અજાણ્યા QR કોડમાં પૈસા મોકલતા પહેલાં ચેતજો! BHIM એપ લાવ્યું ધમાકેદાર ‘Pay Safe’ સુવિધા
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ની સંપૂર્ણ માલિકીની સબસિડિયરી NPCI BHIM સર્વિસીસ લિમિટેડ (NBSL) એ ભીમ (BHIM) પેમેન્ટ્સ એપમાં એક નવું અને અત્યાધુનિક ફિચર લોન્ચ કર્યું છે. આ નવા ફિચરનું નામ ‘MyUPI’ છે, જે એક આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત કન્વર્સેઝનલ અસિસ્ટન્ટ છે. 22 સપ્ટેમ્બરના રોજ ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટ (Global Fintech Fest) દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલું આ ફિચર યુઝર્સને UPI સપોર્ટ, ટ્રાન્ઝેક્શન મેનેજમેન્ટ અને સિક્યુરિટી સંબંધિત તમામ સુવિધાઓ એક જ જગ્યાએ પૂરી પાડે છે.
MyUPI નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડિજિટલ પેમેન્ટ કરતી વખતે આવતી સામાન્ય સમસ્યાઓને ઉકેલવાનો અને યુઝર એક્સપિરિયન્સને વધુ સરળ બનાવવાનો છે. હવે યુઝર્સે કોઈ ફરિયાદ કરવા માટે લાંબા ફોર્મ ભરવાની કે અલગ-અલગ કસ્ટમર સપોર્ટ ચેનલ્સ પર ભટકવાની જરૂર રહેશે નહીં. ભીમ એપમાં ‘Quick Actions’ સેક્શન હેઠળ ઉપલબ્ધ આ AI અસિસ્ટન્ટ યુઝર્સની રોજિંદી ભાષા સમજીને તેમને તાત્કાલિક મદદ પૂરી પાડે છે.
5 ભાષાઓમાં 24×7 સપોર્ટ અને વધારાની સુરક્ષા
MyUPI અસિસ્ટન્ટ યુઝર્સ માટે દિવસના 24 કલાક અને અઠવાડિયાના 7 દિવસ ઉપલબ્ધ રહેશે. હાલમાં આ સુવિધા અંગ્રેજી, હિન્દી, તેલુગુ, બંગાળી અને તમિલ એમ 5 ભાષાઓમાં રજૂ કરવામાં આવી છે. NBSL એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી સમયમાં આમાં અન્ય ક્ષેત્રીય ભાષાઓ (જેમ કે ગુજરાતી, મરાઠી વગેરે) પણ ઉમેરવામાં આવશે.
અહીં ખાસ નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે MyUPI માત્ર માહિતી આપવા અને પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવામાં મદદ કરે છે. સુરક્ષાના કારણોસર, કોઈપણ નાણાકીય લેવડ-દેવડ કે પેમેન્ટ માટે યુઝરે પોતાના UPI PIN નો ઉપયોગ કરવો ફરજિયાત રહેશે. એટલે કે, AI અસિસ્ટન્ટ આવ્યા પછી પણ પેમેન્ટની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવ્યું નથી.
MyUPI ના મુખ્ય ફિચર્સ અને તેના ફાયદા
આ નવું AI અસિસ્ટન્ટ યુઝર્સને દૈનિક ટ્રાન્ઝેક્શનથી લઈને સિક્યુરિટી કંટ્રોલ સુધીની અનેક સુવિધાઓ આપે છે:
ટ્રાન્ઝેક્શન અસિસ્ટન્સ (Transaction Assistance): યુઝર્સ તેમના લિંક થયેલા તમામ બેંક એકાઉન્ટ્સ અને અન્ય UPI એપ્સ દ્વારા થયેલા ટ્રાન્ઝેક્શન્સની વિગતો જોઈ શકે છે અને ચોક્કસ પેમેન્ટ અંગે મદદ મેળવી શકે છે.
ફરિયાદ નિવારણ અને ટ્રેકિંગ (Complaint Resolution & Tracking): યોગ્ય પેમેન્ટ્સ માટે એપમાંથી જ સીધી ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે. ટ્રેકિંગ માટે રેફરન્સ નંબર મળશે, જેનાથી કેસનું સ્ટેટસ લાઈવ જોઈ શકાશે.
પે સેફ (Pay Safe): કોઈપણ નવી વ્યક્તિને પૈસા મોકલતા પહેલાં તેનો UPI ID દાખલ કરીને કે QR કોડ અપલોડ કરીને સામેવાળી વ્યક્તિનું સાચું નામ વેરિફાઈ કરી શકાય છે.
UPI ઓટોપે મેનેજમેન્ટ (UPI Autopay Management): વિવિધ એપ્સમાં એક્ટિવ હોય તેવા રિકરિંગ પેમેન્ટ્સ (જેમ કે OTT સબ્સ્ક્રિપ્શન કે બિલ) જોઈ શકાય છે અને જરૂર મુજબ તેને પોઝ (Pause), રીઝ્યુમ (Resume) કે કેન્સલ (Cancel) કરી શકાય છે.
મેન્ડેટ ડેબિટ માહિતી (Mandate Debit Information): ક્યારેક UPI PIN વગર ખાતામાંથી પૈસા કપાઈ જાય ત્યારે તે કયા મેન્ડેટ કે ઓટોપે હેઠળ કપાયા છે તેનો હેતુ જાણી શકાય છે.
ટ્રાન્ઝેક્શન રિપ્લે (Transaction Replay): ભૂતકાળમાં અન્ય કોઈ UPI એપથી કરેલા યોગ્ય પેમેન્ટને પણ ભીમ એપ દ્વારા નવેસરથી PIN નાખીને ફરીથી (Re-initiate) કરી શકાય છે.
UPI નંબર ડી-લિંકિંગ (UPI Number De-linking): જો તમે તમારા મોબાઈલ નંબર પર UPI પેમેન્ટ્સ મેળવવા ન માગતા હોવ, તો નંબરને ડી-લિંક કરી શકો છો.
સેફ્ટી સ્વિચ (Safety Switch): ફોન ખોવાઈ જવા, એકાઉન્ટ હેક થવાની શંકા હોવા કે શંકાસ્પદ મેસેજ આવવાના કિસ્સામાં લિંક થયેલા બેંક એકાઉન્ટને તાત્કાલિક બ્લોક કરવાની સુવિધા.
ફ્રોડ અવેરનેસ (Fraud Awareness): બજારમાં ચાલતા નવા UPI ફ્રોડ અને ફેક મેસેજીસ વિશે આ અસિસ્ટન્ટ દ્વારા માહિતી મેળવી શકાય છે.
MyUPI ની મુખ્ય સુવિધાઓનું એક નજરે સરવૈયું
આ AI અસિસ્ટન્ટમાં આપેલા કંટ્રોલ્સ અને તેના ઉપયોગને નીચે મુજબ સમજી શકાય છે:
| ફિચરનું નામ | કાર્ય અને ઉપયોગ |
| ટ્રાન્ઝેક્શન હેલ્પ | તમામ લિંક્ડ એકાઉન્ટ્સના પેમેન્ટ્સ જોવા અને મદદ મેળવવી |
| કોમ્પ્લેઇન્ટ ટ્રેકિંગ | પેમેન્ટ ફેલિયરની ફરિયાદ નોંધાવવી અને ટ્રેક કરવી |
| પે સેફ વેરિફિકેશન | QR કોડ કે UPI ID થી પેયીનું નામ ચકાસવું |
| ઓટોપે કંટ્રોલ | ઓટોમેટેડ પેમેન્ટ્સને સસ્પેન્ડ કે કેન્સલ કરવા |
| સેફ્ટી સ્વિચ | ઇમરજન્સીમાં એકાઉન્ટ તાત્કાલિક બ્લોક કરવું |
| ફ્રોડ એલર્ટ | યુઝર્સને સાયબર સિક્યુરિટી અને સ્કેમ વિશે જાગૃત કરવા |
ડિજિટલ પેમેન્ટ્સમાં સુરક્ષા અને સગવડનો નવો યુગ
ભારતમાં UPI નો વપરાશ ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, પરંતુ તેની સાથે સાથે સામાન્ય રોકાણકારો અને યુઝર્સને પેમેન્ટ ફેલ થવા, ભૂલથી પૈસા કપાઈ જવા કે ફ્રોડ થવાનો ડર પણ રહેતો હોય છે. MyUPI અસિસ્ટન્ટ આ તમામ સમસ્યાઓનું એક જ જગ્યાએ સોલ્યુશન પૂરું પાડે છે.
ગ્રાહકો માટે ‘સેફ્ટી સ્વિચ’ અને ‘પે સેફ’ જેવા ફિચર્સ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. NPCI નો આ નવો પ્રયોગ દર્શાવે છે કે આવનારા સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ ડિજિટલ ફાઇનાન્સને વધુ સુરક્ષિત અને સામાન્ય માનવી માટે સરળ બનાવવા માટે કરવામાં આવશે.
