CBSEએ બદલી પરીક્ષા પદ્ધતિ, એક ભૂલ અને આખી મહેનત પર ફરી જશે પાણી
સીબીએસઈ (CBSE) ધોરણ 10 અને 12ની બોર્ડની પરીક્ષાઓ 15 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થઈ ગઈ છે. આ દરમિયાન આજે, 25 ફેબ્રુઆરી ના રોજ લેવાનારી ધોરણ 10 વિજ્ઞાન (Science) ની પરીક્ષાને લઈને બોર્ડે અત્યંત મહત્વની માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. જો તમે અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈ વિદ્યાર્થી આ પરીક્ષા આપવાનું હોય, તો આ સમાચાર તમારા માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
આ વર્ષે બોર્ડે વિજ્ઞાનના પ્રશ્નપત્ર અને ઉત્તરો લખવાની પદ્ધતિમાં એક મોટો વ્યૂહાત્મક ફેરફાર કર્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો વિદ્યાર્થી આ નવી પેટર્નને અવગણશે, તો તેની આખી મહેનત પર પાણી ફરી શકે છે. ચાલો જાણીએ શું છે આ નવો નિયમ.
હવે 3 અલગ-અલગ સેક્શનમાં વહેંચાયેલું હશે પેપર
દિલ્હીની GBSSS ના ટીજીટી (TGT) સાયન્સ એક્સપર્ટ શોએબ રાણા એ જણાવ્યું કે આ વર્ષથી CBSE એ વિજ્ઞાનના પેપરને વિષય પ્રમાણે વિભાજિત કર્યું છે. અત્યાર સુધી પેપરમાં પ્રશ્નો મિશ્રિત રહેતા હતા, પરંતુ હવે વિદ્યાર્થીઓએ તેમની ઉત્તરવહીમાં બાયોલોજી (Biology), કેમિસ્ટ્રી (Chemistry) અને ફિઝિક્સ (Physics) ના જવાબો અલગ-અલગ સેક્શનમાં આપવાના રહેશે.
નવો નિયમ શું કહે છે?
બોર્ડના જણાવ્યા મુજબ, પ્રશ્નપત્ર હવે ત્રણ સ્પષ્ટ વિભાગોમાં વહેંચાયેલું છે:
-
કેમિસ્ટ્રી (રસાયણ વિજ્ઞાન)
-
બાયોલોજી (જીવ વિજ્ઞાન)
-
ફિઝિક્સ (ભૌતિક વિજ્ઞાન)
વિદ્યાર્થીઓ માટે ચેતવણી: જો કોઈ વિદ્યાર્થી બાયોલોજીના સેક્શનમાં ફિઝિક્સનો પ્રશ્ન હલ કરે છે, અથવા કેમિસ્ટ્રીના જવાબ અન્ય કોઈ સેક્શનમાં લખે છે, તો તે જવાબનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે નહીં. એટલે કે, ખોટા સેક્શનમાં લખેલા સાચા જવાબ માટે પણ તમને ‘શૂન્ય’ ગુણ મળી શકે છે.
વિજ્ઞાનના પેપરમાં સારા ગુણ મેળવવા માટેની ‘પ્રેક્ટિકલ ટિપ્સ’
વિજ્ઞાન એવો વિષય છે જેમાં ગોખણપટ્ટીને બદલે કોન્સેપ્ટ સમજવો વધુ અસરકારક છે. નિષ્ણાતોએ કેટલીક ટિપ્સ આપી છે જે પરીક્ષામાં કામ આવશે:
1. NCERTને જ મુખ્ય આધાર માનો
CBSE ના મોટાભાગના પ્રશ્નો સીધા જ NCERT ના પુસ્તકો અને તેમાં આપેલી પ્રવૃત્તિઓમાંથી પૂછવામાં આવે છે. પરીક્ષા પહેલાં પાઠ્યપુસ્તકમાં આપેલા બોક્સ અને ડાયગ્રામ (આકૃતિઓ) એકવાર ચોક્કસ જોઈ લો.
2. ગોખવાને બદલે કોન્સેપ્ટ પર ભાર આપો
ધોરણ 10 વિજ્ઞાનનું પેપર હવે ‘સ્કિલ’ અને ‘એપ્લિકેશન બેઝ્ડ’ બની ગયું છે. આનો અર્થ એ છે કે સીધા પ્રશ્નોને બદલે કેસ-સ્ટડી અથવા ફેરવીને પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે.
3. આકૃતિઓ અને સૂત્રોનું મહત્વ
બાયોલોજીમાં સ્વચ્છ આકૃતિઓ અને ફિઝિક્સમાં સૂત્રોનો સાચો ઉપયોગ તમારા ગુણમાં વધારો કરી શકે છે.
-
-
બાયોલોજી: હૃદય (Heart), મનુષ્યનું પાચનતંત્ર અને આંખ (Eye) જેવી મહત્વની આકૃતિઓની પ્રેક્ટિસ કરો.
-
-
કેમિસ્ટ્રી: રાસાયણિક સમીકરણોને સંતુલિત કરવાનું ભૂલશો નહીં.
4. લખવાની સાચી પદ્ધતિ (Presentation)
જવાબો લાંબા ફકરામાં લખવાને બદલે પોઈન્ટ્સ (Points) માં લખો. મુખ્ય શબ્દો (Keywords) ને અન્ડરલાઇન કરો. આનાથી પેપર ચેક કરનારને સરળતા રહે છે અને તમને વધુ સારા માર્ક્સ મળે છે.
5. સમય વ્યવસ્થાપન અને MCQs
વિભાગ-A માં આવતા બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQs) ને સૌથી પહેલા ઉકેલવાનો પ્રયત્ન કરો. તે ઓછો સમય લે છે અને સ્કોરિંગ હોય છે. જોકે, અઘરા પ્રશ્નો પાછળ સમય બગાડવાને બદલે જે આવડતું હોય તે પહેલા લખો.
પરીક્ષા ખંડ માટેની ખાસ વ્યૂહરચના (Checklist)
| શું કરવું? | શું ન કરવું? |
| પ્રશ્નપત્ર વાંચવા માટે મળતી 15 મિનિટનો સાચો ઉપયોગ કરો. | કોઈપણ પ્રશ્નનો જવાબ ખોટા સેક્શનમાં ન લખો. |
| દરેક વિભાગ (Section) માટે અલગ હેડિંગ મારો. | ઉત્તરવહીમાં વધુ છેકછાક ન કરો. |
| આકૃતિઓ માટે હંમેશા પેન્સિલનો ઉપયોગ કરો. | માત્ર ગોખેલા જ્ઞાન પર આધાર ન રાખો, પ્રશ્નને સમજો. |
CBSE નો આ ફેરફાર વિદ્યાર્થીઓને શિસ્તબદ્ધ રીતે વિચારવા અને વિષયને ઊંડાણપૂર્વક સમજવા માટે પ્રેરિત કરે છે. વિજ્ઞાનનું પેપર અઘરું નથી, પણ તે વ્યવસ્થિત હોવું જરૂરી છે. જો તમે શાંત મનથી સાચા સેક્શનમાં સાચા જવાબો લખશો, તો ચોક્કસ સારા ગુણ મેળવી શકશો.

2. ગોખવાને બદલે કોન્સેપ્ટ પર ભાર આપો