EPFOનો ઐતિહાસિક નિર્ણય: હવે બંધ ખાતાના પૈસા સીધા બેંક ખાતામાં જમા થશે
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) એ કરોડો નોકરિયાત વર્ગ માટે એક રાહતના સમાચાર આપ્યા છે. સામાન્ય રીતે, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ નોકરી બદલે છે અથવા લાંબા સમય સુધી પીએફ ખાતામાં લેણ-દેણ નથી થતી, ત્યારે તે ખાતું ‘ઇનઓપરેટિવ’ અથવા બંધ થઈ જાય છે. આવા ખાતામાંથી પૈસા કઢાવવા માટે અત્યાર સુધી સભ્યોએ લાંબી પ્રક્રિયા અને અનેક ફોર્મ ભરવા પડતા હતા. પરંતુ, હવે શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયે એક ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. EPFO હવે 1,000 રૂપિયા સુધીનું બેલેન્સ ધરાવતા આશરે 7.11 લાખ બંધ ખાતાઓને સીધા જ સેટલ કરવા જઈ રહ્યું છે.
આ નિર્ણયનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે આ રકમ મેળવવા માટે લાભાર્થીઓએ કોઈપણ પ્રકારનું અરજી ફોર્મ ભરવું નહીં પડે કે EPFO કચેરીના ધક્કા ખાવા નહીં પડે. આ પગલાથી અંદાજે 30.52 કરોડ રૂપિયાની બિનવારસી રકમ તેના સાચા હકદારો અથવા તેમના વારસદારો સુધી પહોંચશે. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓટોમેટેડ હશે, જે ટેકનોલોજીના માધ્યમથી પારદર્શિતા લાવશે અને સામાન્ય માણસની હાલાકી દૂર કરશે.
આધાર લિંક બેંક ખાતામાં સીધો લાભ: કેવી રીતે કામ કરશે આ સિસ્ટમ?
EPFO દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ પેન્ડિંગ ક્લેમ્સની સંખ્યા ઘટાડવાનો અને નાના રોકાણકારોને તેમની હકની રકમ પરત કરવાનો છે. જે ખાતાધારકોના પીએફ ખાતામાં 1,000 રૂપિયા કે તેથી ઓછી રકમ જમા છે, તેમના ડેટાને ફિલ્ટર કરવામાં આવશે. જો આ ખાતાધારકોનું KYC (Know Your Customer) અપડેટ થયેલું હશે અને તેમનું આધાર કાર્ડ બેંક ખાતા સાથે લિંક હશે, તો સિસ્ટમ આપમેળે તે રકમને સંબંધિત બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી દેશે.
ઘણીવાર એવું બને છે કે લોકો નાની રકમ માટે ક્લેમ કરવાનું ટાળતા હોય છે કારણ કે ક્લેમની પ્રક્રિયા રકમ કરતા વધુ જટિલ હોય છે. સરકારના આ ડિજિટલ પુશથી હવે સિસ્ટમ પોતે જ ગ્રાહક સુધી પહોંચશે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ, જો કોઈ ખાતાધારકનું અવસાન થયું હોય, તો તેના વારસદારોની વિગતો ચકાસીને આ રકમ તેમને સોંપવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયાથી માત્ર સભ્યોને જ નહીં, પણ EPFO ના વહીવટી તંત્ર પરથી પણ લાખો નિષ્ક્રિય ખાતાઓનું ભારણ ઓછું થશે, જેનાથી ભવિષ્યમાં મોટા ક્લેમ્સની પતાવટ ઝડપથી થઈ શકશે.
નિષ્ક્રિય ખાતાઓ અને પીએફ સભ્યો માટે જાગૃતિ: શું ધ્યાન રાખવું?
જોકે સરકાર 1,000 રૂપિયા સુધીની રકમ આપમેળે ટ્રાન્સફર કરી રહી છે, પરંતુ પીએફ સભ્યોએ પોતે પણ કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય છે. આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે સૌથી મહત્વની શરત એ છે કે તમારું UAN (Universal Account Number) સક્રિય હોવું જોઈએ અને તે આધાર સાથે લિંક હોવું જોઈએ. જો તમારો બેંક ખાતા નંબર બદલાયો હોય, તો તેને તરત જ EPFO પોર્ટલ પર અપડેટ કરવો જોઈએ, જેથી ઓટો-ટ્રાન્સફર દરમિયાન કોઈ ટેકનિકલ ખામી ન સર્જાય.
ભારતમાં લાખો રૂપિયા પીએફ ખાતાઓમાં બિનવારસી પડ્યા રહેવાનું મુખ્ય કારણ એ છે કે કર્મચારીઓ નોકરી બદલતી વખતે જૂના પીએફ ખાતાને નવા ખાતા સાથે મર્જ કરવાનું ભૂલી જાય છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ભલે તમારી રકમ નાની હોય, પણ તમારું KYC હંમેશા પૂર્ણ રાખો. EPFO ના આ પગલાથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર હવે નાનામાં નાના કામદારના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે કટિબદ્ધ છે. આગામી સમયમાં, આ મિકેનિઝમ સફળ રહેશે તો કદાચ વધુ મોટી રકમ માટે પણ આવી ‘ઓટો-સેટલમેન્ટ’ પ્રક્રિયા અમલમાં આવી શકે છે, જે ભારતીય સામાજિક સુરક્ષા પ્રણાલીમાં એક મોટું પરિવર્તન લાવશે.
