ઈરાનની ધમકી બાદ તુર્કીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું સિક્રેટ પ્લેન સ્વેપ: એરપોર્ટના કેટરીંગ ટ્રકમાં છુપાઈને સી-૩૨એ વિમાનમાં સવાર થવું પડ્યું, અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિની સુરક્ષા પર ગંભીર પ્રશ્નાર્થ
અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની તાજેતરની તુર્કી યાત્રા દરમિયાન એક અત્યંત નાટકીય અને ગુપ્ત સુરક્ષા અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું હોવાના અહેવાલે સમગ્ર વિશ્વના રાજકારણમાં અને ગુપ્તચર એજન્સીઓમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ‘ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’ના અહેવાલ મુજબ, ઈરાન તરફથી મળેલી સીધી અને ગંભીર સૈન્ય ધમકીને પગલે અંકારા એરપોર્ટ પર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને અત્યંત ગુપ્ત રીતે કતાર દ્વારા ભેટમાં અપાયેલા નવા બોઇંગ ૭૪૭ વિમાનમાંથી ઉતારીને બીજા એક નાના વિમાનમાં શિફ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા.
સુરક્ષા કોર્ડન એટલું કડક અને ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યું હતું કે ટ્રમ્પને પત્રકારો અને પોતાના ડેલિગેશનની નજરોથી બચાવવા માટે એરપોર્ટના એક ફૂડ કેટરીંગ ટ્રક (Catering Truck) માં બેસાડીને એરફિલ્ડના બીજા છેડે ઊભેલા નાના સી-૩૨એ (C-32A) સૈન્ય વિમાન સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાએ એર ફોર્સ વન (Air Force One) ના સુરક્ષા કવચ અને મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા જતાં સૈન્ય તણાવ સામે સવાલો ઊભા કર્યા છે.
અંકારા એરપોર્ટ પર ઘડાયેલી ગુપ્ત યોજના: વિમાન બદલવાની આખી વાર્તા
નાટો (NATO) શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તુર્કીના અંકારા પહોંચ્યા હતા. તેઓ કતારના રાજપરિવાર દ્વારા ભેટમાં અપાયેલા અને તાજેતરમાં જ અત્યાધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ કરાયેલા બોઇંગ ૭૪૭-૮ (Boeing 747-8) વિમાનમાં સવાર થઈને આવ્યા હતા. યોજના મુજબ તેમણે આ જ પ્લેન અથવા જુના એર ફોર્સ વન દ્વારા બ્રિટન રવાના થવાનું હતું.
પરંતુ ૮ જુલાઈના રોજ અચાનક સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા રાજનૈતિક તણાવ અને ગુપ્તચર એજન્સીઓના ઈનપુટ્સને કારણે ટ્રમ્પની સુરક્ષા ટીમ (Secret Service) એલર્ટ થઈ ગઈ. કેમેરા અને પત્રકારોની નજર સામે ટ્રમ્પે પહેલા જુના ‘બેબી બ્લુ’ એર ફોર્સ વનમાં પ્રવેશ કર્યો, જેથી લોકોને લાગે કે તેઓ આ જ વિમાનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છે. પત્રકારો અને મંત્રીમંડળના સભ્યો પ્લેનમાં ગોઠવાઈ ગયા પછી, ટ્રમ્પને વિમાનની પાછળના ભાગેથી નીચે ઉતારીને એક બંધ કેટરીંગ ટ્રકમાં બેસાડવામાં આવ્યા હતા. આ ટ્રક એરપોર્ટના રનવે પરથી પસાર થઈને દૂર પાર્ક કરેલા યુએસ એરફોર્સના સી-૩૨એ વિમાન પાસે પહોંચી હતી, જ્યાંથી ટ્રમ્પે બ્રિટન માટે ઉડાન ભરી હતી.
બ્રિટન લેન્ડિંગ અને નાટકીય ભ્રમણા
ટ્રમ્પને લઈને રવાના થયેલું નાનું સી-૩૨એ વિમાન બ્રિટનના રોયલ એર ફોર્સ (RAF) માઇલ્ડનહોલ બેઝ પર રાત્રે આશરે ૧૦:૨૦ વાગ્યે સુરક્ષિત રીતે લેન્ડ થયું હતું. તેની ગણતરીની મિનિટો બાદ જ પત્રકારો અને અધિકારીઓને લઈને આવી રહેલું મોટું એર ફોર્સ વન પણ ત્યાં પહોંચી ગયું હતું.
આ નાટકીય વ્યવસ્થા એટલા માટે કરવામાં આવી હતી જેથી કોઈ વિરોધી દેશ કે આતંકવાદી જૂથને એ ખબર ન પડે કે રાષ્ટ્રપતિ વાસ્તવમાં કયા વિમાનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છે. બ્રિટન પહોંચ્યા બાદ ટ્રમ્પ ફરી કેવી રીતે મોટા વિમાનમાં પ્રવેશ્યા તે અંગે હજી સુધી સત્તાવાર વિગતો સામે આવી નથી, પરંતુ આ આખી ઘટનાએ વ્હાઇટ હાઉસની સિક્યોરિટી પ્રોટોકોલની જટિલતા દર્શાવી દીધી છે.
ઈરાનની ધમકી અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાનું સંકટ
આ ગુપ્ત કાર્યવાહી પાછળનું મુખ્ય કારણ ઈરાન દ્વારા ઉભો થયેલ લશ્કરી ખતરો હોવાનું માનવામાં આવે છે. અમેરિકન મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ઈરાન સમર્થિત પ્રોક્સી જૂથો તુર્કી અને ઈરાની સરહદોની નજીકના વિસ્તારમાં સક્રિય હોવાથી, અમેરિકન એજન્સીઓએ કોઈ જોખમ લેવાનું વાજબી માન્યું ન હતું.
જ્યારે રાષ્ટ્રપતિનું વિમાન તુર્કીના પ્રદેશ પર હતું, ત્યારે ઈરાનની ભૌગોલિક નિકટતાને કારણે મિસાઇલ અથવા અન્ય હવાઈ હુમલાનો ભય વધી ગયો હતો. જૂના એરફોર્સ વનમાં મુસાફરી કરતા પત્રકારોને સુરક્ષા કારણોસર બારીના પડછાયા બંધ રાખવાની કડક સૂચના પણ આપવામાં આવી હતી. આવા કડક પગલાં સામાન્ય રીતે યુદ્ધ ક્ષેત્રો પર ઉડતી વખતે જ લેવામાં આવે છે.
કતાર દ્વારા ભેટમાં અપાયેલા બોઇંગ ૭૪૭ પર ઉઠેલા પ્રશ્નો
આ ઘટના બાદ કતારના રાજપરિવાર દ્વારા ગત વર્ષે અમેરિકાને ભેટમાં આપવામાં આવેલા બોઇંગ ૭૪૭-૮ વિમાનની સુરક્ષા ક્ષમતાઓ સામે ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ઊભા થયા છે. ૧૯૯૦થી ચાલી આવતા જૂના એર ફોર્સ વનની ઉંમર અને ખામીઓની ટીકા કર્યા બાદ ટ્રમ્પે આ નવા પ્લેનનો સ્વીકાર કર્યો હતો. જુલાઈ ૧ના રોજ ઉત્તર ડાકોટાની મુલાકાત વખતે તેમણે પ્રથમ વાર આ વિમાનનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
અહેવાલ મુજબ, કતારના આ વિમાનમાં ઝડપથી સુધારા (Retrofit) કરવામાં આવ્યા હોવા છતાં, તેમાં જૂના એર ફોર્સ વન જેવા મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ (Anti-Missile Capabilities) અને અત્યાધુનિક રડાર ચકમો આપવાની તકનીકનો અભાવ હતો. ઈરાન જેવા સૈન્ય રીતે સક્ષમ દેશ સામે આ નવું વિમાન પૂરતું સુરક્ષિત ન હોવાથી આખરે ટ્રમ્પને લશ્કરી સી-૩૨એ પ્લેનમાં શિફ્ટ કરવાનો નિર્ણય લેવો પડ્યો હતો.
વ્હાઇટ હાઉસનો બચાવ અને સત્તાવાર સ્પષ્ટતા
આ અહેવાલો બહાર આવ્યા બાદ વ્હાઇટ હાઉસના કમ્યુનિકેશન ડાયરેક્ટર સ્ટીવન ચુંગે (Steven Cheung) કતાર દ્વારા ભેટમાં મળેલા પ્લેન અને રાષ્ટ્રપતિની સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો બચાવ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “નવું એર ફોર્સ વન એ એક અત્યાધુનિક વિમાન છે જે રાષ્ટ્રપતિ અને તેમના સ્ટાફની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઉચ્ચ સ્તરના સુરક્ષા પ્રોટોકોલ્સથી સજ્જ કરવામાં આવ્યું છે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને વિશ્વભરના અનેક વિરોધીઓ તરફથી સતત ધમકીઓ મળતી રહે છે, અને વ્હાઇટ હાઉસ તેમના રક્ષણ માટે ઉપલબ્ધ દરેક સંસાધન અને વ્યૂહરચનાનો ઉપયોગ કરે છે. જોકે, તેમણે સુરક્ષા કારણોસર પ્લેન સ્વેપ કરવાની ચોક્કસ વિગતો પર વધુ ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
