સોનમ વાંગચુકનું આંદોલન અને બોલિવૂડનું મૌન: એક લોકશાહી સવાલ
દિલ્હીના જંતર-મંતર પર ચાલી રહેલી સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ આજે દેશભરમાં ચર્ચાનો વિષય બની છે. શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીની માંગ સાથે ચાલી રહેલા આ આંદોલનને જ્યાં એક તરફ રાજકીય સમર્થન મળી રહ્યું છે, ત્યાં બીજી તરફ બોલિવૂડ અને સેલિબ્રિટીઝના મૌન પર પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. તાજેતરમાં અભિનેતા વિવેક ઓબેરોયને જ્યારે આ મુદ્દે પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમણે રાજકારણથી દૂર રહેવાની વાત કહીને આ પ્રશ્નને ટાળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર એ પ્રશ્ન જીવંત કર્યો છે કે, શું સામાજિક મુદ્દાઓ પર સેલિબ્રિટીઝનું મૌન યોગ્ય છે?
વિવેક ઓબેરોયનું વલણ: ‘અભિનેતા છું, નેતા નથી’
એક કાર્યક્રમ દરમિયાન જ્યારે વિવેક ઓબેરોયને સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે તેમણે ખૂબ જ સાવચેતીપૂર્વક જવાબ આપતા કહ્યું, “યાર, હું અભિનેતા છું, નેતા નથી. હું રાજકીય બાબતોમાં ધ્યાન આપતો નથી.” જોકે, તેમણે લોકશાહીના એક મહત્વના પાસા પર વાત કરતા ઉમેર્યું કે, એક તંદુરસ્ત લોકશાહીમાં દરેક વ્યક્તિને પોતાનો અવાજ ઉઠાવવાનો અધિકાર છે અને વિરોધ વ્યક્ત કરવો એ લોકશાહીની જ એક નિશાની છે.
વિવેક ઓબેરોયના આ જવાબને બે રીતે જોઈ શકાય છે. એક બાજુ તેઓ સ્પષ્ટપણે પોતાની જાતને રાજકીય વિવાદોથી દૂર રાખી રહ્યા છે, તો બીજી બાજુ તેઓ એક લોકશાહીના નાગરિક તરીકે લોકોની વાત સાંભળવા પર ભાર પણ મૂકે છે. તેમનું મૌન કોઈ વિરોધ નથી, પરંતુ પોતાની મર્યાદા નક્કી કરવાનો પ્રયાસ છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું સામાજિક આંદોલનોને માત્ર ‘રાજકીય’ ગણી શકાય?
સોનમ વાંગચુકનું આંદોલન: કેમ આ કોઈ સામાન્ય વિરોધ નથી?
સોનમ વાંગચુક માત્ર એક વ્યક્તિ નથી, તેઓ શિક્ષણ અને પર્યાવરણ ક્ષેત્રે એક આદરણીય નામ છે. નીટ (NEET-UG 2026) પરીક્ષામાં કથિત ગેરરીતિઓ અને પેપર લીક સામેનો તેમનો આ વિરોધ લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલો છે. ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ ના બેનર હેઠળ ચાલી રહેલું આ આંદોલન એક એવી વ્યવસ્થા સામે છે જે ક્યાંક ને ક્યાંક યુવાનોના સપનાઓને કચડી રહી છે.
20 દિવસથી વધુ સમયથી અનશન પર રહેલા વાંગચુકનું સ્વાસ્થ્ય અત્યંત નાજુક છે. તેમનું વજન ઘટી રહ્યું છે, શરીર નબળું પડી રહ્યું છે, છતાં તેમની માંગ અટલ છે—શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા. જ્યારે દેશના નાગરિકો આટલા મોટા જોખમ વચ્ચે રસ્તા પર ઉતરે છે, ત્યારે જનસામાન્યની અપેક્ષા હોય છે કે જાણીતા ચહેરાઓ પણ પોતાનો ટેકો જાહેર કરે.
સેલિબ્રિટીઝનું મૌન: એક સામાજિક ચર્ચા
બોલિવૂડ અને ગ્લેમર જગત સાથે જોડાયેલા લોકો જ્યારે સામાજિક મુદ્દાઓ પર બોલવાનું ટાળે છે, ત્યારે સોશિયલ મીડિયા પર તેમને ઘણીવાર ‘ડરપોક’ કે ‘અવસરવાદી’ ગણવામાં આવે છે. વિવેક ઓબેરોયે કહ્યું તેમ, તેઓ ‘શીખવાની’ પ્રક્રિયામાં છે, પરંતુ ઘણા લોકો માને છે કે જ્યારે સમાજનો એક મોટો વર્ગ અને વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર હોય, ત્યારે સેલિબ્રિટીઝનું મૌન તેમને લોકોથી દૂર કરી દે છે.
જોકે, બીજી બાજુ એ પણ સત્ય છે કે સેલિબ્રિટીઝ પણ મનુષ્ય છે. તેમના પર પણ પોતાની પ્રોફેશનલ મર્યાદાઓ અને સામાજિક દબાણો હોય છે. શું દરેક વ્યક્તિએ દરેક મુદ્દા પર અભિપ્રાય આપવો જરૂરી છે? કદાચ નહીં. પરંતુ જ્યારે વાત શિક્ષણ, ભવિષ્ય અને ન્યાયની હોય, ત્યારે ‘રાજકારણ’ અને ‘સામાજિક જવાબદારી’ વચ્ચેની રેખા ખૂબ જ પાતળી થઈ જાય છે.
લોકશાહીમાં અવાજનું મહત્વ
વિવેક ઓબેરોયે અંતે એક ખૂબ જ સચોટ વાત કરી કે, “તંદુરસ્ત લોકશાહીમાં દરેક અવાજને તેની જગ્યા મળે છે.” સોનમ વાંગચુક જે કરી રહ્યા છે તે આ જ લોકશાહીની તાકાતનું પ્રદર્શન છે. સરકાર અને સિસ્ટમ સામે જ્યારે કોઈ અવાજ ઉઠે છે, ત્યારે તેને દબાવવાને બદલે સંવાદ કરવો જોઈએ. સોનમ વાંગચુકે પણ સરકારને અપીલ કરી છે કે તેઓ વાતચીત શરૂ કરે.
રાજકીય પક્ષો અને સેલિબ્રિટીઝનું સમર્થન આંદોલનને ચોક્કસપણે વેગ આપે છે, પરંતુ આંદોલનની સાચી જીત ત્યારે જ ગણાશે જ્યારે સરકાર શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં મૂળભૂત સુધારા કરશે. નીટ જેવી પરીક્ષાઓમાં થતી ગેરરીતિઓ એ કોઈ એક પક્ષનો મુદ્દો નથી, તે સમગ્ર દેશના ભાવિનો મુદ્દો છે.
JOURNALIST –– What do you want to say about protest by Sonam Wangchuk against BJP?
VIVEK OBEROI–– “I am an actor, not a politician who can speak on such issues. I just observe things”
This same guy made movie on Modi and used to support BJP openly pic.twitter.com/wUsbitLL3n
— Dont Be Afraid (@RebelVista31) July 17, 2026
ભાવિ રસ્તો: સંવેદનશીલતા અને સંવાદ
સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ હવે એક નિર્ણાયક તબક્કે છે. ડોક્ટરોની સતત દેખરેખ અને દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણી એ સૂચવે છે કે આ મામલો હવે ગંભીર છે. આવા સમયે વિવેક ઓબેરોય કે અન્ય કલાકારો જો માત્ર એક નાનકડી સહાનુભૂતિ પણ વ્યક્ત કરે, તો તે આંદોલનકારીઓને માનસિક રીતે મજબૂત બનાવે છે.
આંદોલનનું લક્ષ્ય કોઈને નીચા દેખાડવાનું નથી, પરંતુ વ્યવસ્થાને સુધારવાનું છે. જ્યારે સમાજમાં કોઈ વ્યક્તિ જીવ જોખમમાં મૂકીને કંઈક સારું ઈચ્છતી હોય, ત્યારે દેશનો દરેક નાગરિક, પછી તે કલાકાર હોય કે સામાન્ય માણસ, તેને સાંભળવાની જરૂર છે. સોનમ વાંગચુકનું આ આંદોલન આપણને યાદ અપાવે છે કે સત્તા અને વ્યવસ્થા કરતા દેશનું ભવિષ્ય હંમેશા ઉપર હોવું જોઈએ.
સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ અને વિવેક ઓબેરોયનો પ્રતિભાવ—આ બંને આપણી લોકશાહીની અલગ-અલગ તસવીરો રજૂ કરે છે. એક તરફ એવા લોકો છે જેઓ વ્યવસ્થાના ફેરફાર માટે પોતાનું સર્વસ્વ હોમી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ એવા લોકો છે જેઓ ‘રાજકારણ’ થી બચવા માટે મૌન સેવી રહ્યા છે. અંતે તો ઈતિહાસ એ જ જોશે કે આ જંગમાં કોણે સાથ આપ્યો અને કોણ ચૂપ રહ્યું. આશા છે કે સરકાર જલ્દી જ આ આંદોલનની ગંભીરતાને સમજે અને દેશના યુવાનોના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે કોઈ નક્કર પગલાં લે.
