એલોન મસ્કનું મોટું એલાન: મંગળ પહેલા ચંદ્ર પર વસશે ‘સેલ્ફ-ગ્રોઇંગ’ શહેર
વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ અને સ્પેસએક્સ (SpaceX) ના CEO એલોન મસ્કે જાહેરાત કરી છે કે તેમની કંપની હવે મંગળ ગ્રહ પહેલા ચંદ્ર પર એક આત્મનિર્ભર અને આપમેળે વિકસિત થતા (self-growing) શહેરને વસાવવા માટે પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. મસ્કના જણાવ્યા અનુસાર, ચંદ્ર પર આ લક્ષ્ય 10 વર્ષથી પણ ઓછા સમયમાં હાંસલ કરી શકાય છે, જ્યારે મંગળ પર શહેર વસાવવામાં 20 વર્ષથી વધુ સમય લાગી શકે છે.
ચંદ્રને પ્રાથમિકતા શા માટે?
મસ્કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ (X) પર સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ચંદ્ર માટે ‘લોન્ચ વિન્ડો’ દર 10 દિવસે ઉપલબ્ધ હોય છે, જ્યારે મંગળની યાત્રા ત્યારે જ શક્ય બને છે જ્યારે પૃથ્વી અને મંગળ દર 26 મહિને એક સીધી રેખામાં આવે છે.
- નજીકનું અંતર: ચંદ્ર પૃથ્વીથી નજીક હોવાથી (માત્ર 2-3 દિવસની મુસાફરી) ત્યાં ટેકનોલોજીનું પરીક્ષણ અને વિકાસ ઝડપથી કરી શકાય છે.
- ભવિષ્યની સુરક્ષા: મસ્કનું માનવું છે કે માનવ સભ્યતાના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે ચંદ્ર પર વહેલી તકે આધાર બનાવવો આવશ્યક છે.
નાસાનું આર્ટેમિસ મિશન અને પડકારો
સ્પેસએક્સનો આ નવો અભિગમ નાસાના આર્ટેમિસ (Artemis) કાર્યક્રમ સાથે પણ જોડાયેલો છે. આર્ટેમિસ III મિશન, જેનો હેતુ 1972 પછી પ્રથમ વખત મનુષ્યોને ચંદ્ર પર ઉતારવાનો છે, તે હવે સત્તાવાર રીતે 2028 પહેલા લોન્ચ થવાની આશા નથી. ઓરિયન (Orion) અવકાશયાનની હીટ શીલ્ડના પ્રશ્નો અને સ્ટારશિપ (Starship) ના વિકાસમાં વિલંબ આ મોડું થવાનું મુખ્ય કારણ છે.
તકનીકી અને નાણાકીય તાકાત
આ યોજનાને વેગ આપવા માટે સ્પેસએક્સે મસ્કની એઆઈ (AI) કંપની xAI નું હસ્તગત કર્યું છે, જેનાથી $1.25 ટ્રિલિયન ની એક વિશાળ એન્ટિટી બની છે. આ વિલય અવકાશ, AI અને સંદેશાવ્યવહાર (સ્ટારલિંક) ની શક્તિઓને એકસાથે લાવે છે. ચંદ્ર પર શહેર વસાવવા માટે સ્પેસએક્સ ‘સ્ટારશિપ’ ને જ પ્રારંભિક રહેઠાણ તરીકે ઉપયોગ કરશે અને બાદમાં રોબોટ્સ તથા 3D પ્રિન્ટિંગ દ્વારા તેનો વિસ્તાર કરવામાં આવશે.
મંગળ મિશનનું ભવિષ્ય
જોકે હાલનું ધ્યાન ચંદ્ર પર છે, પરંતુ મસ્કે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્પેસએક્સે મંગળ પર જવાના પોતાના સપનાને છોડી દીધું નથી. કંપની આગામી 5 થી 7 વર્ષમાં મંગળ પર શહેર બનાવવાનું કામ શરૂ કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. મસ્કની લાંબા ગાળાની યોજના માનવતાને ‘મલ્ટી-પ્લેનેટરી’ પ્રજાતિ બનાવવાની છે જેથી પૃથ્વી પર કોઈ સંકટ આવે તો પણ જીવનનું અસ્તિત્વ ટકી રહે.
