કેરીનો રસ કે કટકા? જાણો કઈ રીતે ખાવાથી શુગર લેવલ કંટ્રોલમાં રહેશે, ડોક્ટરોએ આપી સલાહ
ઉનાળાની આ સીઝનમાં ફળોના રાજા ગણાતા ‘કેરી’ની લિજ્જત માણવી કોને ન ગમે? પરંતુ, જેવો કેરીનો ઉલ્લેખ થાય કે તરત જ ડાયાબિટીસના દર્દીઓના મનમાં એક ફાળ પડે છે: “શું કેરી ખાવાથી મારું શુગર લેવલ વધી જશે?” આ મૂંઝવણ માત્ર દર્દીઓને જ નહીં, પણ તેમના પરિવારજનોને પણ સતાવે છે. ચાલો આજે નિષ્ણાતોના મતે સમજીએ કે શું ડાયાબિટીસમાં કેરી ખાવી સુરક્ષિત છે અને તેને ખાવાની સાચી રીત કઈ છે.
કેરી અને બ્લડ શુગર: શું છે હકીકત?
કેરી સ્વાદમાં જેટલી મીઠી છે, તેટલી જ તેમાં કુદરતી શર્કરા (Natural Sugar) રહેલી છે. સફદરજંગ હોસ્પિટલના સીનિયર રેસિડેન્ટ ડો. દીપક કુમાર સુમન જણાવે છે કે, કેરીમાં ફ્રુક્ટોઝનું પ્રમાણ વધુ હોય છે અને તેનો જીઆઈ ઇન્ડેક્સ (Glycemic Index) 50 થી વધુ હોય છે. ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ એ માપદંડ છે જે દર્શાવે છે કે કોઈ ખોરાક શરીરમાં કેટલી ઝડપથી શુગર વધારે છે.
જો તમે એકસાથે ઘણી બધી કેરી ખાઓ છો, તો ચોક્કસપણે બ્લડ શુગર લેવલમાં ઉછાળો આવી શકે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ કેરીનો સ્વાદ જ ન ચાખવો. ડો. દીપક મુજબ, જો તમે દિવસમાં એક મધ્યમ કદની કેરી (અંદાજે 100-150 ગ્રામ) ખાઓ છો, તો તે સામાન્ય રીતે નુકસાન કરતી નથી. મહત્વની વાત એ છે કે તમે તેને કેવી રીતે અને કયા સમયે ખાઓ છો.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ કેરી કેવી રીતે ખાવી? આ છે સાચી રીત
કેરીનો આનંદ લેવો હોય અને શુગર પણ કંટ્રોલમાં રાખવી હોય, તો નિષ્ણાતો કેટલીક ખાસ ટિપ્સ આપે છે:
1. માત્રા પર નિયંત્રણ (Portion Control): સૌથી સુવર્ણ નિયમ એ છે કે અતિરેક ટાળવો. એકવારમાં 100 ગ્રામથી વધુ કેરી ન ખાવી. આખા દિવસમાં એક કેરી પૂરતી છે. જો તમે લંચમાં કેરી ખાતા હોવ, તો તે દિવસે રોટલી કે ભાતનું પ્રમાણ થોડું ઘટાડી દેવું જોઈએ જેથી કાર્બોહાઈડ્રેટ બેલેન્સ રહે.
2. ખાલી પેટ કેરી ખાવાનું ટાળો: સવારે ઉઠતાની સાથે કે ખાલી પેટે કેરી ન ખાવી જોઈએ. ખાલી પેટે કેરી ખાવાથી શરીરમાં ગ્લુકોઝ લેવલ ખૂબ જ ઝડપથી વધી જાય છે. કેરીને હંમેશા નાસ્તા કે જમ્યા પછીના બે કલાકના અંતરે ખાવી જોઈએ.
3. કેરીનો ‘શેક’ કે ‘રસ’ ન બનાવો: કેરીનો રસ (Mango Juice) કે મેંગો શેક પીવો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જ્યારે તમે રસ બનાવો છો, ત્યારે તેમાંથી ફાઈબર નીકળી જાય છે અને માત્ર શુગર જ બાકી રહે છે. આ ઉપરાંત, શેકમાં ઉમેરવામાં આવતી ખાંડ કે દૂધ શુગર લેવલને વધુ જોખમી બનાવે છે. કેરીને હંમેશા કાપીને (સ્લાઈસમાં) ચાવીને ખાવી જોઈએ, જેથી તેનું ફાઈબર શરીરમાં જાય.
4. ફાઈબર અને પ્રોટીન સાથે કોમ્બિનેશન: કેરીને ક્યારેય એકલી ન ખાઓ. તેને હંમેશા ફાઈબરયુક્ત ફળો અથવા નટ્સ (બદામ, અખરોટ) સાથે ખાઓ. નટ્સમાં પ્રોટીન અને હેલ્ધી ફેટ્સ હોય છે, જે લોહીમાં શુગરના શોષણની પ્રક્રિયાને ધીમી પાડે છે. આને કારણે શુગર લેવલ એકદમ વધવાને બદલે સ્થિર રહે છે.
કેરી ખાવાના ફાયદા પણ છે
એવું નથી કે કેરી માત્ર નુકસાન કરે છે. તેમાં વિટામિન એ, વિટામિન સી અને પોટેશિયમ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. તે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે અને પાચનમાં પણ મદદ કરે છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓ જો યોગ્ય પદ્ધતિ અપનાવે, તો તેઓ આ પોષક તત્વોનો લાભ લઈ શકે છે.
