અમેરિકી પ્રતિબંધો અને નૌકાદળના નાકાબંધી સામે ઈરાનને મળ્યો ચીનનો સાથે: તેહરાનમાં ઇંધણની ભારે અછત વચ્ચે ચીની સમર્થનનું સ્વાગત
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ અને અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધો તેમજ નૌકાદળના નાકાબંધી વચ્ચે વૈશ્વિક રાજકારણમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકી દબાણ સામે ચીને ખુલ્લેઆમ ઈરાનનો પક્ષ લીધો છે. ચીનના આ સૈદ્ધાંતિક સમર્થનનું સ્વાગત કરતાં ઈરાની સંસદના અધ્યક્ષ (સ્પીકર) મોહમ્મદ બાકર ગાલિબાફે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન અને ચીન વચ્ચેના મજબૂત વ્યૂહાત્મક સંબંધોને આગળ વધારવા માટે વિશ્વના કોઈ ત્રીજા દેશ કે શક્તિની પરવાનગી લેવાની જરૂર નથી.
સંબંધો માટે કોઈ ત્રીજા પક્ષની મંજૂરીની જરૂર નથી: ગાલિબાફ
ઈરાની સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાકર ગાલિબાફે જણાવ્યું હતું કે ઈરાન વિરુદ્ધ અમેરિકાના ગેરકાયદેસર અને એકતરફી પ્રતિબંધોને ફગાવી દેવાના ચીનના નિવેદનનું તેહરાન હૃદયપૂર્વક સ્વાગત કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, “ઈરાન અને ચીન વચ્ચેની વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી પરસ્પર આદર, પરસ્પર લાભદાયી સહયોગ અને બહુધ્રુવીય વિશ્વના સહિયારા દ્રષ્ટિકોણ પર આધારિત છે. અમારા દ્વિપક્ષીય સંબંધોને આગળ ધપાવવા માટે અમારે કોઈ ત્રીજા પક્ષની મંજૂરી મેળવવાની જરૂર નથી.”
આ અગાઉ, ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે અમેરિકી પ્રતિબંધો પર આકરી પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના આદેશો વગર લાદવામાં આવેલા કોઈપણ પ્રતિબંધનો ચીન સખત વિરોધ કરે છે. ચીન મુજબ, આર્થિક યુદ્ધ અને વધુ પડતું દબાણ કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી શકતા નથી, પરંતુ તેનાથી વૈશ્વિક આર્થિક અને નાણાકીય વ્યવસ્થા ખોરવાય છે. ચીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન સાથે તેનો સહયોગ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના દાયરામાં છે અને તે પોતાના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા તમામ જરૂરી પગલાં લેશે.
ઈરાનમાં ભયાનક ઇંધણ સંકટ: તેહરાનમાં પેટ્રોલ પંપો પર લાંબી કતારો
અમેરિકી નૌકાદળ દ્વારા કરવામાં આવેલા કડક નાકાબંધીને કારણે ઈરાનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી ગેસોલિનની આયાત સંપૂર્ણપણે અટકી ગઈ છે. ઈરાનના કાર્યકારી ઉપરાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ જાફર ગૈમ્પાનાહે સ્વીકાર્યું છે કે દેશની આંતરિક જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે સ્થાનિક ગેસોલિનનું ઉત્પાદન અપૂરતું છે. નાકાબંધીને કારણે વિદેશથી ઇંધણ લાવવું અશક્ય બની ગયું છે, જેના કારણે ઈરાનમાં વર્તમાન ઇંધણ પ્રણાલી ચાલુ રાખવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે.
પરિણામે, ઈરાનની રાજધાની તેહરાન સહિત અનેક મોટા શહેરોમાં પેટ્રોલ પંપોની બહાર વાહનોની કિલોમીટરો લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે. લોકોએ પેટ્રોલ કે ડીઝલ પુરાવવા માટે બે-બે કલાક સુધી લાઈનમાં ઊભા રહેવું પડે છે. ઇંધણની આ વિકટ અછતને પહોંચી વળવા માટે ઈરાન સરકાર હવે મોટા પાયે આપવામાં આવતી ઇંધણ સબસિડીમાં પણ કાપ મૂકવાની યોજના બનાવી રહી છે, જેનાથી સામાન્ય નાગરિકોની ચિંતામાં ભારે વધારો થયો છે.
અમેરિકાની આર્થિક ઘેરાબંધીની રણનીતિ
અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે તાજેતરમાં ધમકી આપી હતી કે વોશિંગ્ટન ઈરાનને વૈશ્વિક અર્થતંત્રથી સંપૂર્ણપણે અલગ-અલગ કરી દેશે. આ સાથે જ અમેરિકાએ ઈરાન સાથે વેપારી કે નાણાકીય વ્યવહારો રાખનારા ત્રીજા દેશો પર પણ ગૌણ પ્રતિબંધો (Secondary Sanctions) લાદવાની ચેતવણી આપી છે. અમેરિકી દબાણને કારણે યુએઈ જેવા દેશોએ પણ ઈરાન સાથેના પોતાના વ્યવહારો સીમિત કર્યા હોવાના સંકેત મળ્યા છે.
બીજી તરફ, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિઆને અમેરિકા પર પ્રહાર કરતા કહ્યું છે કે, ઈરાનને લશ્કરી રીતે હરાવવામાં નિષ્ફળ ગયા બાદ હવે અમેરિકા આર્થિક દબાણનો આશરો લઈ રહ્યું છે. અમેરિકા ઈરાનમાં આર્થિક અસંતોષ અને સામાજિક સમસ્યાઓ ઊભી કરીને અરાજકતા ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ ઈરાન આ દબાણ સામે ક્યારેય શરણાગતિ સ્વીકારશે નહીં.
