ગેરંટીડ વળતર અને ઝીરો રિસ્ક: જાણી લો શા માટે બેંક FD હજુ પણ છે ભારતીયોની પહેલી પસંદ
ભારતમાં પોતાની સખત મહેનતની કમાણીનું રોકાણ કરતી વખતે દરેક વ્યક્તિની જરૂરિયાત અને વિચારસરણી અલગ-અલગ હોય છે. કેટલાક લોકો માટે પોતાના પૈસાની સુરક્ષા સૌથી વધુ મહત્વ ધરાવે છે, તો કેટલાક રોકાણકારો થોડું જોખમ ઉઠાવીને પણ ફુગાવા (મોંઘવારી)ને માત આપી શકે તેવું બમ્પર વળતર મેળવવા ઈચ્છે છે.
નાણાકીય આયોજન કરતી વખતે મોટાભાગના ભારતીયો સામે સૌથી મોટો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે – પોતાના નાણાં બેંકની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) માં મૂકવા કે પછી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Mutual Funds) માં રોકવા?
પોતાની કમાણીમાંથી બચત કરીને ભવિષ્યના લક્ષ્યો પૂરા કરવા માટે સાચું રોકાણ માધ્યમ પસંદ કરવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Mutual Fund) એ બંને ભારતીય રોકાણકારો વચ્ચે ખૂબ લોકપ્રિય છે. પરંતુ આ બંને સાધનોના પોતાના અલગ-અલગ ફાયદા, મર્યાદાઓ અને જોખમની લાક્ષણિકતાઓ છે.
તમારા નાણાકીય ધ્યેય, ઉંમર અને જોખમ લેવાની ક્ષમતા (Risk Appetite) ના આધારે તમારા માટે કયો વિકલ્પ શ્રેષ્ઠ છે, તેનો તુલનાત્મક અભ્યાસ કરવો જરૂરી છે.
ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD): સુરક્ષા અને નિશ્ચિત વળતરનું સરનામું
દાયકાઓથી ભારતીય પરિવારો માટે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ એ સુરક્ષિત રોકાણનો પર્યાય ગણાય છે. આનું સૌથી મોટું કારણ એ છે કે FD માં રોકાણકારને ડિપોઝિટ કરતી વખતે જ ખબર હોય છે કે ચોક્કસ મુદત પૂરી થયા પછી તેને વ્યાજ સાથે કેટલી રકમ પરત મળશે.
FD ની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેના પર શેરબજાર કે અર્થતંત્રના ઉતાર-ચઢાવની કોઈ જ સીધી અસર થતી નથી. બજાર ભલે ગમે તેટલું નીચે ગગડે, બેંક તમને વચન આપેલું વ્યાજ ચૂકવવા માટે બંધાયેલી છે. આથી નિવૃત્ત થયેલા વરિષ્ઠ નાગરિકો, જોખમથી દૂર રહેવા માગતા રોકાણકારો અને ટૂંકા ગાળાના લક્ષ્યો માટે FD ઉત્તમ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.
જોકે, FD ના વ્યાજદરો મોંઘવારીના દરની આસપાસ જ હોય છે. વળી, FD માંથી મળતા વ્યાજ પર રોકાણકારના ટેક્સ સ્લેબ મુજબ કર લાગુ થતો હોવાથી ટેક્સ કાપ્યા પછીનું વાસ્તવિક વળતર (Real Return) ઘટી જાય છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ: લાંબા ગાળે મોટું ફંડ બનાવવાની તક
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એક એવું નાણાકીય માધ્યમ છે જેમાં રોકાણકારોના પૈસા એકત્રિત કરીને શેરબજાર (Equity), ગવર્નમેન્ટ બોન્ડ્સ (Debt) કે કોર્પોરેટ સિક્યોરિટીઝમાં રોકવામાં આવે છે. આ નાણાંનું સંચાલન અનુભવી અને પ્રોફેશનલ ફંડ મેનેજરો દ્વારા કરવામાં આવે છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં વિવિધ શ્રેણીઓ ઉપલબ્ધ હોય છે. જેમ કે, વધુ ગ્રોથ માટે ઈક્વિટી ફંડ્સ, ઓછું જોખમ ધરાવતા લોકો માટે ડેટ ફંડ્સ અને બંનેનું મિશ્રણ ધરાવતા હાઈબ્રિડ ફંડ્સ. લાંબા ગાળે (૫ થી ૧૦ વર્ષ કે તેથી વધુ) મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding) ની તાકાતથી FD કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ વળતર આપવાની ક્ષમતા દર્શાવી છે.
પરંતુ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં વળતરની કોઈ ગેરંટી હોતી નથી. તે સંપૂર્ણપણે બજારની હલચલ પર આધારિત છે, તેથી તેમાં મૂડી ઘટી જવાનું જોખમ પણ રહેલું છે.
સુરક્ષા અને ગ્રોથ વચ્ચે કેવી રીતે સંતુલન બનાવવું?
નાણાકીય સલાહકારોના મતે, રોકાણનો નિર્ણય હંમેશા ત્રણ બાબતો પર આધારિત હોવો જોઈએ: તમારી ઉંમર, નાણાકીય લક્ષ્ય અને જોખમ સહન કરવાની ક્ષમતા.
જો તમારો ધ્યેય આગામી ૧ થી ૩ વર્ષમાં પૈસા મેળવવાનો હોય અથવા નિવૃત્તિ પછી નિયમિત આવક મેળવવાનો હોય, તો FD માં નાણાં રાખવા વધુ સુરક્ષિત છે. પરંતુ જો તમે યુવાન છો, તમારો લક્ષ્યાંક ૧૦-૧૫ વર્ષ દૂર છે (જેમ કે બાળકોનું ઉચ્ચ શિક્ષણ કે પોતાનું ઘર) અને તમે બજારની અસ્થિરતા પચાવી શકો છો, તો ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ વધારે વળતર આપી શકે છે.
એક્સપર્ટ્સની સર્વશ્રેષ્ઠ સલાહ એ છે કે પોતાના તમામ ઈંડા એક જ ટોપલીમાં ન મૂકવા. રોકાણકારોએ પોર્ટફોલિયો ડાઇવર્સિફિકેશન (Diversification) ની નીતિ અપનાવવી જોઈએ. પોતાની સંપત્તિનો એક હિસ્સો કટોકટી અને સુરક્ષા માટે FD માં રાખવો જોઈએ, જ્યારે બીજો હિસ્સો ફુગાવાને માત આપીને ગ્રોથ મેળવવા માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકવો જોઈએ.
