Bira 91 બ્રાન્ડનો મોટો ધડાકો: ફાઉન્ડરે આપ્યું રાજીનામું, હવે જૂના રોકાણકારોને બહાર કરવાની તૈયારી!
ભારતમાં ક્રાફ્ટ બિયર (Craft Beer) પ્રેમીઓ વચ્ચે અત્યંત લોકપ્રિય અને જાણીતું નામ બની ચૂકેલી ‘બીરા 91’ (Bira 91) છેલ્લા કેટલાક સમયથી અતિ ગંભીર નાણાકીય સંકટમાંથી પસાર થઈ રહી છે. માર્કેટમાં ભારે ક્રેઝ હોવા છતાં ખોટા નાણાકીય નિર્ણયો અને વધતા દેવાને કારણે આ કંપની ડૂબવાના આરે પહોંચી ગઈ છે. હવે આ ડૂબતી કંપનીની નૈયા પાર ઉતારવા માટે તેના સૌથી મોટા ધિરાણકર્તા (Lender) એનિ કટ કેપિટલ (Anicut Capital) એ સમગ્ર કમાન પોતાના હાથમાં લઈ લીધી છે.
એનિ કટ કેપિટલના નેતૃત્વ હેઠળના નવા બોર્ડે બીરા 91 માં નવો પ્રાણ પૂરવા માટે એક વિશાળ રીકેપિટાલાઇઝેશન પ્લાન (Recapitalisation Plan) તૈયાર કર્યો છે. આ માસ્ટર પ્લાન હેઠળ કંપનીમાં નવું ફંડ અને રોકાણ લાવવા માટે જૂના મોટા રોકાણકારોને બહારનો રસ્તો દેખાડવાની કવાયત હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
₹1500 કરોડનું દેવું અને ઠપ્પ પડેલો બિઝનેસ: સ્થાપક અંકુર જૈનનું રાજીનામું
બીરા 91 ની નાણાકીય સ્થિતિ હાલ અત્યંત દયનીય તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહી છે. કંપની પર હાલમાં ₹1,000 કરોડથી લઈને ₹1,500 કરોડ સુધીની ભારે લાયબિલિટી (દેવું) બોલી રહી છે. કટોકટી એટલી વધી ગઈ કે છેલ્લા એક વર્ષથી કંપનીની ફેક્ટરીઓ અને દૈનિક કામકાજ સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ થઈ ગયું છે.
પરિસ્થિતિ વણસતાં અને બે વર્ષથી ચાલતા વિવાદો, કર્મચારીઓના રોકાયેલા પગાર અને વધતા દેવાના દબાણ વચ્ચે કંપનીના સ્થાપક અંકુર જૈને 22 જુલાઈના રોજ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. તેઓ પોતાના પરિવાર સાથે બોર્ડથી અલગ થઈ ગયા હતા.
હિસ્સેદારીનું ટેકઓવર: અંકુર જૈનની કંપનીમાં રહેલી 17.8% હિસ્સેદારી ને કંપનીના સૌથી મોટા લેણદાર એનિ કટ કેપિટલે ટેકઓવર કરી લીધી છે.
ગેરંટીમાંથી મુક્તિ: આ હિસ્સેદારી લેવાના બદલામાં જૈન પરિવારને કંપની પ્રત્યેની તમામ વ્યક્તિગત ગેરંટી અને નાણાકીય જવાબદારીઓમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. જૈનના શેર અગાઉ એનિ કટ કેપિટલ દ્વારા અપાયેલી લોનના સિક્યોરિટી ગીરો તરીકે મુકાયેલા હતા.
બ્રાન્ડ વેલ્યુમાં કડાકો: એક સમયે કરોડોમાં મૂલવાતી બીરા 91 ની બ્રાન્ડ વેલ્યુ ઘટીને આજે માત્ર ₹300 કરોડ ની આસપાસ આવી ગઈ છે.
જૂના રોકાણકારોને બહાર કરવાની કવાયત: કિરીન હોલ્ડિંગ્સ વેચશે હિસ્સો
કંપનીને ફરીથી પગભર કરવા માટે તાત્કાલિક નવી મૂડીની જરૂર છે. જોકે, ફેમિલી ઓફિસીસ અને પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી (PE) ફર્મ્સ જેવા નવા રોકાણકારો પૈસા રોકવા માટે એક મોટી શરત મૂકી રહ્યા છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે નવું રોકાણ લાવતા પહેલાં તે તમામ જૂના રોકાણકારોને કંપનીમાંથી બહાર કરવામાં આવે જેઓ આ રિવાઇવલ (પુનરુત્થાન) પ્લાનમાં નાણાં રોકવા તૈયાર નથી.
હાલમાં કંપનીમાં ત્રણેય વિદેશી દિગ્ગજો—જાપાનની કિરીન હોલ્ડિંગ્સ (Kirin Holdings), પીક એક્સવી પાર્ટનર્સ (Peak XV) અને બેલ્જિયમની સોફિના (Sofina) ની મળીને કુલ 41.1% હિસ્સેદારી છે. આ સિવાય કેટલાક હાઇ નેટ-વર્થ ઇન્ડિવિજ્યુઅલ્સ (HNIs) અને ફેમિલી ઓફિસીસ પાસે નાનો હિસ્સો છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બીરા 91 માં 20.1% હિસ્સો ધરાવતી જાપાનીઝ કંપની કિરીન હોલ્ડિંગ્સે પોતાનો હિસ્સો વેચવા માટે ગ્લોબલ કન્સલ્ટિંગ ફર્મ EY ની નિમણૂક કરી દીધી છે. કિરીન વર્ષ 2021 માં લાંબા ગાળાના વિઝન સાથે જોડાઈ હતી, પરંતુ પોતાની વૈશ્વિક વ્યૂહરચનાના ભાગરૂપે હવે તે આ ખોટ કરતી કંપનીમાંથી સન્માનપૂર્વક બહાર નીકળવા માંગે છે.
ધિરાણકર્તાઓને મોટો ઝટકો: 80% સુધીનું લોન રાઇટ-ઓફ કરવું પડશે
બીરા 91 ને નાણાકીય કટોકટીમાંથી બહાર કાઢવાની આ કવાયતમાં કંપનીને લોન આપનારી બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને મોટો આંચકો લાગવાનો છે. ટ્રાઇફેક્ટા કેપિટલ (Trifecta Capital), આઇડીએફસી ફર્સ્ટ બેંક (IDFC FIRST Bank) અને કિરીન હોલ્ડિંગ્સ જેવા લેણદારોને સેટલમેન્ટના ઓપ્શન્સ આપવામાં આવ્યા છે.
એક અહેવાલ મુજબ, આ તમામ સેટલમેન્ટ ડીલ કંપનીના નવા વેલ્યુએશન પર આધારિત રહેશે. લોન આપનારા આ ફાઇનાન્શિયલ લેન્ડર્સે પોતાના આપેલા નાણાંમાંથી મોટા ભાગની રકમ બટ્ટે ખાતે (Write-off) નાખવી પડશે. એવું અંદાજવામાં આવી રહ્યું છે કે લેણદારોને તેમની મૂળ રકમનો માત્ર પાંચમો ભાગ (લગભગ 20%) જ પાછો મળી શકશે, એટલે કે 80% લોન ડૂબી જવાની શક્યતા છે.
આમ છતાં, કંપનીને બચાવવા માટે બોર્ડની કમાન સૌથી મોટા ક્રેડિટરના હાથમાં આવવાથી અન્ય તમામ હિતધારકોનો ભરોસો થોડો વધ્યો છે.
વચગાળાનો રસ્તો: સપ્લાયર્સ અને વ્રેન્ડર્સ સામે મૂકાયો નવો પ્રસ્તાવ
કંપનીનું ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરવા માટે માત્ર બેંકો જ નહીં પરંતુ સપ્લાયર્સને પણ સાથે લેવા જરૂરી છે. બીરા 91 એ પોતાના લગભગ 60 મોટા વ્રેન્ડર્સ (Vendors) નો સંપર્ક કર્યો છે.
આ વ્રેન્ડર્સને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ પોતાના જૂના બાકી લેણાંનું સેટલમેન્ટ કરે અને કંપનીને ફરીથી કાચો માલ તથા સેવાઓ આપવાનું શરૂ કરે જેથી બિયરનું ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન ફરી ચાલુ થઈ શકે.
જોકે, આ સમગ્ર રિવાઇવલ પ્લાન અને હિસ્સેદારી વેચવાના મુદ્દે એનિ કટ કેપિટલ, કિરીન, પીક એક્સવી, ટ્રાઇફેક્ટા કેપિટલ કે આઇડીએફસી ફર્સ્ટ બેંકમાંથી કોઈ પણ કંપનીએ હજુ સુધી સત્તાવાર ટિપ્પણી કરી નથી. પરંતુ જો આ પ્લાન સફળ થાય છે, તો ભારતીય ક્રાફ્ટ બિયર માર્કેટમાં બીરા 91 ની બ્રાન્ડ ફરી એકવાર માર્કેટમાં કમબેક કરી શકશે.
