વારંવાર એન્ટીબાયોટીક લેવાની આદત છે? સાવધાન, રિસર્ચમાં થયો મોટો ખુલાસો, ઈમ્યુનિટી થઈ શકે છે નબળી
આજના સમયમાં નાની નાની બીમારીઓમાં એન્ટીબાયોટીક દવાઓ લેવાનું પ્રમાણ ખૂબ વધી ગયું છે. આ દવાઓ બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શનને રોકવા માટે અકસીર છે, પરંતુ તેનો આડેધડ ઉપયોગ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. તાજેતરના એક સંશોધન મુજબ, વારંવાર એન્ટીબાયોટીક લેવાથી આપણા ઈમ્યુન સિસ્ટમ પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
પેટના ‘સારા બેક્ટેરિયા’ પર એન્ટીબાયોટીકનો પ્રહાર
સામાન્ય રીતે ડોકટરો દાંતનો દુખાવો, ગળામાં ઇન્ફેક્શન કે યુરીનરી ટ્રેક્ટ ઇન્ફેક્શન (UTI) જેવા કિસ્સામાં એન્ટીબાયોટીક લખતા હોય છે. પરંતુ ઘણા લોકો ડોક્ટરની સલાહ વગર અથવા તો કોર્સ અધૂરો છોડી દેવાની ભૂલ કરે છે. આપણા પેટમાં લાખો ‘સારા બેક્ટેરિયા’ (Gut Microbiome) હોય છે, જે ઈમ્યુન સિસ્ટમ સાથે મળીને શરીરને રોગો સામે લડવામાં મદદ કરે છે. એન્ટીબાયોટીક જ્યારે હાનિકારક બેક્ટેરિયાને મારે છે, ત્યારે તેની સાથે આ રક્ષણાત્મક બેક્ટેરિયાનો પણ નાશ કરે છે.
શું કહે છે લેટેસ્ટ રિસર્ચ?
‘આફ્રિકન જર્નલ ઓફ બાયોમેડિકલ રિસર્ચ’માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર, એન્ટીબાયોટીકનો વારંવાર ઉપયોગ પેટના માઈક્રોબાયોમનું સંતુલન બગાડે છે. જ્યારે આ સંતુલન ખોરવાય છે, ત્યારે ઈમ્યુન સેલ્સની પ્રતિક્રિયા આપવાની ક્ષમતા ઓછી થઈ જાય છે. રિસર્ચ સીધો દાવો નથી કરતું કે ઈમ્યુનિટી સંપૂર્ણ નાશ પામે છે, પરંતુ તે સંકેત આપે છે કે શરીરની સુરક્ષા પ્રણાલીની અસરકારકતા ચોક્કસપણે ઘટે છે.
એન્ટીબાયોટીકના નુકસાનથી કેવી રીતે બચવું?
તમારા સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
- ડોક્ટરની સલાહ: ક્યારેય પણ મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે એન્ટીબાયોટીક લઈને ન પીવો.
- કોર્સ પૂરો કરો: જો ડોક્ટરે 5 દિવસનો કોર્સ લખ્યો હોય, તો 2 દિવસમાં સારું લાગવા છતાં દવા બંધ ન કરો. અધૂરો કોર્સ બેક્ટેરિયાને વધુ શક્તિશાળી (Antibiotic Resistance) બનાવે છે.
- વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાં ટાળો: સામાન્ય શરદી, ઉધરસ કે તાવમાં એન્ટીબાયોટીક અસરકારક હોતી નથી, કારણ કે તે વાયરસથી થાય છે.
- પ્રોબાયોટીક્સનો ઉપયોગ: એન્ટીબાયોટીકના કોર્સ દરમિયાન કે પછી દહીં, છાશ અને ફાઈબરયુક્ત ખોરાક લો, જેથી પેટના સારા બેક્ટેરિયા ફરી જીવંત થઈ શકે.
