EPFO નો ૨૫% ફરજિયાત નિયમ: જાણો શું છે ‘એલિજિબલ મેમ્બર બેલેન્સ’ અને તમારા પીએફ ખાતામાં હવે કેટલા પૈસા હંમેશા માટે રહેશે લોક?
દેશના કરોડો નોકરી કરતા પગારદાર વર્ગ માટે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) એ માત્ર એક બચત નથી, પરંતુ નિવૃત્તિ પછીના જીવનની સૌથી મોટી આર્થિક સુરક્ષાની મૂડી છે. સામાન્ય રીતે લોકો પોતાની નોકરી દરમિયાન અચાનક આવી પડતી મેડિકલ ઇમરજન્સી, બાળકોના ઉચ્ચ શિક્ષણ, લગ્ન કે નવું ઘર ખરીદવા જેવા મહત્વના પ્રસંગોએ પીએફ ખાતામાંથી આંશિક ઉપાડ (એડવાન્સ ફંડ) કરતા હોય છે. જો તમે પણ નજીકના ભવિષ્યમાં તમારી આવી કોઈ જરૂરિયાત માટે પીએફ ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો સરકારે વર્ષ ૨૦૨૬ માં અમલી બનાવેલી નવી એડવાન્સ સ્કીમના આકરા નિયમો સમજી લેવા અત્યંત જરૂરી છે. ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) દ્વારા એડવાન્સ ઉપાડની સમગ્ર પ્રક્રિયા અને તેની મર્યાદાઓમાં વ્યાપક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
આ નવા નિયમો લાવવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે કોઈ પણ કર્મચારી મુશ્કેલ સમયમાં પોતાની નિવૃત્તિ માટેની આખી બચત સમય પહેલા જ ખાલી ન કરી દે. દરેક કર્મચારીના ભવિષ્યના ભંડોળમાં એક નિશ્ચિત રકમ હંમેશા અનામત રહે તે માટે જ આ નવી કડક સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવી છે.
શું છે ‘૨૫% ફરજિયાત નિયમ’ અને ‘એલિજિબલ મેમ્બર બેલેન્સ’?
નવા નિયમો અંતર્ગત સૌથી મોટો ફેરફાર ઉપાડની મર્યાદા પર કરવામાં આવ્યો છે. હવેથી કોઈ પણ કર્મચારી પોતાના પીએફ ખાતામાં જમા થયેલી કુલ રકમ એકસાથે આખેઆખી એડવાન્સ તરીકે ઉપાડી શકશે નહીં. નવા નિયમ મુજબ, તમારા કુલ પીએફ બેલેન્સના ઓછામાં ઓછા ૨૫ ટકા રકમ ફરજિયાતપણે હંમેશા તમારા ખાતામાં જ રાખવી પડશે (જે લોક રહેશે). તમે બાકી બચેલી ૭૫ ટકા રકમમાંથી જ એડવાન્સ માટે ક્લેમ કરી શકશો. આ વ્યવસ્થાને સરળતાથી સમજાવવા માટે EPFO એ ‘એલિજિબલ મેમ્બર બેલેન્સ’ (પાત્ર સભ્ય બેલેન્સ) નામનો નવો શબ્દ રજૂ કર્યો છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ધારો કે તમારા પીએફ ખાતામાં કુલ ૧૦ લાખ રૂપિયા જમા છે. તો નવા નિયમ મુજબ ૨.૫ લાખ રૂપિયા (૨૫ ટકા) તમારા ખાતામાં કાયમી અનામત તરીકે રહેશે. તમારી ઉપાડની મર્યાદા માત્ર બાકીના ૭.૫ લાખ રૂપિયા (જે તમારું પાત્ર સભ્ય બેલેન્સ છે) સુધી જ સીમિત રહેશે અને ભવિષ્યના તમામ ક્લેમની ગણતરી આ જ રકમના આધારે થશે.
કયા કામ માટે કેટલા પૈસા અને કેટલી વાર ઉપાડી શકાશે?
નવી માર્ગદર્શિકામાં વિવિધ જરૂરિયાતો માટે ફંડ ઉપાડવાની મર્યાદા અને તેની આવૃત્તિ તદ્દન સ્પષ્ટ કરી દેવામાં આવી છે:
-
ઘર અને જમીનની ખરીદી: જો તમે નવું ઘર કે ફ્લેટ ખરીદવા માંગો છો, પ્લોટ કે જમીન રજીસ્ટર કરાવવી છે, ઘરનું નવું બાંધકામ કરવું છે અથવા તો જૂની હોમ લોનની ચુકવણી કરવી છે, તો તમે તમારા ‘પાત્ર સભ્ય બેલેન્સ’ ના પૂરેપૂરા ૧૦૦ ટકા સુધીની રકમ એડવાન્સ તરીકે ઉપાડી શકો છો.
-
તબીબી સારવાર (મેડિકલ ઇમરજન્સી): પરિવારમાં કોઈ ગંભીર બીમારી અથવા અચાનક આવી પડેલી મેડિકલ કટોકટીના સમયે હોસ્પિટલના ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે પણ કર્મચારી પોતાના પાત્ર બેલેન્સના ૧૦૦ ટકા સુધીની રકમ તાત્કાલિક ઉપાડી શકશે.
-
બાળકોનું શિક્ષણ: તમારા પોતાના અથવા બાળકોના ઉચ્ચ શિક્ષણના ખર્ચ માટે પાત્ર બેલેન્સના ૧૦૦ ટકા રકમ ઉપાડવાની મંજૂરી છે, પરંતુ હવે તેના પર સમય મર્યાદા મૂકવામાં આવી છે. સમગ્ર નોકરીના સમયગાળા (સભ્યપદ) દરમિયાન તમે વધુમાં વધુ ૧૦ વખત જ એડ્યુકેશન એડવાન્સ લઈ શકશો. ૧૦ વખતની આ લિમિટ પૂરી થયા બાદ આ હેતુ માટે કોઈ પૈસા મળશે નહીં.
-
લગ્ન પ્રસંગ: પોતાના અથવા પરિવારના આશ્રિત સભ્યોના લગ્ન માટે પણ પાત્ર સભ્ય બેલેન્સના ૧૦૦ ટકા સુધીનો ઉપાડ કરી શકાશે. જોકે, આ સુવિધા સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન મહત્તમ ૫ વખત જ વાપરી શકાશે.
આ તમામ પ્રકારના એડવાન્સ ઉપાડ માટેની સૌથી પ્રાથમિક શરત એ છે કે કર્મચારી ઓછામાં ઓછા ૧૨ મહિનાથી સક્રિય EPFO સભ્ય હોવો જોઈએ.
ટેક્સના નિયમો અને ઓનલાઇન ક્લેમની પ્રોસેસ
પીએફ ઉપાડ પર લાગતા ટેક્સ અંગે સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પાંચ વર્ષની સળંગ સેવાનો જૂનો નિયમ હજુ પણ યથાવત છે. જો કે, આ ૫ વર્ષનો નિયમ એડવાન્સ મેળવવાની મંજૂરીને અટકાવતો નથી, તે માત્ર ટેક્સની ગણતરી માટે છે. જો કોઈ કર્મચારી સતત ૫ વર્ષની નોકરી પૂર્ણ કર્યા પહેલા પૈસા ઉપાડે છે, તો તે રકમ પર ટેક્સ લાગુ થઈ શકે છે.
હાલમાં ઓનલાઇન ક્લેમ કરવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ અને પેપરલેસ બનાવવામાં આવી છે. આ માટે કર્મચારીનો યુનિવર્સલ એકાઉન્ટ નંબર (UAN) બેંક ખાતા, પાન કાર્ડ (PAN) અને ઓળખના પુરાવાઓ સાથે યોગ્ય રીતે લિંક હોવો જરૂરી છે. જો તમારી ઓનલાઇન KYC ની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયેલી હશે, તો સામાન્ય સંજોગોમાં કોઈ ભૌતિક દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા પડતા નથી. જો કે, મેડિકલ કે ઉચ્ચ શિક્ષણ જેવા કિસ્સાઓમાં વેરિફિકેશન માટે EPFO દ્વારા શૈક્ષણિક દસ્તાવેજો કે હોસ્પિટલના રેકોર્ડ્સ ઓનલાઇન અપલોડ કરવાનું કહેવામાં આવી શકે છે. નાણાકીય નિષ્ણાતો હંમેશા સલાહ આપે છે કે પીએફમાં જમા નાણાં ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજની મદદથી નિવૃત્તિ સમયે બહુ મોટું ભંડોળ બને છે, તેથી અત્યંત અનિવાર્ય સંજોગો સિવાય આ બચતને સ્પર્શ કરવો જોઈએ નહીં.
