સાવધાન! પેશાબ રોકવાની આદત પડી શકે છે મોંઘી: કિડની સ્ટોન અને ઇન્ફેક્શનને આમંત્રણ આપી રહ્યા છો તમે.
આજના સમયમાં ‘મલ્ટીટાસ્કિંગ’ના ચક્કરમાં લોકો પોતાના સ્વાસ્થ્ય સાથે અનેક બાંધછોડ કરે છે. તેમાંથી એક છે પેશાબ રોકી રાખવો. મીટિંગ્સ, મુસાફરી અથવા આળસને કારણે આપણે પેશાબ કરવાની ઈચ્છાને દબાવી દઈએ છીએ. પોષણશાસ્ત્રી અને આરોગ્ય નિષ્ણાત લીમા મહાજનના જણાવ્યા અનુસાર, આપણું મૂત્રાશય (Bladder) એક ફૂગ્ગા જેવું છે, જેની પેશાબ સંગ્રહ કરવાની એક મર્યાદા હોય છે. જ્યારે તમે તેને લાંબા સમય સુધી રોકો છો, ત્યારે તે અસ્વસ્થતાભરી હદ સુધી ખેંચાય છે, જે શરીર માટે અત્યંત જોખમી છે.
૧. સ્નાયુઓની નબળાઈ અને ‘યુરિન લિકેજ’
શરીરના કોઈપણ સ્નાયુને જો તેની ક્ષમતાથી વધુ ખેંચવામાં આવે, તો તે ધીમે ધીમે તેની સ્થિતિસ્થાપકતા ગુમાવે છે. મૂત્રાશયના સ્નાયુઓ સાથે પણ આવું જ થાય છે.
ગંભીર અસર: વારંવાર પેશાબ રોકવાથી મૂત્રાશયના સ્નાયુઓ નબળા પડે છે. આ સ્થિતિ એવી ગંભીર બની શકે છે કે ભવિષ્યમાં હસતી વખતે, ખાંસી ખાતી વખતે કે છીંક ખાતી વખતે પણ પેશાબ લિકેજ થવાની સમસ્યા (Urinary Incontinence) સર્જાઈ શકે છે.
૨. બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન (UTI) નું વધતું જોખમ
પેશાબ એ શરીરનો કચરો છે જેને બહાર કાઢવો જરૂરી છે. જ્યારે મૂત્રાશય વધુ પડતું ખેંચાય છે, ત્યારે તેની સંકોચવાની ક્ષમતા (Squeezing power) ઘટી જાય છે.
પરિણામ: જ્યારે તમે આખરે બાથરૂમ જાઓ છો, ત્યારે મૂત્રાશય સંપૂર્ણપણે ખાલી થતું નથી. અંદર રહી ગયેલો આ પેશાબ બેક્ટેરિયા માટે ઉછેર કેન્દ્ર (Breeding Ground) બની જાય છે. આનાથી પેશાબની નળીઓમાં ચેપ (UTI) લાગે છે, જે વારંવાર તાવ, બળતરા અને દુખાવાનું કારણ બને છે.
૩. કિડની સ્ટોન અને ઘાતક અસરો
પેશાબમાં અનેક પ્રકારના ક્ષાર અને ખનિજો હોય છે. જો પેશાબ લાંબા સમય સુધી શરીરમાં સંગ્રહિત રહે છે, તો તે ઘટ્ટ થવા લાગે છે.
પથરીની સમસ્યા: આ ઘટ્ટ થયેલા ખનિજો એકઠા થઈને કિડનીમાં પથરી (Kidney Stones) બનાવે છે. પથરીનો દુખાવો અસહ્ય હોય છે અને લાંબા ગાળે તે કિડનીના ફંક્શનને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
૪. શરીરના તાપમાન અને માનસિક સ્થિતિ પર અસર
પેશાબ રોકી રાખવાથી માત્ર અંગોને જ નહીં, પણ તમારી માનસિક એકાગ્રતાને પણ અસર થાય છે. લાંબા સમય સુધી પેશાબ રોકવાથી શરીરમાં બેચેની વધે છે, બ્લડ પ્રેશર અસ્થાયી રૂપે વધી શકે છે અને તમે કામમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકતા નથી.
View this post on Instagram
નિષ્ણાતો શું સલાહ આપે છે?
હાઇડ્રેશન: પુષ્કળ પાણી પીવો, પરંતુ જ્યારે પણ પેશાબ કરવાની ઈચ્છા થાય ત્યારે તેને અવગણશો નહીં.
શિસ્ત: ઓફિસમાં કામ કરતા હોવ તો દર ૨-૩ કલાકે બ્રેક લો.
હાઈજીન: પેશાબ કર્યા પછી સ્વચ્છતા જાળવો જેથી ઇન્ફેક્શનથી બચી શકાય.
યાદ રાખો કે કોઈ પણ કામ તમારા સ્વાસ્થ્યથી મોટું નથી. ૧૫ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના આજના સમયમાં જ્યારે યુરોલોજિકલ સમસ્યાઓ ઝડપથી વધી રહી છે, ત્યારે આ નાની આદત બદલવી એ મોટા ઓપરેશન કે દવાઓથી બચવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે. તમારા શરીરના સંકેતોને સાંભળો અને સ્વસ્થ રહો.
