સાવધાન! આ લક્ષણો દેખાય તો ન કરો નજરઅંદાજ, અંદરથી ખોખલું કરી રહ્યું છે ફેટી લિવર
આજના દોડધામભર્યા અને વ્યસ્ત જીવનમાં લોકોની ખાણીપીણીની આદતો તેમજ જીવનશૈલીમાં ઘણો બદલાવ આવ્યો છે, જેની સીધી અસર સ્વાસ્થ્ય પર પડે છે. અનિયમિત જીવનશૈલી, બિનઆરોગ્યપ્રદ આહાર, કસરતનો અભાવ અને વધતું વજન ‘ફેટી લિવર’ (ચરબીયુક્ત યકૃત) જેવી ગંભીર સમસ્યાને આમંત્રણ આપે છે. ફેટી લિવર એવી સ્થિતિ છે, જેમાં યકૃતમાં વધારાની ચરબી જમા થવા લાગે છે.
શરૂઆતના તબક્કામાં આ બીમારીનાં કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતાં નથી, પરંતુ ધીમે ધીમે શરીરમાં કેટલાક ફેરફારો અનુભવાવા લાગે છે. સામાન્ય રીતે સ્ત્રીઓ અને પુરુષોમાં તેનાં લક્ષણો સરખાં હોઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક લક્ષણોમાં તફાવત પણ જોવા મળે છે. સમયસર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો આ રોગ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
ડૉક્ટરો શું કહે છે?
સી. કે. બિરલા હોસ્પિટલના પાચનતંત્રના રોગોના વિભાગના નિયામક અને નિષ્ણાત ડૉ. અનુકલ્પ પ્રકાશના જણાવ્યા અનુસાર, પુરુષોમાં ફેટી લિવરનું જોખમ પેટની આસપાસ વધતી ચરબી, ડાયાબિટીસ, લોહીમાં કોલેસ્ટેરોલનું ઊંચું પ્રમાણ અને દારૂના સેવન જેવી આદતોને કારણે નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ બીમારી સમયસર ઓળખાઈ જાય, તો માત્ર આહાર અને જીવનશૈલીમાં યોગ્ય ફેરફાર કરીને સ્વાસ્થ્યમાં મોટો સુધારો કરી શકાય છે. તેથી, શરીરમાં થતા કોઈપણ અસામાન્ય ફેરફારને અવગણ્યા વિના તાત્કાલિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
૧. કારણ વિના સતત થાક લાગવો
ફેટી લિવરનું આ એક સામાન્ય લક્ષણ છે. પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ શરીરમાં ઊર્જાનો અભાવ લાગે છે અને આખો દિવસ ભારે થાક અનુભવાય છે. ઘણા પુરુષો આ લક્ષણને નોકરીના તણાવ કે વધતી ઉંમરનું પરિણામ માનીને અવગણે છે. પરંતુ, જો તમે સતત માનસિક કે શારીરિક થાક અનુભવતા હો, તો તેની પાછળ યકૃત સંબંધિત સમસ્યાઓ પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
૨. પેટમાં ભારેપણું અથવા અસ્વસ્થતા અનુભવવી
આપણું યકૃત પેટના ઉપરના જમણા ભાગમાં આવેલું હોય છે. ફેટી લિવરની સ્થિતિ આગળ વધે ત્યારે આ ભાગમાં ભારેપણું, દબાણ કે હળવો દુખાવો અનુભવાઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને ભોજન કર્યા પછી તરત જ પેટ ભરાઈ ગયું હોય તેવું લાગે છે, જેના કારણે પાચન સંબંધિત અસ્વસ્થતા થાય છે. જોકે, પેટમાં ભારેપણું થવાનાં અન્ય કારણો પણ હોઈ શકે છે, તેથી યોગ્ય નિદાન કરાવવું જરૂરી છે.
૩. ઝડપથી વજન વધવું અને પેટની ચરબી વધવી
અચાનક વજન વધવું અને પેટની આસપાસ ચરબીનું પ્રમાણ વધવું એ ફેટી લિવર સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે. ડૉ. અનુકલ્પ પ્રકાશના મતે, વજનમાં અસામાન્ય વધારો અને ઇન્સ્યુલિનની કાર્યક્ષમતામાં ખામી યકૃતમાં ચરબી જમા થવાનું જોખમ વધારે છે. ઇન્સ્યુલિન એક એવું હોર્મોન છે, જે લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. જો તમારું વજન સતત વધી રહ્યું હોય અથવા પેટની ચરબીમાં વધારો થયો હોય, તો તેને હળવાશથી ન લેવું જોઈએ.
૪. શારીરિક નબળાઈ અને આખો દિવસ સુસ્તી રહેવી
ફેટી લિવર ધરાવતા કેટલાક પુરુષોમાં શારીરિક નબળાઈ અને આખો દિવસ સુસ્તી જોવા મળે છે. તેઓ કોઈપણ કામ કરવા માટે પૂરતી ઊર્જા અનુભવતા નથી અને ઝડપથી થાકી જાય છે. તેની અસર દૈનિક કામકાજ અને કાર્યક્ષમતા પર પણ પડી શકે છે. જોકે, થાક અને નબળાઈનાં અન્ય કારણો પણ હોઈ શકે છે, તેથી જરૂર પડ્યે તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
૫. ભૂખ ન લાગવી અને ઊબકા આવવા
ભૂખ ન લાગવી એ પણ યકૃતની કેટલીક સમસ્યાઓ સાથે સંકળાયેલું લક્ષણ હોઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને ભોજન કર્યા પછી ઊબકા આવવા અથવા જમવાની ઇચ્છા ન થવાની સમસ્યા સતાવે છે. લાંબા સમય સુધી પૂરતો ખોરાક ન લેવાથી શરીરમાં પોષક તત્ત્વોની ઊણપ અને નબળાઈ થઈ શકે છે. જો ભૂખ ન લાગવાની સમસ્યા લાંબા સમય સુધી રહે અથવા તેની સાથે અન્ય લક્ષણો પણ દેખાય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. ડૉક્ટર જરૂરિયાત મુજબ લોહીની તપાસ અને યકૃતની અલ્ટ્રાસાઉન્ડ તપાસ કરાવવાની સલાહ આપી શકે છે.
