Parag Parikh નો માસ્ટરપ્લાન નિષ્ફળ? 1 વર્ષના રિટર્નમાં નાના ફંડ્સે મચાવ્યો મોટો ધમાકો!
મ્યુચ્યુઅલ ફંડની દુનિયામાં ફ્લેક્સી-કેપ ફંડ્સ (Flexi-Cap Funds) હંમેશાં રોકાણકારોના પ્રિય રહ્યા છે. આ ફંડ્સ પાસે માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનના કોઈ કડક નિયમો નથી હોતા, એટલે કે ફંડ મેનેજર પોતાની પસંદગી મુજબ લાર્જ-કેપ, મિડ-કેપ અને સ્મોલ-કેપ સ્ટોક્સમાં મુક્તપણે નાણાં રોકી શકે છે. હાલમાં આ કેટેગરીમાં 46 જેટલી સ્કિમ્સ ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ રસપ્રદ વાત એ છે કે આખા ક્ષેત્રનો અડધાથી વધુ હિસ્સો માત્ર ત્રણ જ મોટા ફંડ્સના હાથમાં છે.
એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઈન ઈન્ડિયા (AMFI) ના 31 ઓગસ્ટ 2026 સુધીના ડેટા અનુસાર, ફ્લેક્સી-કેપ કેટેગરીની કુલ ‘એસેટ અંડર મેનેજમેન્ટ’ (AUM) ₹6,11,390 કરોડ નોંધાઈ હતી. આશ્ચર્યજનક રીતે, આમાંથી ₹3,17,403 કરોડ એટલે કે આશરે 51.9% જેટલું AUM માત્ર ત્રણ ફંડ્સ—પરાગ પરિખ ફ્લેક્સી કેપ, એચડીએફસી ફ્લેક્સી કેપ અને કોટક ફ્લેક્સી કેપ પાસે જમા થયેલું છે.
પરાગ પરિખ ફ્લેક્સી કેપ સૌથી આગળ, પણ 1 વર્ષના રિટર્નમાં નિરાશા
સંપત્તિ (AUM) ની દ્રષ્ટિએ પરાગ પરિખ ફ્લેક્સી કેપ ફંડ (Parag Parikh Flexi Cap) આ કેટેગરીનો સૌથી મોટો ખેલાડી છે. 31 ઓગસ્ટ 2026 સુધી આ ફંડનું AUM ₹1,47,405 કરોડ પર પહોંચી ગયું હતું, જે આખી ફ્લેક્સી-કેપ કેટેગરીના 24.11% જેટલું થાય છે.
જોકે, જ્યારે તાજેતરના પર્ફોર્મન્સની વાત આવે છે ત્યારે આ વિરાટ ફંડનો દેખાવ કથળ્યો છે. 11 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીના એક વર્ષના રિટર્ન ડેટા પર નજર કરીએ તો, આ ફંડે નેગેટિવ 4.04% (-4.04%) નું રિટર્ન આપ્યું છે. અબજો રૂપિયાનું ફંડ મેનેજ કરતી આ સ્કિમ ટૂંકા ગાળામાં રોકાણકારોની અપેક્ષા પર ખરી ઉતરી શકી નથી.
HDFC અને Kotak Flexi Cap ની સ્થિતિ પણ સામાન્ય
AUM ની યાદીમાં HDFC Flexi Cap બીજા ક્રમે આવે છે, જેનું કુલ AUM ₹1,13,606 કરોડ (કેટેગરીનો 18.58% હિસ્સો) છે. એક વર્ષના ગાળામાં આ ફંડે મામૂલી 1.86% નો જ નફો આપ્યો છે.
ત્રીજા ક્રમે આવતા Kotak Flexi Cap નું AUM ₹56,392 કરોડ (9.22% હિસ્સો) હતું અને તેનું એક વર્ષનું રિટર્ન માત્ર 0.10% જ રહ્યું છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે દેશના 52% જેટલા રોકાણકારોના નાણાં જે ત્રણ મોટા ફંડ્સમાં રોકાયેલા છે, તેમાંથી એક પણ ફંડ છેલ્લા એક વર્ષના ટોપ પર્ફોર્મર્સની યાદીમાં સ્થાન મેળવી શક્યું નથી.
નાના AUM વાળા ફંડ્સનો શાનદાર કમબેક
જ્યાં મોટા ફંડ્સ એક વર્ષના રિટર્નમાં સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા, ત્યાં પ્રમાણમાં ખૂબ નાના AUM ધરાવતી સ્કિમ્સ ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરીને આગળ નીકળી ગઈ હતી.
ITI Flexi Cap: આ ફંડે એક વર્ષમાં 14.07% નું મજબૂત રિટર્ન આપ્યું. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આ ફંડનું AUM માત્ર ₹1,588 કરોડ (કેટેગરીનું 0.26%) હતું. પરાગ પરિખ ફંડ કરતાં આ ફંડનું કદ 93 ગણું નાનું હોવા છતાં, રિટર્નની બાબતમાં તેણે મોટો તફાવત સર્જ્યો હતો.
Quant Flexi Cap: આ સ્કિમે એક વર્ષમાં 13.72% નું વળતર આપ્યું.
Bank of India Flexi Cap: આ ફંડે રોકાણકારોને 13.32% નું રિટર્ન આપ્યું.
આ પરિણામો સ્પષ્ટ કરે છે કે ફંડનું મોટું કદ (AUM) હંમેશાં સારા રિટર્નની ગેરંટી આપતું નથી. ઘણીવાર નાના ફંડ્સ માર્કેટની તકો ઝડપવામાં વધુ ચપળ (Agile) સાબિત થાય છે.
5 વર્ષના લાંબા ગાળાના રિટર્નમાં ચિત્ર બદલાયું
જોકે, મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં માત્ર એક વર્ષના રિટર્નને આધારે આખરી નિર્ણય લેવો ભૂલભરેલો હોઈ શકે છે. જ્યારે આપણે 5 વર્ષના લાંબા ગાળાના પર્ફોર્મન્સને ચકાસીએ છીએ ત્યારે ચિત્ર તદ્દન અલગ જ જોવા મળે છે.
લાંબા ગાળે HDFC Flexi Cap એ 17.47% ના વાર્ષિક રિટર્ન સાથે પ્રથમ ક્રમ મેળવ્યો છે. ત્યારબાદ Bank of India Flexi Cap 16.79% અને JM Flexi Cap 15.74% ના રિટર્ન સાથે સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, 5 વર્ષના ગાળામાં Parag Parikh Flexi Cap એ 11.61% અને Kotak Flexi Cap એ 10.57% નો વાર્ષિક નફો આપ્યો છે.
રોકાણકારો માટે મહત્વની સલાહ: માત્ર AUM જોઈને નિર્ણય ન લો
આ વિશ્લેષણ પરથી રોકાણકારોએ એ વાત સમજવી જરૂરી છે કે માત્ર કોઈ ફંડ ખૂબ જ લોકપ્રિય છે કે તેની પાસે હજારો કરોડ રૂપિયાનું AUM છે, એટલે તેમાં આંધળો વિશ્વાસ મૂકી શકાય નહીં.
ફ્લેક્સી-કેપ ફંડ પસંદ કરતી વખતે:
સુસંગતતા (Consistency): ફંડે વિવિધ માર્કેટ સાયકલ્સમાં (તેજી અને મંદી) કેવું પ્રદર્શન કર્યું છે તે જુઓ.
રોકાણ શૈલી (Investment Strategy): ફંડ મેનેજરની સ્ટોક સિલેક્શન સ્ટ્રેટેજી શું છે તે ચકાસો.
ટાઈમ ફ્રેમ: માત્ર 1 વર્ષના ટૂંકા ગાળાના રિટર્નને આધારે નવો નિર્ણય લેવાને બદલે 3 થી 5 વર્ષના લાંબા ગાળાના પર્ફોર્મન્સની સરખામણી કરો.
દરેક ફંડનું કદ અને તેની કામગીરી જુદા જુદા સમયે બદલાતી રહે છે, તેથી સમયાંતરે પોતાના પોર્ટફોલિયોનું રી-બેલેન્સિંગ કરવું હિતાવહ છે.
