દિલ્હીમાં વાયરલનો કહેર: H3N2 અને કોરોનાના લક્ષણોએ વધારી ચિંતા, જાણો કેવી રીતે બચશો આ ઇન્ફેક્શનથી
દિલ્હી અને તેની આસપાસના વિસ્તારો (NCR) માં અત્યારે એક વિચિત્ર પ્રકારની બેચેની જોવા મળી રહી છે. ઘરોમાં ખુશીઓ કે ચહલ-પહલને બદલે ખાંસી, શરદી અને તાવના અવાજો વધુ સંભળાઈ રહ્યા છે. તાજેતરમાં ‘લોકલ સર્કલ્સ’ (LocalCircles) દ્વારા કરવામાં આવેલા એક સર્વેમાં જે આંકડા સામે આવ્યા છે તે ખરેખર ચિંતા ઉપજાવે તેવા છે. સર્વે અનુસાર, દિલ્હી-NCR ના અડધાથી વધુ ઘરોમાં અત્યારે કોઈ ને કોઈ સભ્ય બીમાર છે. લગભગ 56 ટકા પરિવારોએ સ્વીકાર્યું છે કે તેમના ઘરમાં ઓછામાં ઓછી એક વ્યક્તિને કોવિડ જેવા જ લક્ષણો (તાવ, ખાંસી, ગળામાં દુખાવો) છે.
આ સર્વે દિલ્હી, ગુરુગ્રામ, નોઈડા, ગાઝિયાબાદ અને ફરીદાબાદ જેવા મુખ્ય વિસ્તારોમાં કરવામાં આવ્યો હતો, જે આ પ્રદેશમાં ફેલાઈ રહેલા શ્વસન માર્ગના ચેપ (Respiratory Infections) ની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
સર્વેના આંકડા: શું કહી રહ્યા છે દિલ્હીના ઘરો?
લોકલ સર્કલ્સના આ વ્યાપક સર્વેમાં જે આંકડા બહાર આવ્યા છે તે પરિવારો પર વધી રહેલા માનસિક અને શારીરિક બોજ તરફ ઈશારો કરે છે:
- 44 ટકા પરિવારો: એવા છે જ્યાં હાલમાં કોઈ સભ્ય બીમાર નથી.
- 12 ટકા પરિવારો: એવા છે જ્યાં ઓછામાં ઓછો એક સભ્ય બીમાર છે.
- 33 ટકા પરિવારો: એવા છે જ્યાં એકસાથે 2 થી 3 લોકો બીમાર છે.
- 11 ટકા પરિવારો: એવા છે જ્યાં 4 કે તેથી વધુ સભ્યો સંક્રમણની ઝપેટમાં છે.
સૌથી વધુ ચિંતાની વાત એ છે કે મોટી વસ્તી (લગભગ 44%) એવા ઘરોની છે જ્યાં એકસાથે અનેક લોકો બીમાર પડ્યા છે. જ્યારે ઘરના સભ્યો એકસાથે પથારીવશ થાય છે, ત્યારે સારસંભાળ રાખવાની જવાબદારી વધી જાય છે અને આખા પરિવારનું સંતુલન બગડી જાય છે.
આ સંક્રમણ પાછળનું અસલી કારણ શું છે?
ડોક્ટરોનું માનવું છે કે આ વખતે આ બીમારીનો મુખ્ય વિલન ઇન્ફલ્યુએન્ઝા એ (Influenza A) છે, જેને સામાન્ય ભાષામાં H3N2 પણ કહેવામાં આવે છે. પરંતુ તે એકલો નથી. તેની સાથે અન્ય કોરોનાવાયરસ અને ‘મેટાપિન્યુમોવાયરસ’ (Metapneumovirus) પણ હવામાં ફરી રહ્યા છે. આ વાયરસ ભેગા મળીને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) ને નબળી પાડી રહ્યા છે, જેના કારણે ચેપ ઝડપથી એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાય છે.
સંક્રમણ વધવા પાછળ કેટલાક મુખ્ય પર્યાવરણીય કારણો પણ જવાબદાર છે:
તાપમાનમાં ઉતાર-ચઢાવ: તાજેતરમાં થયેલા વરસાદ બાદ અચાનક ગરમી વધી ગઈ છે. આ અચાનક આવેલો ફેરફાર વાયરસને ફેલાવા માટે સૌથી અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
ઋતુ પરિવર્તન: શિયાળાની વિદાય અને ઉનાળાનું આગમન આપણા શરીર માટે તાલમેલ બેસાડવો મુશ્કેલ બનાવી દે છે.
હવાની ખરાબ ગુણવત્તા (Pollution): દિલ્હી-NCRનું પ્રદૂષણ હંમેશા એક મોટી સમસ્યા રહી છે. દૂષિત હવા સીધી આપણા ફેફસાં પર અસર કરે છે અને ચેપને વધુ ગંભીર બનાવે છે.
દૈનિક જીવન અને જોખમી જૂથો પર અસર
બીમારીની આ લહેરની અસર માત્ર સ્વાસ્થ્ય સુધી મર્યાદિત નથી. ઓફિસોમાં કર્મચારીઓની અછત જોવા મળી રહી છે અને શાળાઓમાં બાળકોની હાજરીમાં ઘટાડો થયો છે. કામકાજ કરતા વાલીઓ માટે ઘરના બીમાર સભ્યોની સંભાળ રાખવી એ એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.
તબીબી નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે હાઈ-રિસ્ક ગ્રુપ જેવા કે વૃદ્ધો, બાળકો અને અસ્થમા, ડાયાબિટીસ કે હૃદય રોગથી પીડાતા લોકોએ વિશેષ સાવધાની રાખવી જોઈએ. જોકે, છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાની સરખામણીમાં સ્થિતિમાં થોડો સુધારો થયો છે. અસરગ્રસ્ત ઘરોની ટકાવારી 69 થી ઘટીને 56 પર આવી ગઈ છે, જે સંકેત આપે છે કે કદાચ આ લહેરની ટોચ (Peak) પસાર થઈ ગઈ છે. પરંતુ ડોક્ટરો કહે છે કે હજુ સાવચેતી છોડવાનો સમય આવ્યો નથી.
આ લક્ષણોને અવગણશો નહીં
જો તમે અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈ આ લક્ષણો અનુભવી રહ્યા હોય, તો તરત જ સાવધ થઈ જાવ:
- તેજ તાવ આવવો અને ધ્રુજારી અનુભવવી.
- સતત ખાંસી અને ગળામાં બળતરા કે દુખાવો થવો.
- શરીરમાં ભારે થાક અને નબળાઈ અનુભવવી.
- શરીરમાં કળતર અને માથાનો દુખાવો.
ડોક્ટરોએ નોંધ્યું છે કે આ વખતે દર્દીઓને સાજા થવામાં સામાન્ય કરતાં વધુ સમય લાગી રહ્યો છે.
બચાવના ઉપાયો અને ડોક્ટરી સલાહ
નિવારણ એ હંમેશા ઈલાજ કરતાં વધુ સારું છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ નીચેની સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી છે:
- હાથની સફાઈ: નિયમિતપણે સાબુથી હાથ ધુઓ અથવા સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ કરો.
- માસ્કનો ઉપયોગ: ભીડવાળા વિસ્તારોમાં અથવા બંધ રૂમમાં માસ્ક જરૂર પહેરો.
- આઈસોલેશન: જો ઘરમાં કોઈ બીમાર હોય, તો તેને થોડા દિવસો માટે અલગ રૂમમાં રાખો.
- હાઈડ્રેશન અને આરામ: પુષ્કળ પાણી પીવો અને શરીરને પૂરો આરામ આપો.
- એન્ટીબાયોટીક્સ ટાળો: સૌથી મહત્વની સલાહ એ છે કે ડોક્ટરની સલાહ વગર એન્ટીબાયોટીક્સ ન લો. આ બીમારીઓ ‘વાયરલ’ હોવાથી તેના પર એન્ટીબાયોટીક્સ અસર કરતી નથી અને બિનજરૂરી સેવનથી શરીરને નુકસાન થઈ શકે છે.
