ’ પર એક છત નીચે બધું
શ્રદ્ધાળુઓની સુવિધા માટે આ વર્ષે સરકારે રજીસ્ટ્રેશનની પ્રક્રિયામાં મોટો બદલાવ કર્યો છે. અગાઉ, યાત્રાળુઓને વિવિધ કચેરીઓમાં ધક્કા ખાવા પડતા હતા, પરંતુ આ વર્ષે જમ્મુના ‘તવી રિવર ફ્રન્ટ’ પર એક ‘સિંગલ વિન્ડો’ સિસ્ટમ શરૂ કરવામાં આવી છે.
ત્યાં પહોંચતા જ શ્રદ્ધાળુઓને એક જ છત નીચે તમામ સુવિધાઓ મળશે:
મેડિકલ તપાસ: આરોગ્યની તાત્કાલિક તપાસ.
ટોકન અને સર્ટિફિકેટ: જરૂરી દસ્તાવેજોનું વેરિફિકેશન.
રજીસ્ટ્રેશન: સરળ પ્રક્રિયા દ્વારા યાત્રા પાસ.
આ સિવાય, 30 જૂન 2026 થી ભગવતી નગર યાત્રી નિવાસમાં 3,000 લોકો માટે રહેવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. જેઓ યાત્રા માટે આવી રહ્યા છે, તેમને કોઈપણ મુશ્કેલી ન પડે તે માટે ત્યાં પૂરતી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.
ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટની તૈયારી
વર્ષ 2022 ની દુર્ઘટનાને ધ્યાનમાં રાખીને, આ વખતે ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ માટે NDRF, SDRF અને ITBP ની ખાસ ટીમોને એલર્ટ મોડ પર રાખવામાં આવી છે. વાદળ ફાટવું, ભૂસ્ખલન અથવા અચાનક હવામાનમાં પલટો આવે તો કેવી રીતે બચાવ કામગીરી કરવી, તેની પ્રેક્ટિસ પણ કરવામાં આવી છે. યાત્રા માર્ગ પર ઠેર-ઠેર કેમ્પ બનાવવામાં આવ્યા છે, જ્યાં ભક્તો માટે ગરમ કપડાં, દવાઓ અને ભોજનની પૂરતી વ્યવસ્થા છે.
શ્રદ્ધાળુઓ માટે સંદેશ
અમરનાથ યાત્રા એ શ્રદ્ધાનો વિષય છે, પણ તે સાથે જ તે શારીરિક રીતે પડકારજનક પણ છે. ભક્તોને અપીલ છે કે તેઓ સત્તાવાર રજીસ્ટ્રેશન વિના યાત્રા પર ન નીકળે અને સુરક્ષા દળો દ્વારા આપવામાં આવતી સૂચનાઓનું ચુસ્તપણે પાલન કરે. સુરક્ષા દળો તમારા રક્ષણ માટે તૈનાત છે, તમારો સહકાર એ તેમની સફળતા છે.
આ વર્ષની યાત્રા સુરક્ષિત રહે, સુખદ રહે અને પ્રત્યેક શ્રદ્ધાળુ બાબા બર્ફાનીના આશીર્વાદ લઈને પાછા ફરે, તે માટે તંત્ર કટિબદ્ધ છે.
