બીજા વિશ્વયુદ્ધને પણ પાછળ છોડ્યું: રશિયા-યુક્રેન વચ્ચેના લોહીયાળ જંગમાં બરબાદીના આંકડા જોઈ દુનિયા સ્તબ્ધ

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ: બરબાદીના આંકડા જોઈ દુનિયા હેરાન, 20 લાખ સૈનિકો જાનહાનિનો ભોગ બન્યા

રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે છેલ્લા ચાર વર્ષથી ચાલી રહેલા યુદ્ધે સૈન્ય નુકસાનના મામલે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે. પ્રતિષ્ઠિત અમેરિકન થિંક ટેન્ક, ‘સેન્ટર ફોર સ્ટ્રેટેજિક એન્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ’ (CSIS) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, આ યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 20 લાખ સૈનિકો માર્યા ગયા છે, ઘાયલ થયા છે અથવા ગુમ થયા છે. આટલી મોટી માનવીય ક્ષતિ હોવા છતાં, રશિયાની જમીની પ્રગતિ આશ્ચર્યજનક રીતે ધીમી રહી છે.

જાન-માલનું ઐતિહાસિક નુકસાન

યુદ્ધમાં બંને પક્ષોએ જે નુકસાન સહન કરવું પડ્યું છે તે આધુનિક ઇતિહાસમાં અભૂતપૂર્વ છે:

• રશિયાની સ્થિતિ: રશિયન સેનાના કુલ જાનહાનિની સંખ્યા લગભગ 12 લાખ સુધી પહોંચી ગઈ છે, જેમાંથી આશરે 3.25 લાખ સૈનિકો શહીદ થયા છે. આ સંખ્યા સોવિયત સંઘે અફઘાનિસ્તાનમાં દસ વર્ષના યુદ્ધમાં ગુમાવેલા સૈનિકો કરતા 15 ગણી વધારે છે.
• યુક્રેનની સ્થિતિ: યુક્રેનિયન સેનાના પણ 5 થી 6 લાખ સૈનિકો જાનહાનિનો ભોગ બન્યા છે, જેમાં 1 લાખ થી 1.4 લાખ સૈનિકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ છે.
• સામાન્ય નાગરિકો: માત્ર 2025 માં જ યુક્રેનમાં 2,500 થી વધુ નાગરિકો માર્યા ગયા અને 12,000 થી વધુ ઘાયલ થયા. સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ અત્યાર સુધીમાં કુલ 15,000 નાગરિકોના મોતની પુષ્ટિ કરી છે, જોકે વાસ્તવિક સંખ્યા આનાથી ઘણી વધારે હોઈ શકે છે.

ધીમી સૈન્ય પ્રગતિ અને ‘શૂન્ય’ સફળતા

આટલી મોટી કિંમત ચૂકવ્યા પછી પણ રશિયાને મળેલી સફળતા અત્યંત મર્યાદિત છે:

1. પ્રગતિની ઝડપ: રશિયન સેનાના આગળ વધવાની ગતિ દરરોજ સરેરાશ 15 થી 70 મીટર વચ્ચે છે. પોકરોવ્સ્ક જેવા મહત્વના મોરચે આ ગતિ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના ભયાનક ‘સોમના યુદ્ધ’ (Battle of the Somme) કરતા પણ ધીમી છે.
2. પ્રાદેશિક નિયંત્રણ: જાન્યુઆરી 2024 થી અત્યાર સુધીમાં રશિયાએ યુક્રેનના કુલ ક્ષેત્રફળના 1% કરતા પણ ઓછો હિસ્સો (લગભગ 5,000 ચોરસ કિલોમીટર) કબજે કર્યો છે. યુક્રેને તેની “ડિફેન્સ-ઇન-ડેપ્થ” વ્યૂહરચના અને ડ્રોન્સના પ્રભાવી ઉપયોગથી રશિયન સેનાને રોકી રાખી છે.

આર્થિક સંકટ તરફ વધતું રશિયા

યુદ્ધે રશિયાને વિશ્વની અગ્રણી આર્થિક શક્તિઓની હરોળમાંથી અસરકારક રીતે બહાર કરી દીધું છે:

ખાડીના દેશોમાં યુદ્ધની આગ ભડકશે? અમેરિકા પ્રથમવાર તૈનાત કરશે અત્યાધુનિક ‘ડાર્ક ઇગલ’ હાઇપરસોનિક મિસાઇલ

ભારત માટે રશિયાની મોટી ઓફર: સુખોઈ Su-57 ફાઈટર જેટના સંયુક્ત ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી માટે પુતિન તૈયાર

• વિકાસ દરમાં ઘટાડો: રશિયાની આર્થિક વૃદ્ધિ 2025માં ઘટીને માત્ર 0.6% રહી ગઈ છે.
• ઔદ્યોગિક પડકારો: રશિયન મેન્યુફેક્ચરિંગમાં ઘટાડો થયો છે અને દેશ શ્રમિકોની ભારે અછતનો સામનો કરી રહ્યો છે.
• તકનીકી પછાતપણું: વિશ્વની ટોચની 100 ટેક કંપનીઓમાં એક પણ રશિયન કંપની સામેલ નથી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના મામલે રશિયા 36 દેશોની યાદીમાં 28મા સ્થાને ધકેલાઈ ગયું છે.

યુક્રેનને આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થન

સંકટ વચ્ચે પશ્ચિમી દેશો યુક્રેનની નાણાકીય અને સૈન્ય સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે મોટા પગલાં ભરી રહ્યા છે:

• યુરોપિયન યુનિયનની મોટી લોન: યુરોપિયન કમિશને 2026-2027 માટે 90 બિલિયન યુરો (લગભગ 98 બિલિયન ડોલર) ની “યુક્રેન સપોર્ટ લોન” નો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
• ચુકવણીની યોજના: આ લોન રશિયા દ્વારા આપવામાં આવતા યુદ્ધ વળતર (Reparations) માંથી ચૂકવવામાં આવશે. જ્યાં સુધી રશિયા વળતર નહીં આપે, ત્યાં સુધી તેની ફ્રીઝ કરાયેલી સંપત્તિનો ઉપયોગ લોન ચૂકવવા માટે થઈ શકે છે.
• સૈન્ય સહાય: યુક્રેનના સહયોગીઓએ 2025 દરમિયાન સૈન્ય સહાય માટે 25 બિલિયન ડોલરથી વધુની નવી પ્રતિબદ્ધતાઓ દર્શાવી છે.

રશિયાની સેના ભલે સંખ્યામાં મોટી હોય, પરંતુ ડેટા દર્શાવે છે કે તે ભારે નુકસાન છતાં જીતથી ઘણી દૂર છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો રશિયા આ જ ગતિએ આગળ વધતું રહેશે, તો તેને આખા યુક્રેન પર કબજો કરવામાં 103 વર્ષ લાગી શકે છે.