Meta સામે ગંભીર આરોપ: નફા માટે સગીરોને પીરસવામાં આવ્યું વાંધાજનક કન્ટેન્ટ, કોર્ટમાં આંતરિક ઇમેઇલ્સ થયા જાહેર
સોશિયલ મીડિયા જાયન્ટ મેટા (Meta) અને તેના સીઈઓ માર્ક ઝુકરબર્ગ (Mark Zuckerberg) ફરી એકવાર વિવાદોના ઘેરામાં છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, મેટાના પ્લેટફોર્મ પર સગીરો (Minors) માટે એડલ્ટ કન્ટેન્ટ અને અયોગ્ય બોટ્સ (Bots) પરના પ્રતિબંધો હટાવવા અથવા તેમાં શિથિલતા લાવવા અંગેના ગંભીર આક્ષેપો થયા છે.
માર્ક ઝુકરબર્ગ અને મેટા વિવાદ: સગીરો માટે એડલ્ટ કન્ટેન્ટ બોટ પરથી પ્રતિબંધ હટાવવાના આક્ષેપો
મેટા (જેમાં Facebook અને Instagram નો સમાવેશ થાય છે) લાંબા સમયથી બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષાના મુદ્દે ટીકાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. પરંતુ નવા અહેવાલો મુજબ, કંપનીની આંતરિક નીતિઓમાં ફેરફારને કારણે સગીર વયના બાળકો હવે એવા એઆઈ (AI) બોટ્સ અથવા કન્ટેન્ટના સંપર્કમાં આવી શકે છે જે તેમના માટે અયોગ્ય છે.
શું છે મુખ્ય વિવાદ?
તાજેતરમાં કેટલાક આંતરિક દસ્તાવેજો અને વ્હિસલબ્લોઅર્સ દ્વારા એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે માર્ક ઝુકરબર્ગે વ્યક્તિગત રીતે એવા નિર્ણયો લીધા હતા જેનાથી સગીરો માટે અમુક પ્રકારના પ્રતિબંધો હળવા થયા છે. આમાં ‘એડલ્ટ કન્ટેન્ટ બોટ્સ’ અથવા એવા AI ટૂલ્સનો સમાવેશ થાય છે જે અશ્લીલ અથવા વાંધાજનક સંવાદો કરી શકે છે.
-
નિયમોમાં છૂટછાટ: આરોપ છે કે કંપનીએ પ્રોફિટ અને યૂઝર એન્ગેજમેન્ટ વધારવા માટે બાળકોના ફિલ્ટર્સને નબળા કર્યા છે.
-
AI ની ભૂમિકા: મેટાના નવા AI બોટ્સ ઘણીવાર સેન્સરશિપ વિના કામ કરે છે, જે બાળકો સાથે અયોગ્ય વાતચીત કરી શકે છે.
બાળકો પર થતી અસરો
જ્યારે સગીરો આવા એડલ્ટ બોટ્સના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તેના ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે:
-
માનસિક સ્વાસ્થ્ય: અયોગ્ય સામગ્રી જોવાથી કે વાતચીત કરવાથી બાળકોના માનસિક વિકાસ પર નકારાત્મક અસર પડે છે.
-
સાયબર ગ્રૂમિંગ (Cyber Grooming): આવા બોટ્સ ઘણીવાર ડેટા ભેગો કરે છે જેનો ઉપયોગ કરીને ગુનેગારો બાળકોને નિશાન બનાવી શકે છે.
-
વ્યસન: એડલ્ટ કન્ટેન્ટ અને AI બોટ્સ સાથેનો વધુ પડતો સમય બાળકોને વાસ્તવિક દુનિયાથી દૂર કરી દે છે.
શા માટે લેવાયો આવો નિર્ણય?
નિષ્ણાતો માને છે કે મેટા તેના સ્પર્ધકો (જેમ કે TikTok) સામે ટકી રહેવા માટે ગમે તે ભોગે યૂઝર્સને પોતાના પ્લેટફોર્મ પર રોકી રાખવા માંગે છે.
-
એન્ગેજમેન્ટ મેટ્રિક્સ: એડલ્ટ કન્ટેન્ટ અથવા વિવાદાસ્પદ બોટ્સ યુવાનોમાં વધુ ‘એન્ગેજમેન્ટ’ પેદા કરે છે, જેનાથી કંપનીની જાહેરાતની કમાણી વધે છે.
-
AI સ્પર્ધા: AI રેસમાં આગળ રહેવા માટે મેટાએ તેના ઘણા પ્રતિબંધો હટાવ્યા છે જેથી તેમનું AI વધુ ‘ખુલ્લું’ અને ‘પ્રાકૃતિક’ લાગે, પરંતુ તે સુરક્ષાના ભોગે થઈ રહ્યું છે.
કાયદાકીય કાર્યવાહી અને તપાસ
આ અહેવાલો બહાર આવ્યા બાદ, અમેરિકા અને યુરોપના અનેક દેશોની સરકારોએ મેટા સામે તપાસ શરૂ કરી છે.
-
સેનેટમાં સુનાવણી: માર્ક ઝુકરબર્ગને અગાઉ પણ સેનેટમાં બાળકોની સુરક્ષા મુદ્દે માફી માંગવી પડી હતી.
-
નવા કાયદા: આ ઘટના બાદ ‘કિડ્સ ઓનલાઇન સેફ્ટી એક્ટ’ (KOSA) જેવા કાયદાઓને વધુ કડક બનાવવાની માંગ ઉઠી છે.
વાલીઓ માટે સાવચેતીની સલાહ
જો તમારા બાળકો Facebook કે Instagram નો ઉપયોગ કરતા હોય, તો આ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય છે:
-
પેરેંટલ કંટ્રોલ: ઇન્સ્ટાગ્રામમાં આપેલા ‘Parental Supervision’ ફીચરનો ઉપયોગ કરો.
-
ખુલ્લી વાતચીત: બાળકોને ઓનલાઇન સુરક્ષા અને અજાણ્યા બોટ્સ સાથે વાત કરવાના જોખમો વિશે સમજાવો.
-
પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ: બાળકોના એકાઉન્ટને હંમેશા ‘Private’ રાખો અને અજાણ્યા મેસેજ બ્લોક કરવાનું શીખવો.
નિષ્કર્ષ
ટેકનોલોજીના વિકાસ સાથે નૈતિક જવાબદારી પણ વધવી જોઈએ. જો મેટા અને માર્ક ઝુકરબર્ગ નફા માટે બાળકોની સુરક્ષા સાથે બાંધછોડ કરે છે, તો તે આવનારી પેઢી માટે મોટું જોખમ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે થતી ટીકાઓ બાદ હવે જોવાનું એ રહેશે કે મેટા આ ભૂલ સુધારે છે કે પછી કાનૂની પરિણામો ભોગવે છે.
