40 વર્ષની ઉંમર પહેલા દરેક મહિલાએ પોતાના શરીર વિશે આ વાતો જાણવી જરૂરી છે
સ્ત્રીના જીવનમાં 40 વર્ષની ઉંમર એક મહત્વનો વળાંક માનવામાં આવે છે. આ તે સમય છે જ્યારે શરીર શારીરિક અને હોર્મોનલ બંને રીતે બદલાવના ઉંબરે ઉભું હોય છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, આ ઉંમરે પહોંચતા સુધીમાં દરેક મહિલા પાસે પોતાનું એક “હેલ્થ રિઝ્યુમ” (Health Resume) હોવું જોઈએ. જેમ આપણે નોકરી માટે આપણી આવડતનો રેકોર્ડ રાખીએ છીએ, તેમ સ્વાસ્થ્યનો આ રેકોર્ડ ભવિષ્યની ગંભીર બીમારીઓ જેવી કે ડાયાબિટીસ, હૃદયરોગ અને ઓસ્ટિયોપોરોસિસને રોકવામાં મદદરૂપ થાય છે.
તમારું “હેલ્થ રિઝ્યુમ” તૈયાર કરવું: કયા રિપોર્ટ્સ પર ધ્યાન આપવું?
ડોક્ટરો સલાહ આપે છે કે 40ની ઉંમર પહેલા તમારે તમારા શરીરના મુખ્ય સ્વાસ્થ્ય માર્કર્સ વિશે સંપૂર્ણ જાણકારી રાખવી જોઈએ. આ આંકડાઓ માત્ર કાગળ પરના નંબરો નથી, પરંતુ તમારા શરીરની અંદરની સ્થિતિ દર્શાવતો અરીસો છે.
-
બ્લડ પ્રેશર અને સુગર: બ્લડ પ્રેશર અને ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગરનું સતત નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ. આ ઉંમરે મેટાબોલિઝમ ધીમું થવાને કારણે ડાયાબિટીસનું જોખમ વધી જાય છે.
-
લિપિડ પ્રોફાઇલ: કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ જાળવી રાખવું હૃદયની તંદુરસ્તી માટે અનિવાર્ય છે.
-
થાઈરોઈડ ફંક્શન: ઘણી મહિલાઓમાં થાઈરોઈડની સમસ્યા 30 કે 40 વર્ષની આસપાસ શરૂ થાય છે, જે વજન અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે.
-
હાડકાંની મજબૂતી (Bone Health): 40 પછી હાડકાંની ઘનતા ઘટવા લાગે છે, તેથી કેલ્શિયમ સ્તર અને વિટામિન D ની તપાસ કરાવવી જોઈએ.
તમારા ફેમિલી હિસ્ટ્રી, જેમ કે પરિવારમાં કોઈને કેન્સર કે હૃદયરોગની બીમારી હોય, તેની જાણકારી રાખવી પણ એટલી જ જરૂરી છે જેથી તમે વહેલી તકે સાવચેતીના પગલાં લઈ શકો.
હોર્મોનલ ફેરફારો અને તે લક્ષણો જેને આપણે નજરઅંદાજ કરીએ છીએ
કૌવેરી હોસ્પિટલ ગ્રુપના રિપ્રોડક્ટિવ મેડિસિન ડાયરેક્ટર ડો. પી.એમ. ગોપીનાથ જણાવે છે કે, 40 ની આસપાસ પહોંચતા પહેલા જ શરીરમાં હોર્મોનલ ફેરફારો શરૂ થઈ જાય છે. જેને ઘણીવાર સ્ત્રીઓ ‘સામાન્ય’ ગણીને વર્ષો સુધી સહન કરતી રહે છે. પરંતુ આ લક્ષણો ખરેખર કોઈ મોટા ફેરફારનો સંકેત હોઈ શકે છે.
તમારે કયા લક્ષણો પ્રત્યે સાવધ રહેવું જોઈએ?
-
સતત થાક (Persistent Fatigue): પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ જો તમને ભારે થાક લાગતો હોય, તો તેને માત્ર કામનો બોજ ન ગણો. તે એનિમિયા અથવા થાઈરોઈડનો સંકેત હોઈ શકે છે.
-
માસિક ચક્રમાં અનિયમિતતા: પિરિયડ્સમાં અચાનક બદલાવ, વધુ પડતો રક્તસ્ત્રાવ અથવા ચક્ર ટૂંકું થઈ જવું એ પ્રી-મેનોપોઝ (Perimenopause) ના પ્રારંભિક લક્ષણો હોઈ શકે છે.
-
ઊંઘની સમસ્યાઓ: જો તમને રાત્રે અચાનક ગભરામણ થતી હોય અથવા ઊંઘમાં ખલેલ પડતી હોય, તો તે હોર્મોન્સના અસંતુલનને કારણે હોઈ શકે છે.
શારીરિક ફેરફારો જે સાવચેતી માંગે છે
40ની ઉંમરે પહોંચતા સ્ત્રીના શરીરમાં અમુક એવા ફેરફારો થાય છે જે દેખીતી રીતે સામાન્ય લાગે છે, પરંતુ તેના પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે:
-
વજનમાં વધારો: કોઈ ખાસ કારણ વગર વજન વધવું, ખાસ કરીને પેટના ભાગે ચરબી જમા થવી એ મેટાબોલિક ફેરફાર સૂચવે છે.
-
વાળ પાતળા થવા: જો માથાના વાળ વધુ પડતા ખરી રહ્યા હોય, તો તે હોર્મોન્સ અથવા પોષક તત્વોની ઉણપ હોઈ શકે છે.
-
પેલવિક ડિસકમ્ફર્ટ (Pelvic Discomfort): પેડુના ભાગમાં દુખાવો અથવા ખાંસી ખાતી વખતે કે હસતી વખતે હળવું યુરિન લીકેજ (Urinary Leakage) થવું એ પેલવિક ફ્લોરના સ્નાયુઓ નબળા પડવાનો સંકેત છે.
આ ઉંમરે સ્ત્રીઓએ નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને સૌથી મહત્વનું એટલે કે ‘સેલ્ફ-કેર’ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. તમારા શરીરના બદલાતા પેટર્નને સમજવા માટે એક ડાયરી અથવા એપમાં તમારા પિરિયડ્સ અને મૂડ સ્વિંગ્સને ટ્રેક કરવાનું શરૂ કરો.
