વિદેશ પ્રવાસ હવે વધુ સરળ! ફ્રાન્સ અને સિંગાપોર સહિત 9 દેશોમાં UPI પેમેન્ટ શરૂ
આજના સમયમાં ભારતમાં કદાચ જ કોઈ એવી વ્યક્તિ હશે જે ઓનલાઈન પેમેન્ટ માટે યુપીઆઈ (UPI – Unified Payments Interface) નો ઉપયોગ નહીં કરતી હોય. શાકભાજીની લારીથી લઈને મોટા-મોટા શોપિંગ મોલ્સ સુધી, દરેક જગ્યાએ માત્ર એક ક્યુઆર કોડ (QR Code) સ્કેન કરતાની સાથે જ પલકવારમાં પેમેન્ટ થઈ જાય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં ડિજિટલ ક્રાંતિ લાવનાર આ UPI હવે માત્ર દેશની સરહદો પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું?
જી હા, ભારતીય ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ એટલે કે UPI હવે સાત સમંદર પાર દુનિયાના ઘણા મોટા દેશોમાં પોતાની મજબૂત ઓળખ બનાવી ચૂક્યું છે. આનો સૌથી મોટો ફાયદો એવા ભારતીય પ્રવાસીઓને મળી રહ્યો છે જેઓ વિદેશ પ્રવાસે જાય છે. હવે તેમને ખિસ્સામાં ભારે રોકડ રાખવા અથવા એરપોર્ટ પર મોંઘા ભાવે કરન્સી એક્સચેન્જ કરાવવાની ઝંઝટમાંથી ઘણી ખરી મુક્તિ મળી ગઈ છે. હાલમાં, દુનિયાના 9 અગ્રણી દેશોમાં UPI આધારિત પેમેન્ટની સુવિધા સંપૂર્ણપણે સક્રિય છે અને તેનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે. ચાલો જાણીએ કે કયા કયા દેશોમાં ભારતીય UPIનો ડંકો વાગી રહ્યો છે.
1. ભૂટાન: UPI અપનાવનારો પ્રથમ વિદેશી પાડોશી દેશ
ભારતની બહાર સૌથી પહેલા જે દેશે UPI ટેકનોલોજી પર ભરોસો મૂક્યો અને તેને અપનાવી, તે આપણો પાડોશી દેશ ભૂટાન હતો. ભૂટાનમાં હાલમાં 20,000થી વધુ મર્ચન્ટ લોકેશન્સ (દુકાનો અને વ્યાપારી કેન્દ્રો) પર ભારતીય પ્રવાસીઓ ખૂબ જ સરળતાથી UPI દ્વારા પેમેન્ટ કરી શકે છે. ત્યાં નાની-મોટી ખરીદીથી લઈને હોટેલ બુકિંગ અને ટ્રેકિંગ જેવી એડવેન્ચર એક્ટિવિટીઝ માટે પણ સીધા પોતાના મોબાઈલ એપથી ડિજિટલ પેમેન્ટ કરી શકાય છે. ભૂટાનમાં મળેલી આ શાનદાર સફળતાએ જ દુનિયાના અન્ય દેશો માટે પણ ભારતીય ટેકનોલોજી અપનાવવાનો રસ્તો સાફ કર્યો હતો.
2. ફ્રાન્સ: યુરોપનો પહેલો દેશ જ્યાં આ સેવા શરૂ થઈ
યુરોપિયન દેશોની વાત કરીએ તો, ફેબ્રુઆરી 2024માં ફ્રાન્સ સત્તાવાર રીતે UPI સ્વીકારનાર પ્રથમ યુરોપિયન દેશ બન્યો હતો. એનપીસીઆઈ ઇન્ટરનેશનલ (NPCI International) અને ફ્રાન્સની લાયરા (Lyra) કંપની વચ્ચે થયેલા એક મોટા કરાર બાદ આ સેવાની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. હાલના સમયમાં આનો સૌથી મોટો અને મુખ્ય ઉપયોગ દુનિયાની અજાયબીઓમાં સામેલ ‘એફિલ ટાવર’ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી ટિકિટ બુક કરવા માટે થઈ રહ્યો છે. જો કે ફ્રાન્સમાં આજે પણ લોકો મોટા પાયે રોકડ વ્યવહારો પસંદ કરે છે, પરંતુ UPIની એન્ટ્રીએ ત્યાં જનારા ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે પેમેન્ટનો રસ્તો ખૂબ જ સરળ અને આધુનિક બનાવી દીધો છે.
3. સિંગાપોર: રિયલ ટાઈમ ટ્રાન્ઝેક્શનની બેમિસાલ સુવિધા
સિંગાપોર અને ભારત વચ્ચે ડિજિટલ પેમેન્ટની આ સફર વર્ષ 2023માં શરૂ થઈ હતી, જ્યારે ભારતના UPI અને સિંગાપોરના ‘પેનાઉ’ (PayNow) નેટવર્કને પરસ્પર જોડી દેવામાં આવ્યા હતા. આ ઐતિહાસિક ભાગીદારી પછી ભારતીય યુઝર્સ સીધા પોતાના બેંક ખાતામાંથી રિયલ ટાઈમ (તરત જ) પેમેન્ટ કરી શકે છે. સિંગાપોરની રેસ્ટોરન્ટ્સ, શોપિંગ સેન્ટર્સ અને અન્ય પ્રવાસી સ્થળો પર પેમેન્ટ કરવું હવે એટલું જ સરળ છે જેટલું ભારતમાં બેસીને કરવું. આનાથી કરન્સી બદલાવવાની ઝંઝટ અને વિદેશમાં લાગતા વિવિધ પ્રકારના એક્સ્ટ્રા હિડન ચાર્જીસથી ભારતીય પ્રવાસીઓને મોટી રાહત મળે છે.
4. નેપાળ, શ્રીલંકા અને મોરેશિયસમાં સરળ બન્યો પ્રવાસ
-
ネપાળ: નેપાળમાં એનપીસીઆઈ ઇન્ટરનેશનલ અને ત્યાંના ‘ફોનપે’ (FonePay) નેટવર્કના પરસ્પર સહયોગથી ગુગલ પે (Google Pay), ફોનપે (PhonePe) અને પેટીએમ (Paytm) જેવી ભારતીય એપ્સ દ્વારા સીધા ક્યુઆર કોડ સ્કેન કરીને પેમેન્ટ કરવું શક્ય બન્યું છે.
-
શ્રીલંકા: શ્રીલંકાના ‘લંકાક્યુઆર’ (LankaQR) નેટવર્ક સાથે થયેલા કરાર બાદ ભારતીય બેંક ખાતાઓમાંથી સીધા અને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત પેમેન્ટ કરી શકાય છે.
-
મોરેશિયસ: સુંદર ટાપુઓ ધરાવતા દેશ મોરેશિયસમાં ફેબ્રુઆરી 2024માં UPI અને રૂપે (RuPay) સેવાઓ એકસાથે લોન્ચ કરવામાં આવી હતી, ત્યારથી ભારતીય પ્રવાસીઓ સમગ્ર મોરેશિયસ ટાપુ પર કેશલેસ ટ્રાવેલિંગનો આનંદ માણી રહ્યા છે.
5. UAE અને કતાર: મિડલ ઈસ્ટમાં પણ વધ્યો દબદબો
મિડલ ઈસ્ટ એટલે કે મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં પણ ભારતીય UPI ઝડપથી પગપેસારો કરી રહ્યું છે.
-
UAE (યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત): UAEમાં જુલાઈ 2024થી UPI સેવાઓ એક્ટિવ છે. અહીં ‘નેટવર્ક ઇન્ટરનેશનલ’ના 2 લાખથી વધુ ટર્મિનલ્સ અને દુકાનો પર ભારતીય પ્રવાસીઓ કોઈ પણ મુશ્કેલી વગર પેમેન્ટ કરી શકે છે. દુબઈની સફરે જનારા ભારતીયો માટે આ કોઈ વરદાનથી કમ નથી.
-
કતાર: UAE પછી કતારે પણ એનપીસીઆઈ અને કતાર નેશનલ બેંકના પરસ્પર સહયોગથી આ સિસ્ટમને લાગુ કરી હતી. સપ્ટેમ્બર 2025માં શરૂ થયેલી આ સેવાનો સૌથી મોટો ફાયદો ત્યાં કામ કરતા અને ફરવા જનારા ભારતીયોને મળી રહ્યો છે.
6. કંબોડિયા: UPI નેટવર્ક સાથે જોડાનાર સૌથી નવો સદસ્ય
તાજેતરમાં, જૂન 2026માં કંબોડિયા પણ આ ગ્લોબલ UPI નેટવર્કનો હિસ્સો બની ગયું છે. આ ભારત અને કંબોડિયા વચ્ચે ક્રોસ-બોર્ડર ક્યુઆર પેમેન્ટ સિસ્ટમ (Cross-Border QR Payment System) શરૂ થયા બાદ શક્ય બન્યું છે. એનપીસીઆઈ ઇન્ટરનેશનલ પેમેન્ટ્સ લિમિટેડ અને કંબોડિયાની ‘એસીએલઈડીએ’ (ACLEDA) બેંકના સહયોગથી આ સુવિધા શરૂ કરવામાં આવી છે. હવે કંબોડિયાના પ્રખ્યાત મંદિરો અને બજારોમાં ફરવા જનારા ભારતીય પ્રવાસીઓ ત્યાંના મર્ચન્ટ આઉટલેટ્સ પર UPIનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન શા માટે ફાયદાકારક છે UPI?
વિદેશની ધરતી પર UPIનો ઉપયોગ કરવાના ઘણા મોટા ફાયદા છે, જે તમારા પ્રવાસના અનુભવને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખે છે:
-
રોકડનું કોઈ જોખમ નહીં: તમારે ખિસ્સામાં વિદેશી કરન્સીની નોટોના બંડલ લઈને ફરવાની જરૂર પડતી નથી, જેનાથી ચોરી કે ખોવાઈ જવાનો ડર ખતમ થઈ જાય છે.
-
પરિચિત માધ્યમ: તમારે કોઈ નવી વિદેશી એપ ડાઉનલોડ કરવાની કે સમજવાની જરૂર નથી; તમે તમારી એ જ જૂની એપ (જેમ કે PhonePe કે Google Pay) નો ઉપયોગ કરી શકો છો જેનાથી તમે ભારતમાં પરિચિત છો.
-
વધારાના ચાર્જથી રાહત: જો કે UPI પેમેન્ટ પર કોઈ સીધો એક્સ્ટ્રા ટ્રાન્ઝેક્શન ચાર્જ લાગતો નથી, પરંતુ એ ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે કે બેંક તરફથી ઇન્ટરનેશનલ ટ્રાન્સફર ફી અને ફોરેક્સ એક્સચેન્જ રેટ્સ (વિદેશી મુદ્રા વિનિમય દરો) લાગુ થઈ શકે છે. તેમ છતાં, આ ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા કરન્સી એક્સચેન્જ કાઉન્ટર્સની સરખામણીમાં ઘણું સસ્તું અને પારદર્શક માધ્યમ છે.
ભારતીય UPIનું આ રીતે વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તરણ થવું એ દરેક ભારતીય માટે ગર્વની વાત છે. આ એ વાતનો જીવતો જાગતો પુરાવો છે કે ભારતે બનાવેલી ટેકનોલોજી આજે આખી દુનિયાને પસંદ આવી રહી છે. આવનારા સમયમાં હજુ પણ વધુ દેશો સાથે આવી ભાગીદારી થવાની આશા છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણામાં પ્રવાસ કરવો ભારતીયો માટે પોતાની જ ગલી-મહોલ્લામાં ફરવા જેટલું સરળ બની જશે.

4. નેપાળ, શ્રીલંકા અને મોરેશિયસમાં સરળ બન્યો પ્રવાસ