શું રાજ્ય પોલીસ ED ઓફિસ પર દરોડા પાડી શકે? રાંચીની ઘટના બાદ જાણો શું છે કાયદાકીય નિયમો
ઝારખંડની રાજધાનીમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) અને રાજ્ય પોલીસ વચ્ચે એક અભૂતપૂર્વ કાનૂની અને રાજકીય સંઘર્ષ ફાટી નીકળ્યો છે. ઝારખંડ હાઈકોર્ટે રાંચી પોલીસ દ્વારા EDની ઝોનલ ઓફિસ પર કરવામાં આવેલી છાપેમારીને પ્રથમ દૃષ્ટિએ “સુનિયોજિત” (pre-planned) ગણાવીને તપાસ પર રોક લગાવી દીધી છે. કોર્ટે મામલાની ગંભીરતાને જોતા કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવને આ કેસમાં પક્ષકાર બનાવવા અને ED ઓફિસની સુરક્ષા માટે CRPF અથવા BSF જેવા અર્ધલશ્કરી દળોને તૈનાત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
વિવાદનું મૂળ: ₹23 કરોડનું કૌભાંડ અને મારપીટના આરોપ
આ સમગ્ર વિવાદ પેયજલ અને સ્વચ્છતા વિભાગ (PHED) ના એક ક્લાર્ક સંતોષ કુમાર દ્વારા નોંધાવવામાં આવેલી એક FIR માંથી ઉદ્ભવ્યો છે. સંતોષ કુમાર, જે પોતે ₹23 કરોડના પેયજલ કૌભાંડમાં આરોપી છે, તેણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે 12 જાન્યુઆરીએ પૂછપરછ દરમિયાન ED અધિકારીઓએ તેની સાથે મારપીટ કરી હતી અને ગુનો કબૂલ કરવા માટે તેને ત્રાસ આપ્યો હતો. સંતોષની ફરિયાદ પર રાંચીના એરપોર્ટ પોલીસ સ્ટેશનમાં ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો, ત્યારબાદ 15 જાન્યુઆરીની સવારે રાંચી પોલીસની એક મોટી ટીમ કોઈ પણ પૂર્વ નોટિસ કે સમન્સ વગર ED ઓફિસ પહોંચી ગઈ હતી અને કલાકો સુધી તપાસ કરી હતી.
હાઈકોર્ટનું કડક વલણ અને સુરક્ષાના નિર્દેશ
EDએ આ કાર્યવાહીને કેન્દ્રીય એજન્સીના કામકાજમાં સીધો હસ્તક્ષેપ ગણાવીને હાઈકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરી અને સમગ્ર પ્રકરણની CBI તપાસની માંગ કરી હતી. જસ્ટિસ સંજય કુમાર દ્વિવેદીએ શુક્રવારે સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કોર્ટ આ ઘટનાક્રમ પર “મૂક પ્રેક્ષક” બની રહી શકે નહીં. કોર્ટે રાંચીના સિનિયર સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઓફ પોલીસ (SSP) ને ED પરિસરમાં પૂરતી સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો અને ચેતવણી આપી હતી કે કોઈ પણ ક્ષતિ માટે તેમને વ્યક્તિગત રીતે જવાબદાર ગણવામાં આવશે.
રાજકીય તાપમાન ‘સાતમા આસમાને’
આ ઘટનાએ રાજ્યમાં ભારે રાજકીય વિવાદ પેદા કર્યો છે. ભાજપના નેતા બાબુલાલ મરાંડીએ આકરી પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે “ઝારખંડને બંગાળ બનવા દઈશું નહીં” અને સરકાર પર કૌભાંડીઓને બચાવવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેના જવાબમાં ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા (JMM) ના જનરલ સેક્રેટરી સુપ્રિયો ભટ્ટાચાર્યએ પલટવાર કરતા કહ્યું કે બાબુલાલ મરાંડી કેન્દ્રીય અને રાજ્ય એજન્સીઓને અંદરોઅંદર લડાવવા માંગે છે અને તેમના પર ગુનાહિત કાવતરાનો કેસ ચાલવો જોઈએ. કોંગ્રેસે પણ પોલીસ કાર્યવાહીનું સમર્થન કરતા કહ્યું કે ઝારખંડમાં કાયદાનું શાસન છે અને અહીં કોઈ પણ કાયદાથી ઉપર નથી.
રાષ્ટ્રીય સંદર્ભ અને EDની સત્તાઓ
આ ટકરાવ માત્ર ઝારખંડ પૂરતો મર્યાદિત નથી. તાજેતરમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ I-PAC ઓફિસ પર EDના દરોડા દરમિયાન આવો જ સંઘર્ષ જોવા મળ્યો હતો, જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટે મમતા બેનર્જી સરકારને નોટિસ પાઠવીને “અરાજકતા” ની સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સાથે જ, સુપ્રીમ કોર્ટમાં EDની PMLA હેઠળની સત્તાઓ, જેમ કે ECIR (FIR સમાન) આપ્યા વગર સમન્સ મોકલવાની પ્રક્રિયાની બંધારણીયતા પર પણ વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
આગળની રાહ
ઝારખંડ હાઈકોર્ટ હવે આ મામલે આગામી સુનાવણી 9 ફેબ્રુઆરીએ કરશે. આ કેસ કાનૂની વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે કારણ કે તે કેન્દ્રીય તપાસ એજન્સીઓ અને રાજ્ય પોલીસ તંત્ર વચ્ચેના કાર્યક્ષેત્ર અને સીમાઓના સંઘર્ષને ઉજાગર કરે છે. હાલમાં, હાઈકોર્ટના હસ્તક્ષેપ બાદ ED ઓફિસ પર કેન્દ્રીય દળોની તૈનાતીની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે.
