PF ક્લેમ સબમિટ કર્યા પછી ૨૦ દિવસમાં પૈસા નહીં મળે તો મળશે વ્યાજ, જાણો EPFO નો નવો નિયમ
દેશના કરોડો નોકરીયાત વર્ગ અને નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (EPFO) ના ક્લેમ સેટલમેન્ટને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. જો તમે તમારો PF ક્લેમ તમામ જરૂરી સાચા દસ્તાવેજો સાથે સબમિટ કર્યો હોય અને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં તેનો નિકાલ ન થાય, તો તમે ન માત્ર સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો, પરંતુ વિલંબના સમયગાળા માટે વધારાના વ્યાજ અથવા વળતરનો દાવો પણ કરી શકો છો. તાજેતરમાં મુંબઈના એક ગ્રાહક કમિશને PF ક્લેમમાં થયેલા વિલંબ અંગે આપેલો આદેશ કર્મચારીઓના અધિકારોની સુરક્ષા માટે એક મજબૂત નઝીર બન્યો છે.
મુંબઈ ગ્રાહક કમિશનનો ચુકાદો અને સેવામાં ખામી
મુંબઈના ગ્રાહક કમિશન સમક્ષ આવેલી એક ફરિયાદમાં એક નિવૃત્ત કર્મચારીના ₹૧૪.૦૬ લાખના PF ક્લેમ સેટલમેન્ટમાં EPFO દ્વારા ૩૫ દિવસનો વિલંબ કરવામાં આવ્યો હતો. કમિશને આ કેસની ઝીણવટભરી સુનાવણી કરતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે EPFO દ્વારા ‘જોઈન્ટ ડિક્લેરેશન’ અરજી અંગેની જરૂરી સ્પષ્ટ માહિતી અરજદારને સમયસર આપવામાં આવી નહોતી, જેના કારણે ક્લેમ પ્રક્રિયા લંબાઈ ગઈ હતી.
ગ્રાહક ફોરમે આ પરિસ્થિતિને ‘સેવામાં ખામી’ (Deficiency in Service) ગણાવી હતી અને EPFO ને આદેશ આપ્યો હતો કે તેમણે અરજદારની ₹૧૪,૦૬,૨૭૨ ની રકમ પર ૩૫ દિવસના વિલંબના સમયગાળા માટે વાર્ષિક ૬% ના દરે વ્યાજ ચૂકવવું પડશે. આ આદેશનું પાલન કરવા માટે EPFO ને ૪૫ દિવસની મુદત આપવામાં આવી હતી. નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે આ નિર્ણય ખૂબ આશ્વાસનરૂપ છે, કારણ કે નિવૃત્તિ પછીની દૈનિક જરૂરિયાતો માટે આ રકમ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોય છે.
શું છે ૨૦-દિવસનો નિયમ અને જવાબદારી નક્કી કરવાની જોગવાઈ?
સોશિયલ સિક્યુરિટી કોડ હેઠળ અમલમાં આવેલા નવા બેન્ચમાર્ક મુજબ, જો કોઈ કર્મચારી અથવા પેન્શનર યોગ્ય અને પૂરા દસ્તાવેજો સાથે PF, પેન્શન કે ડિપોઝિટ-લિંક્ડ ઇન્શ્યોરન્સ (EDLI) નો ક્લેમ રજૂ કરે, તો EPFO એ સામાન્ય સંજોગોમાં ૨૦ દિવસની અંદર તેનો આખરી નિકાલ કરવાનો રહેશે.
જોકે, જો ક્લેમમાં કોઈ તકનીકી ભૂલ, આધાર વિગતોમાં અસમાનતા અથવા વધારાની ચકાસણીની જરૂર હોય તો વધુ સમય લાગી શકે છે, તેથી દરેક વિલંબ આપમેળે ગેરકાનૂની ગણાતો નથી. પરંતુ, જો સંબંધિત પીએફ અધિકારી દ્વારા કોઈ વ્યાજબી કે કાયદેસર કારણ વગર ૨૦ દિવસની મર્યાદા વટાવી દેવામાં આવે, તો નવા નિયમો હેઠળ તે અધિકારી પર ૧૨% ના દરે દંડાત્મક વ્યાજ લાદવાની જોગવાઈ છે, જે રકમ અધિકારીના અંગત પગારમાંથી વસૂલ કરી શકાય છે. આ કડક જોગવાઈનો હેતુ સરકારી બાબુઓની બિનજરૂરી ઢીલાશ દૂર કરવાનો છે.
ક્લેમ અટવાય ત્યારે ગ્રાહકે શું કરવું અને કયા પુરાવા સાચવવા?
જો તમારો ક્લેમ ૨૦ દિવસથી વધુ સમય સુધી પેન્ડિંગ રહે, તો તમે સૌથી પહેલાં તમારા વિસ્તારના રિજનલ પ્રોવિડન્ટ ફંડ કમિશનર (RPFC) સમક્ષ ઓનલાઈન કે ઓફલાઈન અરજી કરી શકો છો. આ સિવાય, EPFO ના વિશિષ્ટ ફરિયાદ પોર્ટલ ‘EPFiGMS’ પર ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે. તેમજ દર મહિનાની ૧૦મી તારીખે યોજાતા ‘નિધિ આપકે નિકટ’ કાર્યક્રમમાં રૂબરૂ જઈને પણ સમસ્યા રજૂ કરી શકાય છે.
ફરિયાદ કરતી વખતે ક્લેમ સબમિશનની તારીખ, સબમિટ કરેલા દસ્તાવેજોની રસીદ, પીએફ કાર્યાલય દ્વારા મળેલા કોઈ વાંધા ઈમેલ કે એસએમએસનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ સાચવી રાખવો અનિવાર્ય છે. એ વાત ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે કે દરેક કેસમાં આપમેળે ૬% વ્યાજ મળતું નથી; વ્યાજ કે વળતરનો નિર્ણય કમિશન કે અધિકારી દ્વારા કેસની ચોક્કસ હકીકતો અને વિલંબના ગંભીર કારણો ચકાસ્યા બાદ જ લેવામાં આવે છે.
