અણધારો કરવેરા ઘટાડો: કેન્દ્ર સરકારે ડીઝલ અને એટીએફ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ ઘટાડ્યો; પેટ્રોલના દરો યથાવત
કેન્દ્ર સરકારે સ્થાનિક ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ની નિકાસ પર વસૂલવામાં આવતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે, પેટ્રોલની નિકાસ પર લાગતી ડ્યુટીમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના નોટિફિકેશન મુજબ, આ સુધારેલા દરો આગામી પખવાડિયા માટે લાગુ થઈ ગયા છે.
સરકાર દ્વારા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પરની સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી (SAED) અને રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસની નિયમિત સમીક્ષા અંતર્ગત આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ ઘટાડાથી સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલ પંપ પર વેચાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ પર સીધી કોઈ અસર પડશે નહીં, પરંતુ દેશમાંથી ઇંધણની નિકાસ કરતી રિફાઇનરીઓ અને કંપનીઓને મોટી ટેક્સ રાહત મળશે.
ડીઝલ અને એટીએફ પર ટેક્સ કપાતની વિગત
નવા દરો અનુસાર, ડીઝલની નિકાસ પર પ્રતિ લિટર રૂ. ૪ નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. આ અગાઉ ડીઝલની નિકાસ પર કુલ ટેક્સ વસૂલાત પ્રતિ લિટર રૂ. ૨૦ હતી, જે ૧ ઓક્ટોબરથી ઘટીને પ્રતિ લિટર રૂ. ૧૬ થઈ ગઈ છે.
એ જ રીતે, હવાઈ જહાજોમાં વપરાતા એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ની નિકાસ પરની ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર રૂ. ૪.૫ નો મોટો ઘટાડો કરાયો છે. પરિણામે, ATF પરનો નિકાસ વેરો પ્રતિ લિટર રૂ. ૧૫ થી ઘટીને રૂ. ૧૦.૫ થઈ ગયો છે. બીજી તરફ, પેટ્રોલની નિકાસ પર પ્રતિ લિટર રૂ. ૦.૫ (૫૦ પૈસા) ની ડ્યુટી યથાવત રાખવામાં આવી છે.
પશ્ચિમ એશિયાના સંકટ અને વૈશ્વિક બજાર વચ્ચે નિર્ણય
ઉલ્લેખનીય છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં અચાનક આવેલી તેજીને પગલે સરકારે માર્ચ મહિનાથી ડીઝલ અને એટીએફ પર નિકાસ શુલ્ક લાદવાની શરૂઆત કરી હતી. ત્યારબાદ મે મહિનાથી પેટ્રોલને પણ આ દાયરામાં આવરી લેવામાં આવ્યું હતું.
આ ટેક્સ લાદવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ હતો કે ભારતીય રિફાઇનરીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મળતા ઊંચા માર્જિનનો લાભ લેવા માટે મોટા પાયે વિદેશમાં ઇંધણ ન મોકલે અને દેશના સ્થાનિક બજારમાં પૂરતો પુરવઠો જળવાઈ રહે. હવે જ્યારે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થોડી સ્થિરતા અને નરમાઈ જોવા મળી રહી છે, ત્યારે સરકારે નિકાસકારો પરનો કર બોજ ઘટાડવાનું વલણ અપનાવ્યું છે.
દર ૧૫ દિવસે થાય છે નિયમિત સમીક્ષા
પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પરનો આ વિન્ડફોલ ટેક્સ કાયમી હોતો નથી. ભારત સરકાર દર ૧૫ દિવસે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને પ્રોસેસ્ડ ફ્યુઅલના ભાવની વિગતવાર સમીક્ષા કરે છે. તેના આધારે દર પખવાડિયે ટેક્સના દરોમાં વધારો કે ઘટાડો કરવામાં આવે છે. આથી, ૧ ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવેલા આ નવા દરો ઓક્ટોબરના પ્રથમ પખવાડિયા સુધી લાગુ રહેશે અને આગામી સમીક્ષા વખતે વૈશ્વિક ચાલ મુજબ તેમાં ફરી ફેરફાર થઈ શકે છે.
આ નિર્ણયથી કોને શું ફાયદો થશે?
ડીઝલ અને એટીએફ પર નિકાસ વેરામાં ઘટાડો થવાથી દેશની અગ્રણી તેલ શુદ્ધીકરણ કંપનીઓ અને નિકાસકારોનો ઓપરેટિંગ ખર્ચ ઘટશે અને તેમના પ્રોફિટ માર્જિનમાં સુધારો થશે. સામાન્ય નાગરિકો માટે સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવ યથાવત રહેશે. જોકે, વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં આવી રહેલી આ નરમાઈ ભવિષ્યમાં સ્થાનિક ફુગાવાને અંકુશમાં રાખવા માટે એક સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવી રહી છે.
