મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ભ ભૂકંપના સંકેત: “પહેલા મર્જ કરો, પછી NDAમાં આવો!” ભાજપે NCPના બંને જૂથો સમક્ષ મૂકી મોટી શરત
મહારાષ્ટ્રની રાજકીય પિચ પર ફરી એકવાર એવો રોમાંચક વળાંક આવ્યો છે જેણે વિપક્ષી ગઠબંધનથી લઈને શાસક પક્ષો સુધી ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. રાજ્યના રાજકારણમાં છેલ્લા દસ દિવસથી પડદા પાછળ ચાલી રહેલી તીવ્ર હિલચાલ હવે સપાટી પર આવી રહી છે. વિશ્વસનીય રાજકીય સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) એ રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (NCP) ના બંને જૂથો શરદ પવાર જૂથ અને અજિત પવાર જૂથ સમક્ષ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ચોંકાવનારી દરખાસ્ત મૂકી છે. ભાજપે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે જો આ બંને જૂથો રાષ્ટ્રીય લોકશાહી ગઠબંધન (NDA) માં સન્માનજનક સ્થાન મેળવવા માંગતા હોય, તો તેમણે સૌપ્રથમ પરસ્પર વિખવાદ ભૂલીને એક પક્ષ તરીકે મર્જ (વિલીનીકરણ) થવું પડશે.
ભાજપ શરદ પવારની આગેવાની હેઠળના NCP (SP) જૂથને અલગથી ગઠબંધનમાં સામેલ કરવાના પક્ષમાં નથી. આ શરત મહારાષ્ટ્રની આગામી રાજકીય દિશા બદલવામાં નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
સીમાંકન બિલનું ગણિત અને ભાજપની રણનીતિ
ભાજપ દ્વારા અચાનક લેવાયેલા આ આક્રમક વલણ પાછળ કેન્દ્ર સરકારની એક મોટી રણનીતિ છુપાયેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે. સંસદમાં આગામી સમયમાં રજૂ થનારા અતિ મહત્વાકાંક્ષી ‘સીમાંકન બિલ’ (Delimitation Bill) ને પસાર કરાવવા માટે સરકારને વધારાના સમર્થનની જરૂર છે.
હાલમાં શરદ પવાર જૂથ પાસે:
લોકસભામાં: ૮ સાંસદો
રાજ્યસભામાં: ૧ સાંસદ
આ કુલ ૯ સાંસદોનો ટેકો સંસદમાં અટકેલા મહત્વના ખરડાઓને મંજૂરી અપાવવા માટે ખૂબ જ કિંમતી સાબિત થઈ શકે તેમ છે. તાજેતરમાં શરદ પવાર જૂથ દ્વારા કેન્દ્ર સરકારના કેટલાક વિષયો અને બિલ પર નરમ વલણ દાખવવામાં આવ્યું છે, જેને પગલે જ ભાજપે આ તકનો લાભ ઉઠાવી બંને જૂથોને એક પ્લેટફોર્મ પર લાવવાની કવાયત હાથ ધરી છે. જો આ વિલીનીકરણ સફળ રહેશે, તો ભવિષ્યમાં સત્તાની વહેંચણી ફોર્મ્યુલા હેઠળ બંને જૂથોને કેન્દ્રમાં એક-એક મંત્રી પદની ઓફર પણ મળી શકે છે.
સુનેત્રા પવારની નારાજગી અને આંતરિક ખેંચતાણ
બંને જૂથોના સંભવિત મિલનની આ અટકળો વચ્ચે અજિત પવાર જૂથમાં ચિંતાની લકીરો ખેંચાઈ ગઈ છે. ખાસ કરીને અજિત પવારના પત્ની અને રાજ્યસભા સાંસદ સુનેત્રા પવાર આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ અને શરદ પવાર જૂથની એનડીએ તરફની કથિત નિકટતાથી અસ્વસ્થ હોવાના અહેવાલો છે. રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા છે કે જો શરદ પવાર જૂથની વાપસી થશે, તો અજિત પવાર જૂથનું પક્ષ અને ગઠબંધનમાં જે સર્વોચ્ચ વર્ચસ્વ હતું તે આંચકાજનક રીતે ઘટી શકે છે.
શરદ પવાર-શિંદે મુલાકાત અને બેઠકોનો ધમધમાટ
મહારાષ્ટ્રના રાજકીય તાપમાનમાં વધારો ત્યારે થયો જ્યારે રાષ્ટ્રવાદી પક્ષના ભીષ્મ પિતામહ શરદ પવારે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ સિવાય છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં નેતાઓ વચ્ચે મુલાકાતોનો અવિરત સિલસિલો જોવા મળ્યો છે:
ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા વિનોદ તાવડે અને NCPના જયંતરાવ પાટિલ વચ્ચે બેઠક યોજાઈ.
પ્રફુલ્લ પટેલ અને સુનીલ તટકરે જેવા અજિત પવાર જૂથના દિગ્ગજો સાથે જયંતરાવ પાટિલની વાર્ષિક મુલાકાત થઈ.
અંતે, જયંતરાવ પાટિલ અને નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે વચ્ચે વન-ટુ-વન બેઠક પણ યોજાઈ હતી.
આ તમામ મુલાકાતો માત્ર ઔપચારિક નહોતી, પરંતુ તેની પાછળ નવા રાજકીય સમીકરણોને આખરી ઓપ આપવાની ગોઠવણ ચાલી રહી હોવાની પ્રબળ શંકા છે.
જયંતરાવ પાટિલ બની શકે છે નવા નાણાં પ્રધાન?
આ સમગ્ર હલચલ વચ્ચે સૌથી આશ્ચર્યજનક ચર્ચા એ છે કે, NCP (SP) ના વરિષ્ઠ અને કદાવર નેતા જયંતરાવ પાટિલને રાજ્યના નવા નાણાં પ્રધાન (Finance Minister) બનાવવાની હિલચાલ ચાલી રહી છે. રાજ્યમાં નાણાં વિભાગને સક્ષમતાથી ચલાવી શકે તેવા અનુભવી નેતાની જરૂરિયાત ઘણા સમયથી અનુભવાઈ રહી હતી. જયંતરાવ પાટિલ આ પદ માટે સૌથી યોગ્ય ચહેરો છે, પરંતુ અત્યાર સુધી તેમની અને શાસક પક્ષો વચ્ચે વૈચારિક મતભેદો આડે આવતા હતા.
પરંતુ બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે એકનાથ શિંદે સાથેની મુલાકાત બાદ, હવે જયંતરાવ પાટિલ માટે મહારાષ્ટ્ર મંત્રીમંડળમાં નાણાં મંત્રાલયનો કાર્યભાર સંભાળવાનો માર્ગ લગભગ મોકળો થતો દેખાઈ રહ્યો છે.
એક કાંકરે અનેક પક્ષી મારવાની ભાજપની ચાલ
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ ડેવલપમેન્ટ દર્શાવે છે કે ભાજપે મહારાષ્ટ્રમાં અત્યંત ચતુર રાજકીય દાવ ખેલ્યો છે. જો બંને NCP જૂથો મર્જ થઈને NDA માં સામેલ થાય છે, તો ભાજપ એક સાથે ઘણી સફળતાઓ મેળવશે:
સંસદમાં સીમાંકન બિલ જેવા મહત્વના વિષયો માટે બહુમતી સુનિશ્ચિત થશે.
વિપક્ષી ગઠબંધન ‘મહાવિકાસ અઘાડી’ (MVA) ના પાયા નબળા પડી જશે.
મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલા શાસક ગઠબંધન અત્યંત મજબૂત સ્થિતિમાં આવી જશે.
