વેનેઝુએલામાં ભીષણ તણાવ: અમેરિકાએ હવાઈ પ્રતિબંધ લાદ્યો, કારાકસ પ્રચંડ વિસ્ફોટોથી ધ્રૂજી ઉઠ્યું
વેનેઝુએલા અને અમેરિકા વચ્ચે સૈન્ય અને રાજદ્વારી તણાવ તેની ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. શનિવાર, 3 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ વેનેઝુએલાની રાજધાની કારાકસમાં વહેલી સવારે ભીષણ વિસ્ફોટો અને વિમાનોના અવાજો સંભળાયા હતા, જેના તરત જ પછી અમેરિકી વહીવટીતંત્રે વેનેઝુએલાના હવાઈ ક્ષેત્ર (Airspace) માં તમામ નાગરિક ઉડ્ડયનો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દીધો છે.
કારાકસમાં ધડાકા અને સૈન્ય કાર્યવાહી
અહેવાલો અનુસાર, શનિવારે સવારે લગભગ 2:00 વાગ્યે કારાકસના વિવિધ ભાગોમાં ઓછામાં ઓછા સાત જોરદાર વિસ્ફોટો સંભળાયા હતા. આ ધડાકાઓની સાથે શહેરની ઉપર નીચી ઊંચાઈએ ઉડતા વિમાનોનો અવાજ પણ નોંધાયો હતો. ખાસ કરીને સૈન્ય મથકની નજીક આવેલા દક્ષિણ વિસ્તારોમાં વીજળી ગુલ થવાના પણ સમાચાર છે.
આ ઘટના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એ દાવા પછી બની છે જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે અમેરિકી દળોએ વેનેઝુએલાના કિનારે ડ્રગ તસ્કરો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ડૉકિંગ એરિયા (Docking Area) પર ડ્રોન હુમલો કરીને તેને નષ્ટ કરી દીધો છે.
હવાઈ ક્ષેત્ર પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ અને NOTAM
અમેરિકી ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (FAA) એ નવું NOTAM (Notice to Airmen) બહાર પાડ્યું છે, જેના હેઠળ અમેરિકી એરલાઇન્સ, અમેરિકામાં નોંધાયેલા નાગરિક વિમાનો અને FAA લાયસન્સ ધરાવતા પાયલોટો માટે વેનેઝુએલાના માઇકેટિયા (Maiquetia) હવાઈ ક્ષેત્રમાં ઉડ્ડયન કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
NOTAM ની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ:
- અમલીકરણ તારીખ: 3 જાન્યુઆરી 2026.
- સમયગાળો: આ પ્રતિબંધ 4 જાન્યુઆરી 2028 સુધી સક્રિય રહેશે.
- વ્યાપ: વેનેઝુએલાના હવાઈ ક્ષેત્રમાં કોઈપણ ઊંચાઈએ ઉડ્ડયન કરવા પર રોક.
- છૂટછાટ: આ આદેશ અમેરિકી સૈન્ય અને સરકારી વિમાનોને લાગુ પડશે નહીં.
અગાઉ નવેમ્બર 2025 માં પણ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા એરલાઇન્સ અને પાયલોટોને ચેતવણી આપી હતી કે તેઓ વેનેઝુએલાના હવાઈ ક્ષેત્રને “સંપૂર્ણપણે બંધ” સમજે.
‘ઓપરેશન સધર્ન સ્પીયર’ અને સૈન્ય જમાવડો
આ સમગ્ર કાર્યવાહી અમેરિકાના “ઓપરેશન સધર્ન સ્પીયર” (Operation Southern Spear) નો ભાગ છે, જે સત્તાવાર રીતે નવેમ્બર 2025 માં સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ અભિયાનનો ઉદ્દેશ્ય આ પ્રદેશમાં માદક દ્રવ્યોની તસ્કરી કરતા નેટવર્કને નષ્ટ કરવાનો છે.
આ ઓપરેશન હેઠળ અમેરિકાએ કેરેબિયન સમુદ્રમાં મોટું સૈન્ય બળ તૈનાત કર્યું છે, જેમાં 15,000 સૈનિકો, એક એરક્રાફ્ટ કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ, 8 યુદ્ધ જહાજો અને F-35 લડાયક વિમાનો સામેલ છે. સૈન્ય આંકડાઓ અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2025 થી અત્યાર સુધીમાં આ અભિયાનમાં ઓછામાં ઓછા 107 લોકો માર્યા ગયા છે.
રાજકીય પ્રતિક્રિયા અને વૈશ્વિક અસર
વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોએ અમેરિકી કાર્યવાહીને “વસાહતી ખતરો” ગણાવ્યો છે અને તેને દેશની સાર્વભૌમત્વ પરનો હુમલો ગણાવ્યો છે. અમેરિકાએ માદુરો શાસનને “વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન” તરીકે જાહેર કર્યું છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સંઘર્ષ પાછળ માત્ર ડ્રગ્સ જ નહીં, પરંતુ વેનેઝુએલાના વિશાળ તેલ ભંડાર પર નિયંત્રણ મેળવવાની અમેરિકી ઈચ્છા પણ હોઈ શકે છે. આ તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સ (જેમ કે Iberia અને TAP Air Portugal) એ વેનેઝુએલાની ફ્લાઇટ્સ પહેલેથી જ રદ કરી દીધી છે, જેના કારણે મુસાફરોને લાંબા અંતર અને વધુ ખર્ચનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
અમેરિકા અને વેનેઝુએલા વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ હવે માત્ર દરિયાઈ સરહદો પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ રાજધાની કારાકસ સુધી પહોંચી ગયો છે, જેનાથી સમગ્ર પ્રદેશમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
