નોકરી બદલતી વખતે ભૂલથી પણ ન ચૂકતા આ કામ, ફોર્મ 10C નહીં ભરો તો અટકી જશે તમારા EPS પેન્શનના લાખો રૂપિયા
જ્યારે પણ કોઈ કર્મચારી પોતાની વર્તમાન નોકરી છોડે છે અથવા નવી કંપનીમાં જોડાય છે, ત્યારે તેમની સામે અનેક વહીવટી કાર્યો આવીને ઉભા રહે છે. પીએફ (PF) બેલેન્સ ટ્રાન્સફર કરવું, પાછલી કંપનીમાંથી અનુભવ પ્રમાણપત્ર (Experience Certificate) મેળવવું અને ફુલ એન્ડ ફાઈનલ સેટલમેન્ટ કરવું ખૂબ જ સામાન્ય બાબત છે. પરંતુ આ બધાની વચ્ચે મોટાભાગના કર્મચારીઓ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કામ ભૂલી જાય છે, જે સીધું તેમના ભવિષ્યની સામાજિક સુરક્ષા સાથે જોડાયેલું છે. જો તમે નોકરી દરમિયાન કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS) માં યોગદાન આપ્યું હોય, તો નોકરી છોડ્યા બાદ ‘ફોર્મ 10C’ (Form 10C) સબમિટ કરવું અનિવાર્ય છે. આ ફોર્મ તમારા પેન્શનના લાભો મેળવવા અથવા ભવિષ્ય માટે તેને સુરક્ષિત રાખવા માટેનું સત્તાવાર માધ્યમ છે. રાહતની વાત એ છે કે, કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) એ આ આખી પ્રક્રિયાને ડિજિટલ બનાવી દીધી છે, જેથી પીએફ સભ્યો ઘરે બેઠા જ મેમ્બર પોર્ટલ દ્વારા આ કામ પૂરું કરી શકે છે.
નોકરીના વર્ષોના આધારે નક્કી થાય છે તમારા પેન્શનનો લાભ
ફોર્મ 10C ભરતા પહેલાં દરેક કર્મચારીએ એ સમજવું જરૂરી છે કે તેમની સેવાનો સમયગાળો કેટલો છે, કારણ કે તેના આધારે જ લાભો નક્કી થાય છે. જો તમે પક્ષે ઈપીએસ (EPS) માં સળંગ ૧૦ વર્ષથી ઓછી અવધિ માટે નોકરી કરી હોય, તો તમે ‘વિથડ્રોઅલ બેનિફિટ’ (ઉપાડ લાભ) માટે પાત્ર બનો છો. આનો અર્થ એ છે કે તમે તમારી જમા થયેલી પેન્શનની રકમનો એક ભાગ એકસાથે રોકડ સ્વરૂપે ઉપાડી શકો છો.
પરંતુ જો તમારી કુલ સરકારી કે ખાનગી સેવા ૧૦ વર્ષ કે તેથી વધુ થઈ ગઈ હોય, તો નિયમ મુજબ તમને તાત્કાલિક રોકડ રકમ મળતી નથી. આવા કિસ્સામાં EPFO દ્વારા તમને ‘સ્કીમ સર્ટિફિકેટ’ (Scheme Certificate) આપવામાં આવે છે, જે નિવૃત્તિ વયે એટલે કે ૫૮ વર્ષની ઉંમરે નિયમિત માસિક પેન્શન મેળવવાનો તમારો હક સુરક્ષિત કરે છે.
શું છે સ્કીમ સર્ટિફિકેટ અને તેના લાંબાગાળાના આર્થિક ફાયદા?
ઘણા કર્મચારીઓ ત્વરિત નાણાકીય જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે પેન્શનના પૈસા ઉપાડી લેવાનું પસંદ કરે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે આ નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. જો તમે ભવિષ્યમાં પણ કોઈ નવી કંપનીમાં જોડાવાના હોવ જે EPFO હેઠળ રજિસ્ટર્ડ હોય, તો સ્કીમ સર્ટિફિકેટ મેળવવું એ સર્વોત્તમ વિકલ્પ છે.
સ્કીમ સર્ટિફિકેટ એ કોઈ રોકડ ચુકવણી નથી, પરંતુ તે એક સત્તાવાર પ્રમાણપત્ર છે જે તમારી અગાઉની પેન્શનપાત્ર સેવાના રેકોર્ડને જીવંત રાખે છે. જ્યારે તમે નવી નોકરી શરૂ કરો છો, ત્યારે આ સર્ટિફિકેટની મદદથી તમારી જૂની સેવાના વર્ષો નવી નોકરી સાથે જોડાઈ જાય છે. પરિણામે, જ્યારે તમે નિવૃત્ત થાઓ છો ત્યારે તમારી પેન્શનની ગણતરી મોટા સ્કેલ પર થાય છે અને તમને દર મહિને ઘણું મોટું અને સંતોષકારક પેન્શન મળી શકે છે.
ઓનલાઈન અરજી કરતાં પહેલાં આ ૫ દસ્તાવેજો રાખવા સજ્જ
EPFO પોર્ટલ પર ફોર્મ 10C ઓનલાઈન સબમિટ કરવા માટે તમારી પ્રોફાઈલમાં નીચે મુજબની વિગતો અને શરતો અપડેટ હોવી અનિવાર્ય છે:
-
તમારો યુનિવર્સલ એકાઉન્ટ નંબર (UAN) એક્ટિવ (સક્રિય) હોવો જોઈએ.
-
તમારો સત્તાવાર ઓળખ દસ્તાવેજ (જેમ કે આધાર કાર્ડ) EPFO ખાતા સાથે સંપૂર્ણ રીતે લિંક હોવો જોઈએ.
-
ટેક્સ સંબંધી પ્રક્રિયા માટે પાન કાર્ડ (PAN Card) પોર્ટલ પર અપડેટ હોવું જરૂરી છે.
-
તમારું એક્ટિવ બેંક ખાતું EPFO પોર્ટલ પર ઓનલાઈન વેરિફાઈડ (ચકાસાયેલું) હોવું જોઈએ.
-
તમારા આધાર કાર્ડ સાથે લિંક હોય તે જ મોબાઈલ નંબર ચાલુ હોવો જોઈએ, કારણ કે તેના પર જ ફાઇનલ ઓથેન્ટિકેશન થશે.
ફોર્મ 10C ઓનલાઈન સબમિટ કરવાની સરળ પ્રક્રિયા
જો ઉપર દર્શાવેલી તમામ વિગતો યોગ્ય હોય, તો તમે કોઈપણ ઓફિસના ધક્કા ખાધા વિના મિનિટોમાં ઓનલાઈન દાવો કરી શકો છો. આ માટે સૌ પ્રથમ એમ્પ્લોયીઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઈઝેશનના સત્તાવાર સભ્ય પોર્ટલ (Member Portal) પર જાઓ. ત્યાં તમારો UAN નંબર, પાસવર્ડ અને કેપ્ચા કોડ દાખલ કરીને લોગિન કરો.
લોગિન થયા પછી, હોમ પેજ પર ઉપરની મેનૂ બારમાં “ઓનલાઈન સર્વિસીસ” (Online Services) સેક્શન પર ક્લિક કરો. ત્યાં ડ્રોપ-ડાઉન મેનૂમાં તમને ક્લેમ ફોર્મ (ફોર્મ-31, 19, 10C અને 10D) નો વિકલ્પ જોવા મળશે. તેના પર ક્લિક કરતાં જ સિસ્ટમ તમારી પ્રાથમિક માહિતી અને બેંક એકાઉન્ટના છેલ્લા ૪ આંકડા પૂછીને વિગતો વેરિફાઈ કરશે. ચકાસણી સફળ થયા પછી, જો તમે નોકરી છોડ્યાના નિયમો હેઠળ પાત્ર હશો, તો ફોર્મ 10C નો ઓપ્શન સ્ક્રીન પર દેખાશે.
ઓટીપી (OTP) વેરિફિકેશન અને સ્ટેટસ ટ્રેકિંગ
તમારી જરૂરિયાત મુજબ ફોર્મ 10C (વિથડ્રોઅલ અથવા સ્કીમ સર્ટિફિકેટ) પસંદ કર્યા પછી, તમારા આધાર કાર્ડ સાથે રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર એક વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) મોકલવામાં આવશે. આ ઓટીપી દાખલ કરીને “સબમિટ” બટન દબાવતા જ તમારી અરજી સફળતાપૂર્વક EPFO સમક્ષ નોંધાઈ જશે. આ ડિજિટલ સિસ્ટમ એટલી પારદર્શક છે કે અરજી કર્યા બાદ તમે કોઈપણ સમયે મેમ્બર પોર્ટલ પર જઈને તમારા ક્લેમનું લાઈવ સ્ટેટસ પણ ટ્રેક કરી શકો છો. સામાન્ય રીતે થોડાક જ દિવસોમાં પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈને પૈસા બેંક ખાતામાં જમા થઈ જાય છે અથવા સર્ટિફિકેટ ડિજિટલી ઇસ્યુ થઈ જાય છે. સાચી માહિતી અને જાગૃતિ સાથે આ ફોર્મ ભરીને તમે તમારા ભવિષ્યને આર્થિક રીતે વધુ મજબૂત બનાવી શકો છો.
