૬૦% પછી હવે કેટલું વધશે DA? બેંક અને રેલવે કર્મચારીઓ માટે પણ મોટા એલાન
મોંઘવારી ભથ્થું (Dearness Allowance-DA) એ સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને સતત વધતી જતી મોંઘવારીના મારથી રાહત આપવા માટે ચૂકવવામાં આવતી રકમ છે. આ ભથ્થું કર્મચારીઓના બેઝિક સેલરી (મૂળ પગાર) ના ચોક્કસ ટકાવારીના આધારે નક્કી થાય છે. કેન્દ્ર સરકાર સામાન્ય રીતે વર્ષમાં બે વાર આ ભથ્થાની સમીક્ષા કરે છે. સામાન્ય નિયમ મુજબ, DA માં વધારાની જાહેરાત માર્ચ અને ઓક્ટોબર મહિનામાં થાય છે, જ્યારે તેનો અમલ જાન્યુઆરી અને જુલાઈથી ગણવામાં આવે છે.
તાજેતરમાં નાણા મંત્રાલયે એપ્રિલ મહિનામાં મોંઘવારી ભથ્થામાં વધારાની જાહેરાત કરી હતી, જે હેઠળ DA ૫૮% થી વધારીને ૬૦% કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને ૧ જાન્યુઆરીથી લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું. આ નિર્ણયનો સીધો ફાયદો દેશના ૧ કરોડથી વધુ લોકોને મળ્યો હતો, જેમાં અંદાજે ૫૦ લાખ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને આશરે ૬૫ લાખ પેન્શનરો (જેમાં સંરક્ષણ અને રેલવે વિભાગના કર્મચારીઓ પણ શામેલ છે) નો સમાવેશ થાય છે. આ સાથે જ પેન્શનરો માટેના મોંઘવારી રાહત (Dearness Relief-DR) માં પણ વધારો કરાયો હતો.
ત્યારબાદ ઇન્ડિયન બેંક્સ એસોસિએશન (IBA) દ્વારા મે, જૂન અને જુલાઈ ૨૦૨૬ માટે બેંક કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓના DA/DR માં સુધારો કરાયો હતો, જેમાં ₹૪૮,૦૦૦ થી ₹૧,૧૭,૦૦૦ નો મૂળ પગાર ધરાવતા બેંક કર્મચારીઓને ₹૪૩૫ થી ₹૧,૦૫૦ સુધીનો સીધો ફાયદો મળ્યો હતો. ઉપરાંત ભારતીય રેલવેએ પણ પોતાના કર્મચારીઓ માટે ૨% DA વધારવાની જાહેરાત કરી હતી.
શું આ વર્ષે બીજી વાર DA વધવાની શક્યતા છે?
હવે દેશના લાખો કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો આ વર્ષના બીજા DA વધારાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી હતી કે જુલાઈમાં લેબર બ્યુરો દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતા AICPI-IW (ઓલ ઈન્ડિયા કન્ઝ્યુમર પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સ ફોર ઈન્ડસ્ટ્રીયલ વર્કર્સ) ના આંકડા આવ્યા બાદ સરકાર નવી જાહેરાત કરશે. AICPI-IW એ ઔદ્યોગિક કામદારો દ્વારા વપરાતી વસ્તુઓ અને સેવાઓના ભાવમાં થતા ફેરફારોના આધારે મોંઘવારી માપવાનો મુખ્ય માપદંડ છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો આ વખતે મોંઘવારી ભથ્થામાં ૩% થી ૪% ના વધારાની પ્રબળ શક્યતા દેખાઈ રહી છે. માર્ચ ૨૦૨૬ માં AICPI-IW આંકડો ૧૪૯.૧ હતો, એપ્રિલમાં વધારીને ૧૪૯.૯ અને મે મહિનામાં ૧૫૦.૮ નોંધાયો હતો. જો આ જ ઝડપ જળવાઈ રહેશે તો જૂન મહિનાનો આંકડો ૧૫૧.૭ ની આસપાસ રહેવાનું અનુમાન છે.
બીજી તરફ, સરકારના તાજેતરના અહેવાલો મુજબ જૂન ૨૦૨૬ માં છૂટક મોંઘવારી (Retail Inflation) વધીને ૪.૩૮% અને ખાદ્ય મોંઘવારી (Food Inflation) ૫.૩૨% ના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. જોકે આ અંગેનો આખરી નિર્ણય જૂન ૨૦૨૬ ના સત્તાવાર AICPI-IW આંકડા અને કેબિનેટની મંજૂરી બાદ જ લેવાશે.
શું દિવાળી પર મળશે ‘DA બોનસ’ ની ભેટ?
જો ઓગસ્ટ મહિનામાં સરકાર દ્વારા DA વધારાની જાહેરાત કરવામાં ન આવે, તો પણ વર્ષના બીજા છ માસિક ગાળામાં કર્મચારીઓને રાહત મળવી લગભગ નક્કી છે. અગાઉના વર્ષોના ટ્રેન્ડ પર નજર કરીએ તો, ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં કેન્દ્રીય કેબિનેટે ૩% DA વધારાને મંજૂરી આપી હતી, જેનાથી મોંઘવારી ભથ્થું વધીને ૫૩% સુધી પહોંચી ગયું હતું.
તે જ રીતે વર્ષ ૨૦૨૪ માં પણ કેન્દ્ર સરકારે દિવાળીના તહેવાર પહેલા જ કર્મચારીઓ માટે DA વધારાનું એલાન કર્યું હતું. આ વર્ષે દિવાળી નવેમ્બર મહિનામાં આવી રહી હોવાથી, એવી પૂરી સંભાવના છે કે સરકાર ઓક્ટોબર અથવા નવેમ્બરની શરૂઆતમાં કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને દિવાળી ગિફ્ટ તરીકે મોંઘવારી ભથ્થામાં વધારાની જાહેરાત કરશે.
મોંઘવારી ભથ્થું (DA) વધવું શા માટે મહત્વનું છે?
કેન્દ્રીય અને જાહેર ક્ષેત્રના કર્મચારીઓના માસિક પગારમાં મોંઘવારી ભથ્થું ખૂબ જ નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ બજારમાં વધી રહેલી મોંઘવારી સામે કર્મચારીઓની ખરીદશક્તિ (Purchasing Power) જાળવી રાખવાનો છે.
જ્યારે પણ મોંઘવારી ભથ્થામાં વધારો થાય છે, ત્યારે માત્ર હાથમાં આવતો પગાર (In-hand Salary) જ નથી વધતો, પરંતુ તેની સાથે જોડાયેલા અન્ય નાણાકીય લાભો જેવા કે:
-
પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) માં જમા થતી રકમ
-
ગ્રેચ્યુટી (Gratuity) ની ગણતરી
-
પેન્શનની રકમ
-
અન્ય મળવાપાત્ર ભથ્થાઓ (Allowances)
આ તમામ ગણતરીઓ બેઝિક અને DA ના આધારે થતી હોવાથી, DA માં થતો નાનો વધારો પણ કર્મચારીઓની વાર્ષિક કુલ આવકમાં મોટો ઉછાળો લાવે છે.
DA ની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
૭મા પગાર પંચ (7th Pay Commission) ના નિયમો મુજબ, DA ની આંકડાકીય ગણતરી AICPI-IW ના છેલ્લા ૧૨ મહિનાના સરેરાશ આંકડાના આધારે થાય છે. વર્ષ ૨૦૨૧ થી અત્યાર સુધીમાં સરકારે કુલ ૧૦ વાર DA માં સુધારો કર્યો છે. જેમાં સૌથી મોટો વધારો જુલાઈ ૨૦૨૧ માં ૧૧% નો થયો હતો, જ્યારે છેલ્લે જુલાઈ ૨૦૨૫ માં ૩% નો વધારો આપવામાં આવ્યો હતો.
8મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) અંગે શું છે લેટેસ્ટ અપડેટ?
સરકારી પ્રક્રિયા અને નીતિ-નિયમો મુજબ, નવા પગાર પંચની રચના થયાના અંદાજે ૧૮ મહિના પછી તેની ભલામણો (Recommendations) બહાર આવતી હોય છે. આ ગણતરી મુજબ, ૮મા પગાર પંચની પ્રાથમિક ભલામણો ફેબ્રુઆરી થી એપ્રિલ ૨૦૨૭ વચ્ચે આવવાની શક્યતા છે.
જોકે, ભૂતકાળના અનુભવો દર્શાવે છે કે પગાર પંચની ભલામણો આવ્યા બાદ પણ તેને સંપૂર્ણ રીતે દેશભરમાં અમલમાં મૂકતા ૨ થી ૩ વર્ષ જેટલો સમય લાગી જાય છે. એટલે કે, જો નવી ભલામણો ૨૦૨૭ માં રજૂ થાય, તો તેનો વાસ્તવિક અને પૂર્ણ લાભ કર્મચારીઓને ૨૦૨૯ અથવા ૨૦૩૦ સુધીમાં જ મળી શકશે. ત્યાં સુધી કર્મચારીઓએ નાણાકીય રાહત માટે છ માસિક DA વધારા પર જ નિર્ભર રહેવું પડશે.
