બાંગ્લાદેશના સ્થાનિક ક્રિકેટમાં ‘વેસેલિન કૌભાંડ’નો આક્ષેપ: બોલને ચમકાવવાના બહાને ટેમ્પરિંગ, અમ્પાયરોની ભૂમિકા પર પણ સવાલ
ક્રિકેટમાં બોલ-ટેમ્પરિંગનો વિવાદ ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો છે. આ વખતે બાંગ્લાદેશના સ્થાનિક ક્રિકેટમાં ખેલાડીઓ દ્વારા બોલની સ્થિતિ બદલવા માટે વેસેલિનનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોવાના ગંભીર આક્ષેપો થયા છે. દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે ખેલાડીઓ આંગળીઓની વચ્ચે અને વાળમાં વેસેલિન છુપાવીને મેદાન પર બોલ સાથે છેડછાડ કરતા હતા. આ રીતે બોલની સ્થિતિમાં ફેરફાર કરીને રિવર્સ સ્વિંગ મેળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવતો હોવાની પણ ચર્ચા છે.
બાંગ્લાદેશની નેશનલ ક્રિકેટ લીગ (NCL) સેકન્ડ XI ટુર્નામેન્ટ પૂરી થયા બાદ આ મામલો સામે આવ્યો છે. ટુર્નામેન્ટની ફાઇનલમાં ઢાકા ડિવિઝન સેકન્ડ XIએ ખુલના ડિવિઝન સેકન્ડ XIને એક ઇનિંગ અને 35 રનથી હરાવીને ખિતાબ જીત્યો હતો. જોકે, ફાઇનલના પરિણામ કરતાં બોલ-ટેમ્પરિંગના આક્ષેપોએ વધુ ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ‘ક્રિકબઝ’ના અહેવાલ મુજબ, સમગ્ર ટુર્નામેન્ટ દરમિયાન કેટલીક ટીમોના ખેલાડીઓ બોલની સ્થિતિ બદલવા માટે વેસેલિનનો ઉપયોગ કરતા હોવાની ફરિયાદો થઈ હતી. આ આક્ષેપોને કારણે સ્થાનિક ક્રિકેટની પારદર્શિતા અને અમ્પાયરોની કામગીરી અંગે પણ સવાલો ઊભા થયા છે.
આંગળીઓ અને વાળમાં વેસેલિન છુપાવીને ટેમ્પરિંગ કરવાનો આરોપ
‘ક્રિકબઝ’ના અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર, ખેલાડીઓ વેસેલિનનો ઉપયોગ એવી રીતે કરતા હોવાનો આરોપ છે કે મેદાન પર તેમની હરકત પકડવી મુશ્કેલ બને. દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે કેટલાક ખેલાડીઓ પોતાની આંગળીઓની વચ્ચે વેસેલિન રાખતા હતા. જ્યારે તેઓ બોલ પકડતા, ત્યારે હાથ પર રહેલું વેસેલિન બોલની સપાટી પર લાગી જતું હતું. આ રીતે સીધા વેસેલિન લગાવ્યા વિના બોલની સ્થિતિ બદલવાનો પ્રયાસ થતો હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ખુલના ટીમ સાથે સંકળાયેલા એક અધિકારીએ વધુ એક ચોંકાવનારી રીતનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, ખેલાડીઓ વાળમાં પણ વેસેલિન રાખતા હતા. બોલને ચમકાવવાના બહાને તેઓ હાથ વાળમાં ફેરવતા અને ત્યારબાદ એ જ હાથ બોલ પર ઘસતા હતા. આ રીતે બોલ પર વેસેલિન પહોંચાડવામાં આવતું હોવાનો આરોપ છે.
આક્ષેપ મુજબ, પકડાઈ જવાની શક્યતા ઘટાડવા માટે એવી વેસેલિનનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો જેમાં કોઈ ખાસ સ્વાદ કે સુગંધ ન હોય. પરિણામે, અમ્પાયરો બોલને તપાસવા માટે સૂંઘે તો પણ તેમને કોઈ અસામાન્ય ગંધ ન આવે. જોકે, આ તમામ બાબતો અહેવાલમાં રજૂ કરાયેલા આક્ષેપો અને દાવાઓ છે; તેમની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ હોવાનું જણાવાયું નથી.
આ વિવાદમાં સૌથી મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે બોલ પર વેસેલિન લગાવવાથી તેની સ્થિતિ અને વર્તનમાં ફેરફાર થઈ શકે છે કે નહીં. અહેવાલમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે વેસેલિનના ઉપયોગથી બોલનું વજન વધી શકે છે અને તેની હવામાં થતી હિલચાલને બદલે પિચ પરથી સરકવાની પ્રવૃત્તિ વધી શકે છે. આ પરિસ્થિતિમાં બોલ બેટ્સમેનને અણધારી રીતે છેતરી શકે છે. જોકે, વેસેલિનના ઉપયોગથી ચોક્કસ રીતે રિવર્સ સ્વિંગ કેવી રીતે મળે છે તે અંગે કોઈ સત્તાવાર ટેકનિકલ સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી નથી.
અમ્પાયરોને ફરિયાદ છતાં કાર્યવાહી ન થઈ હોવાનો દાવો
આ સમગ્ર મામલામાં મેદાન પરના અમ્પાયરોની ભૂમિકા પણ ચર્ચામાં આવી છે. ટુર્નામેન્ટ સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકોનો દાવો છે કે વિવિધ ટીમોએ બોલ-ટેમ્પરિંગની શંકા અંગે અમ્પાયરોને વારંવાર જાણ કરી હતી. તેમ છતાં, કોઈ નક્કર પુરાવા સામે ન આવવાને કારણે આ મામલે અસરકારક કાર્યવાહી થઈ ન હોવાની ફરિયાદ કરવામાં આવી છે.
કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે અમ્પાયરોની કથિત ઉદાસીનતા અને પુરાવાના અભાવને કારણે આવી પ્રવૃત્તિઓને રોકવી મુશ્કેલ બની રહી છે. જો મેદાન પર બોલની સ્થિતિમાં જાણીજોઈને ફેરફાર કરવામાં આવતો હોય, તો તે રમતની નિષ્પક્ષતા અને ખેલદિલી માટે ગંભીર બાબત બની શકે છે. ખાસ કરીને બોલની હિલચાલમાં ફેરફારથી બેટ્સમેનને નુકસાન થઈ શકે છે અને મેચના પરિણામ પર પણ અસર પડવાની શક્યતા રહે છે.
જોકે, આ મામલે એક મહત્વની બાબત એ છે કે બાંગ્લાદેશ ક્રિકેટ બોર્ડ (BCB)ની અમ્પાયર સમિતિને અત્યાર સુધી કોઈ ઔપચારિક કે લેખિત ફરિયાદ મળી નથી. એટલે હાલ આ વિવાદ મુખ્યત્વે અહેવાલો અને ટુર્નામેન્ટ સાથે સંકળાયેલા લોકો દ્વારા કરવામાં આવેલા આક્ષેપો પર આધારિત છે.
