ભૂલથી પણ વારંવાર ન કરો ક્રેડિટ કાર્ડ માટે એપ્લાય, નહીં તો આજીવન પસ્તાશો! જાણો કેમ?
આજના સમયમાં ક્રેડિટ કાર્ડ માત્ર મોજશોખનું સાધન નથી રહ્યું, પરંતુ તે લોકોની રોજિંદી જરૂરિયાતનો એક મહત્વનો હિસ્સો બની ગયું છે. ઓનલાઇન શોપિંગ હોય, હોસ્પિટલનું બિલ હોય કે વેકેશનનું બુકિંગ, ક્રેડિટ કાર્ડ આપણને આર્થિક સુવિધા પૂરી પાડે છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા લોકો સારા રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ, કેશબેક ઓફર્સ અને વધુ લિમિટ મેળવવાની લાલચમાં અલગ-અલગ બેંકોમાં વારંવાર ક્રેડિટ કાર્ડ માટે એપ્લાય કરતા રહે છે.
જોકે, ઉપરછલ્લી રીતે જોતા આ વાત સામાન્ય લાગે છે, પરંતુ નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે ટૂંકા ગાળામાં અનેક ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરવી તમારા આર્થિક ભવિષ્ય માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. તે માત્ર તમારા ક્રેડિટ સ્કોરને જ નથી બગાડતું, પરંતુ ભવિષ્યમાં હોમ લોન કે કાર લોન લેતી વખતે મોટી અડચણો પણ ઉભી કરી શકે છે.
હાર્ડ ઈન્ક્વાયરી (Hard Inquiry) શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
જ્યારે પણ તમે કોઈ બેંક કે નાણાકીય સંસ્થામાં નવા ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા લોન માટે અરજી કરો છો, ત્યારે બેંક તમારી વિશ્વસનીયતા ચકાસવા માટે ક્રેડિટ બ્યુરો (જેમ કે CIBIL) પાસેથી તમારો રિપોર્ટ મંગાવે છે. આ પ્રક્રિયાને બેંકિંગની ભાષામાં ‘હાર્ડ ઈન્ક્વાયરી’ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે તમે વર્ષમાં એક કે બે વાર એપ્લાય કરો છો, ત્યારે તેની અસર નહિવત હોય છે. પરંતુ જો તમે એક-બે મહિનાની અંદર પાંચ-છ બેંકોમાં અરજી કરી નાખો, તો દરેક વખતે એક નવી હાર્ડ ઈન્ક્વાયરી તમારા રિપોર્ટમાં નોંધાય છે. ઘણી બધી હાર્ડ ઈન્ક્વાયરીઝ સીધો સંકેત આપે છે કે તમારો ક્રેડિટ સ્કોર નીચે જઈ રહ્યો છે. બેંકો આને એ દ્રષ્ટિએ જુએ છે કે તમને તાત્કાલિક પૈસાની ખૂબ જ જરૂર છે, જે જોખમી ગણાય છે.
બેંકો તમને ‘ક્રેડિટ હંગ્રી’ કેમ માને છે?
બેંકો અને ધિરાણકર્તા સંસ્થાઓ એવા ગ્રાહકોથી અંતર જાળવે છે જેઓ સતત લોન કે કાર્ડની શોધમાં હોય છે. આવા ગ્રાહકોને બેંકિંગ પરિભાષામાં ‘ક્રેડિટ હંગ્રી’ (Credit Hungry) એટલે કે ‘ધિરાણના ભૂખ્યા’ ગણવામાં આવે છે.
બેંક એવું વિચારે છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ સતત કાર્ડ માટે અરજી કરે છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે તેની પાસે નાણાકીય કટોકટી છે અથવા તે તેની આવક કરતા વધુ ખર્ચ કરી રહ્યો છે. ભલે તમારી આવક લાખોમાં હોય, પણ જો તમારો એપ્લાય કરવાનો ઈતિહાસ શંકાસ્પદ હોય, તો બેંકને ડર લાગે છે કે ભવિષ્યમાં તમે પેમેન્ટ ડિફોલ્ટ કરી શકો છો. આ માનસિકતાને કારણે ઘણી વખત મજબૂત સેલેરી હોવા છતાં લોકોની ક્રેડિટ કાર્ડ એપ્લિકેશન રિજેક્ટ થઈ જતી હોય છે.
નવા ખાતા અને ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી પર તેની અસર
ક્રેડિટ સ્કોર નક્કી કરવામાં એક મહત્વનું પરિબળ તમારી ‘એવરેજ ક્રેડિટ એજ’ (સરેરાશ ધિરાણ વય) છે. એટલે કે તમે કેટલા સમયથી ક્રેડિટનો ઉપયોગ કરો છો. જ્યારે તમે નવું કાર્ડ લો છો, ત્યારે તમારી જૂની અને નવી ક્રેડિટ લાઈન મળીને સરેરાશ ઉંમર ઘટાડી દે છે. ટૂંકા ગાળામાં ઘણા બધા નવા ખાતા ખોલવાથી તમારી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી ‘કાચી’ લાગે છે, જે સ્કોર ઘટાડવામાં ફાળો આપે છે.
વધુમાં, જો તમારી અરજીઓ વારંવાર રિજેક્ટ થતી હોય, તો તેની નકારાત્મક નોંધ તમારા પ્રોફાઇલમાં રહી જાય છે. આગળ જતાં જ્યારે તમારે ખરેખર મોટા લોનની જરૂર હોય, ત્યારે આ જૂની રિજેક્શન હિસ્ટ્રી નડતરરૂપ બને છે.
તમારા ક્રેડિટ સ્કોરને સુરક્ષિત રાખવા શું કરવું?
જો તમે તમારી ક્રેડિટ પ્રોફાઇલને મજબૂત રાખવા માંગતા હોવ, તો નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય છે:
-
અરજી વચ્ચે અંતર રાખો: બે ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા લોન એપ્લિકેશન વચ્ચે ઓછામાં ઓછો 6 થી 12 મહિનાનો વિરામ રાખવો જોઈએ. આનાથી બેંકોને લાગે છે કે તમે જવાબદાર ગ્રાહક છો.
-
પાત્રતા તપાસો: એપ્લાય કરતા પહેલા જુઓ કે તમે તે કાર્ડ માટે લાયક છો કે નહીં. ખોટી જગ્યાએ અરજી કરીને રિજેક્શન મેળવવું એ સ્કોર માટે ઝેર સમાન છે.
-
ક્રેડિટ યુટિલાઈઝેશન રેશિયો: તમારા કાર્ડની કુલ લિમિટના માત્ર 30% સુધી જ વપરાશ કરવાની આદત પાડો. જો તમારી લિમિટ 1 લાખ હોય, તો 30 હજારથી વધુનો ખર્ચ ટાળો.
-
સમયસર ચુકવણી: આ સૌથી મહત્વનું પાસું છે. ક્રેડિટ કાર્ડના બિલની ચુકવણી હંમેશા ડ્યુ ડેટ પહેલા કરો. એક દિવસનો વિલંબ પણ સ્કોરને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
