ચોંકાવનારો ખુલાસો: કોરોનાથી સાજા થયા પછી પણ લોહીમાં બની રહ્યા છે ‘માઇક્રોક્લોટ્સ’, નવી સ્ટડીએ દુનિયાને ચેતવી!
કોવિડ રોગચાળામાંથી દુનિયા હજી પણ સંપૂર્ણપણે બહાર આવી નથી. હવે આ વિશે એક મોટો ખુલાસો થયો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ લોંગ કોવિડ ના દર્દીઓના લોહીમાં એવા નાના-નાના માઇક્રોક્લોટ્સ અને ઇમ્યુન સિસ્ટમ સાથે સંકળાયેલા ફેરફારો શોધી કાઢ્યા છે, જે આ લાંબા સમય સુધી રહેતી સ્થિતિનું કારણ બની શકે છે અને ભવિષ્યની સારવારનો માર્ગ પણ ખોલી શકે છે.
મોટાભાગના લોકો કોવિડ-૧૯ સંક્રમણમાંથી થોડા દિવસોની શરદી, ગળામાં દુખાવો, ઉધરસ કે તાવ પછી સંપૂર્ણપણે સાજા થઈ જાય છે. પરંતુ ઘણા દર્દીઓ એવા છે જેમને થાક, બ્રેઇન ફૉગ, શરીરનો દુખાવો અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવી સમસ્યાઓ લાંબા સમય સુધી પરેશાન કરે છે. આને જ લોંગ કોવિડ કહેવામાં આવે છે. આ લક્ષણો પાછળનું કારણ અત્યાર સુધી સ્પષ્ટ નહોતું.
રિસર્ચમાં શું જાણવા મળ્યું?
વૈજ્ઞાનિકોએ લોંગ કોવિડના દર્દીઓમાં બે મહત્વપૂર્ણ ફેરફારોની ઓળખ કરી છે:
-
લોહીમાં માઇક્રોક્લોટ્સ: આ લોહીમાં ફરતા ક્લોટિંગ પ્રોટીનના અસામાન્ય ગુચ્છા છે, જે સૌપ્રથમ કોવિડ દર્દીઓના નમૂનાઓમાં જોવા મળ્યા હતા.
-
ઇમ્યુન સેલ્સ ન્યુટ્રોફિલમાં થતા પરિવર્તન: રિસર્ચમાં એ પણ જાણવા મળ્યું કે લોંગ કોવિડ દર્દીઓમાં ન્યુટ્રોફિલ નામની વ્હાઇટ બ્લડ સેલ્સ (White Blood Cells) એક ખાસ ફેરફારમાંથી પસાર થાય છે. આ ફેરફાર તેમને પોતાના DNA ને બહાર કાઢીને દોરા જેવી રચનાઓ બનાવવાનું કામ કરે છે. આને ન્યુટ્રોફિલ એક્સ્ટ્રા સેલ્યુલર ટ્રેપ્સ (NETs) કહેવામાં આવે છે, જે સંક્રમણને શોધીને નષ્ટ કરવામાં મદદ કરે છે.
માઇક્રોક્લોટ્સ અને NETs વચ્ચેની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા
-
વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે કેટલાક કોવિડ દર્દીઓમાં માઇક્રોક્લોટ્સ અને NETs વચ્ચે થતી આ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા શરીરમાં પ્રતિક્રિયાઓની એવી શ્રેણી શરૂ કરી દે છે, જે આખરે લોંગ કોવિડનું કારણ બની શકે છે.
-
એવું માનવામાં આવે છે કે માઇક્રોક્લોટ્સ NETs ને વધુ પડતું બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે, જેનાથી સોજો (Inflammation) અને લોહીના થક્કા સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ વધે છે અને કોવિડ જેવા લક્ષણો લાંબા સમય સુધી રહે છે.
-
લોંગ કોવિડ દર્દીઓના પ્લાઝમાની સ્ટ્રક્ચરલ તપાસમાં માઇક્રોક્લોટ્સ અને NETs ની માત્રા સ્વસ્થ લોકોની સરખામણીમાં ઘણી વધારે જોવા મળી હતી. સ્ટડીમાં એ પણ સામે આવ્યું કે દર્દીઓના માઇક્રોક્લોટ્સ આકારમાં પણ મોટા હતા.
નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?
-
સ્ટડીના લેખક એલૈન થિયેરી ના અનુસાર, “આ શોધ દર્શાવે છે કે માઇક્રોક્લોટ્સ અને NETs વચ્ચે કેટલીક એવી શારીરિક પ્રક્રિયાઓ ચાલી રહી છે, જે નિયંત્રણ બહાર જઈને રોગનું કારણ બની શકે છે.”
-
રિસર્ચર રિસિયા પ્રિટોરિયસ એ જણાવ્યું કે આ ઇન્ટરેક્શન માઇક્રોક્લોટ્સને શરીરની કુદરતી ક્લોટ તોડવાની પ્રક્રિયાથી બચાવી શકે છે, જેનાથી તે લાંબા સમય સુધી લોહીમાં જળવાઈ રહે છે અને રક્તવાહિનીઓથી સંબંધિત સમસ્યાઓ પેદા કરી શકે છે.
-
મેડિકલ વાયરોલોજી જર્નલમાં પ્રકાશિત સ્ટડીમાં વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું કે NETs નું વધુ પડતું નિર્માણ માઇક્રોક્લોટ્સને વધુ સ્થિર બનાવે છે, જે લોંગ કોવિડના લક્ષણોમાં યોગદાન આપી શકે છે.
રિસર્ચ ટીમે કહ્યું છે કે આ શોધ લોંગ કોવિડને સમજવા માટે એક તક પૂરી પાડવાનું કામ કરવાની છે.
