જર્મની સાથેની અદાવત અમેરિકાને પડી શકે છે ભારે: ટ્રમ્પના એલાનથી કેમ ચિંતામાં છે પેન્ટાગોન?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના આકરા અને ચોંકાવનારા નિર્ણયો માટે જાણીતા છે. તાજેતરમાં તેમણે જર્મનીમાંથી અમેરિકન સૈનિકોને પાછા બોલાવવાની જે જાહેરાત કરી છે, તેણે માત્ર વોશિંગ્ટન જ નહીં પરંતુ સમગ્ર યુરોપના રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે. આ નિર્ણયની સૌથી વધુ અસર અમેરિકાના રક્ષા મંત્રાલય એટલે કે ‘પેન્ટાગોન’ પર પડી છે, જ્યાં અધિકારીઓ હવે આગામી વ્યૂહાત્મક પડકારોને લઈને મુંઝવણમાં મુકાયા છે.
અચાનક લેવાયેલો નિર્ણય અને પેન્ટાગોનની હેરાની
સામાન્ય રીતે કોઈ પણ દેશમાંથી સૈન્ય હટાવવાની પ્રક્રિયા મહિનાઓ કે વર્ષોના આયોજન અને સુરક્ષા સમીક્ષા પછી થતી હોય છે. પરંતુ ટ્રમ્પના આ નિર્ણય વિશે પેન્ટાગોનના ઉચ્ચ અધિકારીઓને પણ સોશિયલ મીડિયા દ્વારા જ જાણ થઈ હોવાનું મનાય છે. રક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, આ કોઈ પૂર્વ-આયોજિત વ્યૂહરચના નહોતી.
તાજેતરમાં જ પેન્ટાગોને વિશ્વભરમાં તેના સૈન્ય સ્થાનોની સમીક્ષા કરી હતી, જેમાં યુરોપમાંથી સૈનિકો ઘટાડવાની કોઈ જ વાત નહોતી. આવી સ્થિતિમાં ટ્રમ્પનું આ એલાન લશ્કરી વડાઓ માટે એક મોટો આંચકો છે. ટ્રમ્પ અગાઉ ૨૦૨૦માં પણ આવો આદેશ આપી ચૂક્યા છે, જોકે તે સમયે તેનું અમલીકરણ થઈ શક્યું નહોતું. પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ વધુ ગંભીર જણાઈ રહી છે.
જર્મનીનું સૈન્ય મહત્વ અને NATO પર ખતરો
જર્મનીમાં હાલમાં અંદાજે ૩૫,૦૦૦ થી ૪૦,૦૦૦ અમેરિકન સૈનિકો તૈનાત છે. આ સંખ્યા માત્ર આંકડો નથી, પરંતુ તે પશ્ચિમી દેશોના સૈન્ય સંગઠન ‘નાટો’ (NATO) ની કરોડરજ્જુ સમાન છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી જર્મની અમેરિકા માટે યુરોપમાં સૌથી મોટું વ્યૂહાત્મક મથક રહ્યું છે.
નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો જર્મનીમાંથી સૈનિકો હટાવવામાં આવશે, તો રશિયા સામેની પશ્ચિમી દેશોની સંરક્ષણ દિવાલ નબળી પડી શકે છે. યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધના સમયમાં આ પ્રકારનો નિર્ણય રશિયાને વધુ આક્રમક બનવાની તક આપી શકે છે. યુરોપના દેશોને ડર છે કે અમેરિકાની પીછેહઠથી સમગ્ર ખંડની સુરક્ષા જોખમમાં મુકાશે.
રાજકીય ટકરાવ: ફ્રેડરિક મર્જ અને ટ્રમ્પ વચ્ચેની ખેંચતાણ
આ વિવાદની પાછળ માત્ર સૈન્ય કારણો જ નહીં, પણ અંગત રાજકીય અણબનાવ પણ જવાબદાર હોવાનું દેખાય છે. જર્મનીના ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્જે તાજેતરમાં અમેરિકાની વિદેશ નીતિ પર કટાક્ષ કરતા કહ્યું હતું કે ઈરાન સાથેની વાતચીતમાં અમેરિકા નબળું દેખાઈ રહ્યું છે. આ નિવેદનથી ટ્રમ્પ નારાજ થયા હોવાનું મનાય છે.
ટ્રમ્પે વળતો પ્રહાર કરતા કહ્યું કે જર્મનીએ બીજાના મામલામાં દખલ કરવાને બદલે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને પોતાના ઘરની સમસ્યાઓ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે જર્મની, સ્પેન અને ઈટાલી જેવા દેશો અમેરિકાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો લાભ તો લે છે, પરંતુ તેના બદલામાં પૂરતો આર્થિક કે સૈન્ય સહયોગ આપતા નથી.
સૈનિકો પાછા ખેંચવા કેમ આસાન નથી?
કાગળ પર સૈનિકો હટાવવાની વાત ભલે સરળ લાગે, પણ જમીની હકીકત ખૂબ જ જટિલ છે. જર્મનીમાં અમેરિકાના કેટલાક સૌથી મોટા લશ્કરી મથકો આવેલા છે:
૧. કમાન્ડ સેન્ટર: અમેરિકા તેના ‘યુરોપિયન કમાન્ડ’ અને ‘આફ્રિકા કમાન્ડ’નું સંચાલન જર્મનીથી જ કરે છે. આ કેન્દ્રોને અન્ય દેશમાં ખસેડવા માટે અબજો ડોલરનો ખર્ચ અને નવેસરથી આખું માળખું તૈયાર કરવું પડે.
૨. તબીબી સુવિધા: અમેરિકાની બહારનું સૌથી મોટું લશ્કરી હોસ્પિટલ (Landstuhl Regional Medical Center) જર્મનીમાં છે, જ્યાં યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા અમેરિકન સૈનિકોની સારવાર કરવામાં આવે છે.
૩. પરિવારો અને અર્થતંત્ર: હજારો સૈનિકોની સાથે તેમના પરિવારો પણ ત્યાં રહે છે. તેમને પાછા બોલાવવા કે બીજે શિફ્ટ કરવા એ એક લોજિસ્ટિકલ આપત્તિ સમાન હોઈ શકે છે.
અમેરિકન સાંસદોનો વિરોધ અને કાયદાકીય અવરોધ
ટ્રમ્પના આ નિર્ણયનો વિરોધ માત્ર વિદેશમાં જ નહીં, પણ સ્વદેશમાં પણ થઈ રહ્યો છે. અમેરિકાના ઘણા સાંસદો અને સેનેટરોનું માનવું છે કે આ નિર્ણયથી અમેરિકાની વૈશ્વિક શાખને નુકસાન થશે.
વધુમાં, અમેરિકામાં એક કાયદો છે જે મુજબ જો સૈનિકોની સંખ્યા ૭૬,૦૦૦ થી ઓછી કરવી હોય, તો તે પહેલાં સુરક્ષા પર પડનારી તેની અસરોનો સંપૂર્ણ અહેવાલ રજૂ કરવો પડે છે. આ કાયદાકીય પ્રક્રિયા ટ્રમ્પના રસ્તામાં મોટો રોડો બની શકે છે.
