સાવધાન! માત્ર પેનકિલર જ નહીં, એસિડિટીની આ દવાઓ પણ કિડની કરી શકે છે ફેઈલ; નિષ્ણાતોની ચેતવણી
કિડની આપણા શરીરનું અત્યંત મહત્વનું અંગ છે. તે લોહીને શુદ્ધ કરવાનું, શરીરમાંથી ઝેરી કચરો બહાર કાઢવાનું અને પાણીનું સંતુલન જાળવવાનું કામ કરે છે. જો કિડની કામ કરવાનું બંધ કરી દે, તો સમગ્ર શરીરની વ્યવસ્થા ખોરવાઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે લોકો જાણે છે કે પેનકિલર્સ (દર્દ નિવારક દવાઓ) કિડની માટે જોખમી છે, પરંતુ તાજેતરમાં ડૉક્ટરોએ એક નવી ચેતવણી આપી છે. એસિડિટી અને ગેસ માટે લેવામાં આવતી સામાન્ય દવાઓ પણ લાંબા ગાળે તમારી કિડનીને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
એસિડિટીની દવાઓ કેવી રીતે બને છે દુશ્મન?
આજકાલ સહેજ ગેસ કે એસિડિટી થાય એટલે લોકો તરત જ મેડિકલ સ્ટોર પરથી ‘પ્રોટોન પંપ ઇન્હિબિટર્સ’ (PPI) ગ્રુપની દવાઓ જેવી કે ઓમેપ્રાઝોલ, પેન્ટોપ્રાઝોલ અને લેન્સોપ્રાઝોલ લઈને ગળી જાય છે. ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે આ દવાઓ ડૉક્ટરની સલાહ વગર અને લાંબા સમય સુધી (મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી) લેવામાં આવે છે, ત્યારે તે કિડનીની ફિલ્ટર કરવાની ક્ષમતા ઘટાડે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ દવાઓ શરીરમાં મેગ્નેશિયમનું સ્તર ઘટાડી શકે છે અને કિડનીમાં સોજો (Interstitial Nephritis) લાવી શકે છે, જે સમય જતાં ‘ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ’ (CKD) માં ફેરવાઈ શકે છે.
કિડની બગડવાના મુખ્ય લક્ષણો
કિડનીમાં સમસ્યા શરૂ થાય ત્યારે શરૂઆતમાં કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી, પરંતુ નીચે મુજબના ફેરફારો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે:
- પેશાબના પ્રમાણમાં ઘટાડો થવો અથવા પેશાબમાં ફીણ આવવા.
- પગના પંજા અને ઘૂંટીમાં સોજા આવવા (Edema).
- સતત થાક લાગવો અને નબળાઈ અનુભવવી.
- ભૂખ ઓછી લાગવી અથવા ઉબકા આવવા.
- ત્વચામાં ખંજવાળ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી.
ભૂલ ક્યાં થાય છે? ‘સેલ્ફ મેડિકેશન’નું જોખમ
ભારતમાં લોકો નાની નાની બીમારીઓમાં ડૉક્ટર પાસે જવાને બદલે જાતે જ દવા લેવાનું પસંદ કરે છે. પીએમ જેવી એસિડિટીની દવાઓ ઓવર-ધ-કાઉન્ટર (OTC) સરળતાથી મળી રહે છે. લોકો તેને કેન્ડીની જેમ ખાતા હોય છે. ડૉક્ટરો ચેતવણી આપે છે કે કોઈપણ દવા, પછી તે એસિડિટીની હોય કે માથાના દુખાવાની, જો તે 15 દિવસથી વધુ લેવી પડે, તો ચોક્કસપણે નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ.
કિડનીને સુરક્ષિત રાખવા શું કરવું?
- વધુ પાણી પીવો: દિવસ દરમિયાન પર્યાપ્ત માત્રામાં પાણી પીવાથી કિડનીમાંથી ઝેરી તત્વો સરળતાથી બહાર નીકળી જાય છે.
- મીઠાનો ઓછો ઉપયોગ: વધુ પડતું મીઠું બ્લડ પ્રેશર વધારે છે, જે કિડની પર દબાણ લાવે છે.
- વ્યાયામ: સક્રિય જીવનશૈલી બ્લડ શુગર અને બીપીને નિયંત્રણમાં રાખે છે, જે કિડની માટે ફાયદાકારક છે.
- કુદરતી ઉપાયો: એસિડિટી માટે તરત જ દવા લેવાને બદલે ઠંડુ દૂધ, કેળા અથવા વરિયાળી જેવા કુદરતી ઉપાયો અજમાવો.
- નિયમિત ચેકઅપ: જો તમને ડાયાબિટીસ કે બીપી હોય, તો વર્ષમાં એકવાર કિડની ફંક્શન ટેસ્ટ (KFT) કરાવો.
દવાઓ રોગ મટાડવા માટે હોય છે, પરંતુ તેનો ખોટો ઉપયોગ નવા રોગને નોતરી શકે છે. એસિડિટીની ગોળીઓ તમને થોડીવાર માટે રાહત આપી શકે છે, પરંતુ તે તમારી કિડની માટે ‘સાયલન્ટ કિલર’ સાબિત થઈ શકે છે. હંમેશા ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન મુજબ જ દવાઓ લેવાનો આગ્રહ રાખો.
