પ્લેનમાં મુસાફરી હવે સસ્તી થશે: જાણો સરકારના નવા ‘પેસેન્જર ફ્રેન્ડલી’ નિયમો.
ભારત સરકારના નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય (Ministry of Civil Aviation) દ્વારા તાજેતરમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે, જે અંતર્ગત હવે દેશની તમામ એરલાઇન્સે દરેક ફ્લાઇટમાં ઓછામાં ઓછી ૬૦% સીટો મુસાફરોને કોઈપણ વધારાના ચાર્જ વગર એટલે કે ‘ફ્રી ઓફ કોસ્ટ’ ઉપલબ્ધ કરાવવી પડશે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય “પેસેન્જર સુવિધા, પારદર્શિતા અને પ્રેક્ટિસની સમાનતા” ને મજબૂત કરવાનો છે. અત્યાર સુધી એવું જોવા મળતું હતું કે જ્યારે પણ કોઈ મુસાફર ઓનલાઇન ટિકિટ બુક કરાવતો અથવા વેબ ચેક-ઈન કરતો, ત્યારે તેને મોટાભાગની સીટો ‘પેઇડ’ (ચાર્જેબલ) બતાવવામાં આવતી હતી. આના કારણે મધ્યમ વર્ગના મુસાફરો પર વધારાનો આર્થિક બોજ પડતો હતો, જે હવે દૂર થશે.
સરકારના આ આદેશથી એરલાઇન્સની મનસ્વીતા પર લગામ લાગશે. અગાઉ, એરલાઇન્સ માત્ર જૂજ બેઠકો જ મફત રાખતી હતી અને વિન્ડો સીટ અથવા આગળની સીટો માટે મનફાવે તેવા ચાર્જ વસૂલતી હતી. હવે ૬૦% ક્વોટા ફ્રી થવાથી મુસાફરોને ન્યાયી એક્સેસ મળશે અને તેઓ વધારાના ખર્ચ વગર પોતાની મુસાફરીનો આનંદ માણી શકશે.
એક જ PNR પર બુકિંગ હશે તો હવે સાથે બેસી શકશો
ઘણીવાર એવું બનતું હતું કે પરિવારના સભ્યો અથવા મિત્રોએ એકસાથે ટિકિટ બુક કરાવી હોવા છતાં, એરલાઇન્સ તેમને ફ્લાઇટમાં અલગ-અલગ સીટો ફાળવતી હતી. જો તેમને સાથે બેસવું હોય, તો સીટ સિલેક્શનના નામે વધારાના પૈસા ચૂકવવા પડતા હતા. સરકારે આ ગેરરીતિને રોકવા માટે કડક સૂચના આપી છે. હવે જો મુસાફરોએ એક જ PNR (Passenger Name Record) હેઠળ ટિકિટ બુક કરાવી હશે, તો એરલાઇન્સે તેમને સાથે જ બેસાડવા પડશે.
મંત્રાલયે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આવા કિસ્સાઓમાં મુસાફરોને એકબીજાની બાજુમાં બેઠક આપવી એ એરલાઇન્સ માટે “પસંદગીપાત્ર” (Preferred) હોવું જોઈએ. આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને નાના બાળકો સાથે મુસાફરી કરતા વાલીઓ અને વડીલોને ઘણી મોટી સુવિધા મળશે. હવે પરિવારના સભ્યોએ બાજુ-બાજુમાં બેસવા માટે એરલાઇન્સના કાલાવાલા નહીં કરવા પડે કે ન તો વધારાના ચાર્જ ચૂકવવા પડશે.
સ્પોર્ટ્સ સાધનો, સંગીતના સાધનો અને પેટ્સ (Pets) માટે સ્પષ્ટ પોલિસી
નવી ગાઈડલાઈન્સમાં માત્ર બેઠક વ્યવસ્થા જ નહીં, પણ મુસાફરોના સામાન અને શોખને પણ ધ્યાનમાં રાખવામાં આવ્યા છે. ખેલાડીઓ માટે તેમના સ્પોર્ટ્સ ઇક્વિપમેન્ટ અને કલાકારો માટે તેમના સંગીતના સાધનો અત્યંત કિંમતી હોય છે. અગાઉ આ સાધનોના ટ્રાન્સપોર્ટેશનમાં ઘણી અસ્પષ્ટતા હતી. હવે એરલાઇન્સે આ સાધનોને સંભાળવાની રીત અને તેના ચાર્જ અંગે પેસેન્જર-ફ્રેન્ડલી અને સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવા પડશે.
આ ઉપરાંત, જે મુસાફરો પોતાના પાલતુ પ્રાણીઓ (Pets) સાથે મુસાફરી કરવા માંગે છે, તેમના માટે પણ એરલાઇન્સે તેમની વેબસાઇટ પર સ્પષ્ટ પોલિસી જાહેર કરવી પડશે. આનાથી મુસાફરોને એરપોર્ટ પર પહોંચ્યા પછી થતી અચાનક મુશ્કેલીઓ કે અસ્પષ્ટ ચાર્જથી બચાવી શકાશે. સલામતી અને ઓપરેશનલ નિયમોને આધીન રહીને એરલાઇન્સે આ સુવિધાઓને વધુ સરળ બનાવવાની રહેશે.
વિલંબ અને કેન્સલેશનના કિસ્સામાં મુસાફરોની સુરક્ષા
હવાઈ મુસાફરીમાં ફ્લાઇટ મોડી પડવી અથવા છેલ્લી ઘડીએ કેન્સલ થવી એ મુસાફરો માટે મોટી માથાકૂટ બની જતી હોય છે. સરકારના નવા નિર્દેશો મુજબ, મુસાફરોના અધિકારોનું કડક પાલન કરવું એરલાઇન્સ માટે ફરજિયાત છે. ખાસ કરીને જ્યારે ફ્લાઇટમાં વિલંબ થાય, કેન્સલેશન થાય અથવા બોર્ડિંગ નકારવામાં આવે, ત્યારે મુસાફરોને મળવાપાત્ર વળતર કે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા અંગેની માહિતી પારદર્શક હોવી જોઈએ.
આ અધિકારોની જાણકારી એરલાઇન્સની વેબસાઇટ, મોબાઇલ એપ્લિકેશન, બુકિંગ પ્લેટફોર્મ અને એરપોર્ટના કાઉન્ટર પર સ્પષ્ટ રીતે દેખાય તે રીતે પ્રદર્શિત કરવાની રહેશે. આનો હેતુ એ છે કે મુસાફરને ખબર હોય કે મુશ્કેલીના સમયે તેના કયા હકો છે અને તે એરલાઇન પાસે શું અપેક્ષા રાખી શકે છે.
પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં માહિતી અને ગ્રાહક જાગૃતિ
ભારત એક વિવિધતાસભર દેશ છે અને દરેક મુસાફર અંગ્રેજી કે હિન્દીમાં નિષ્ણાત હોય તે જરૂરી નથી. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આદેશ આપ્યો છે કે મુસાફરોના હકો અને સુવિધાઓની માહિતી ‘પ્રાદેશિક ભાષાઓ’ (Regional Languages) માં પણ ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ. ગુજરાતી જેવી અન્ય સ્થાનિક ભાષાઓમાં માહિતી મળવાથી સામાન્ય માનવી પણ તેના અધિકારો પ્રત્યે જાગૃત થશે.
આ પગલાથી એરપોર્ટ પર થતી ગેરસમજો દૂર થશે અને મુસાફરો કોઈપણ ખચકાટ વગર પોતાની જરૂરિયાતો રજૂ કરી શકશે. સરકારનો આ અભિગમ “ગ્રાહક દેવો ભવ” ની ભાવનાને ચરિતાર્થ કરે છે, જ્યાં છેવાડાના મુસાફરની સુવિધાનો પણ વિચાર કરવામાં આવ્યો છે. ટૂંકમાં, આ નવા ફેરફારો ભારતીય આકાશમાં મુસાફરીને વધુ સસ્તી, સરળ અને સન્માનજનક બનાવશે.
