શું તમે પણ મોબાઈલથી ગેસ બુક કરાવો છો? તો આ સમાચાર તમારા માટે છે, સાયબર ફ્રોડથી આ રીતે રહો સુરક્ષિત
ડિજિટલ યુગમાં જેમ સુવિધાઓ વધી રહી છે, તેમ સાયબર ગુનેગારો પણ છેતરપિંડીના નવા રસ્તાઓ શોધી રહ્યા છે. હાલમાં ગેસ સિલિન્ડર બુકિંગના નામે એક નવું સાયબર ફ્રોડ (Gas Cylinder Scam) ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યું છે, જેણે પોલીસ અને સામાન્ય જનતાની ચિંતા વધારી દીધી છે. ખાસ કરીને જે લોકો મોબાઈલ એપ કે ઓનલાઈન માધ્યમથી ગેસ બુક કરાવે છે, તેઓ આ ઠગ ટોળકીના સોફ્ટ ટાર્ગેટ બની રહ્યા છે. સાયબર ગુનેગારો એટલા શાતિર છે કે તમારી એક નાની ભૂલ તમારા બેંક ખાતાને સેકન્ડોમાં ખાલી કરી શકે છે. આ જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસે તાત્કાલિક એડવાઈઝરી જાહેર કરી છે અને લોકોને સતર્ક રહેવા અપીલ કરી છે.
કેવી રીતે થાય છે આ છેતરપિંડી? ‘APK ફાઈલ’ ની જાળમાં ન ફસાતા
આ છેતરપિંડીની રીત (Modus Operandi) ખૂબ જ ચોંકાવનારી છે. ઠગ સૌથી પહેલા તમારા ફોન પર એક મેસેજ મોકલે છે, જેમાં લખ્યું હોય છે કે તમારું ગેસ કનેક્શન કેવાયસી (KYC) અપડેટ ન હોવાને કારણે બંધ થઈ જશે અથવા સબસિડી અટકી જશે. ત્યારબાદ તમારા WhatsApp પર ‘Gas Bill Update APK’ અથવા ‘Gas Booking App’ નામે એક ફાઈલ મોકલવામાં આવે છે. તમને કહેવામાં આવે છે કે આ એપ ઇન્સ્ટોલ કરો અને તેમાં તમારી વિગતો ભરો.
જેવી તમે આ ‘APK’ ફાઈલ ડાઉનલોડ કરીને ઇન્સ્ટોલ કરો છો, કે તરત જ તમારા ફોનનો સંપૂર્ણ કંટ્રોલ સાયબર ઠગ પાસે પહોંચી જાય છે. આ એક પ્રકારનો ‘મેલવેર’ (Malware) હોય છે જે તમારા ફોનના મેસેજ, કોન્ટેક્ટ્સ અને ગેલેરી સુધી પહોંચી શકે છે. સૌથી ખતરનાક બાબત એ છે કે જ્યારે તમે પેમેન્ટ માટે તમારો UPI પિન કે બેંક ડિટેલ્સ નાખો છો, ત્યારે તે ડેટા ચોરી થઈ જાય છે. ઘણીવાર તો તમારા ફોન પર આવતા OTP પણ આ ઠગ લોકો દૂર બેઠા વાંચી શકે છે અને જોતજોતામાં ખાતામાંથી લાખો રૂપિયા ગાયબ થઈ જાય છે.
પોલીસની સલાહ: સત્તાવાર માધ્યમનો જ ઉપયોગ કરો
વધતા જતા સાયબર ક્રાઈમને રોકવા માટે પોલીસે સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે કોઈ પણ અજાણ્યા નંબર પરથી આવેલી લિંક કે એપ પર ભરોસો ન કરવો. ગેસ એજન્સીઓ ક્યારેય WhatsApp પર APK ફાઈલ મોકલીને એપ ઇન્સ્ટોલ કરવાનું કહેતી નથી. ગેસ બુકિંગ માટે હંમેશા ઇન્ડેન (Indane), એચપી (HP) કે ભારત ગેસ (Bharat Gas) ની સત્તાવાર વેબસાઈટ અથવા તેમની ઓફિશિયલ એપ્લિકેશન (જેમ કે IndianOil One અથવા HP Pay) નો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
જો તમને કોઈ શંકાસ્પદ મેસેજ કે કોલ આવે, તો ગભરાવાને બદલે તરત જ સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર સંપર્ક કરવો જોઈએ. આ ઉપરાંત, તમે ભારત સરકારના સત્તાવાર પોર્ટલ cybercrime.gov.in પર પણ તમારી ફરિયાદ ઓનલાઈન નોંધાવી શકો છો. યાદ રાખો કે સાયબર ગુનેગારો ઘણીવાર ‘ઈમરજન્સી’ અથવા ‘ડર’ ઊભો કરીને તમને ઉતાવળમાં ભૂલ કરવા મજબૂર કરે છે, તેથી હંમેશા શાંત રહીને ખાતરી કરવી જરૂરી છે.
તમારી જાતને સુરક્ષિત રાખવા માટેના જરૂરી સ્ટેપ્સ
સાયબર સુરક્ષા એ જાગૃતિનો વિષય છે. જો તમે થોડી સાવધાની રાખશો તો આ પ્રકારની છેતરપિંડીથી બચી શકશો:
-
અજાણી લિંકથી દૂર રહો: કોઈ પણ અજાણ્યા SMS કે WhatsApp લિંક પર ક્લિક કરવાનું ટાળો.
-
સોર્સ ચેક કરો: પ્લે સ્ટોર કે એપ સ્ટોર સિવાય બહારની કોઈ પણ વેબસાઈટ પરથી ‘APK ફાઈલ’ ક્યારેય ડાઉનલોડ ન કરો.
-
વિગતો શેર ન કરો: તમારો OTP, UPI પિન અથવા બેંક એકાઉન્ટની વિગતો ક્યારેય કોઈની પણ સાથે શેર ન કરો, ભલે સામેની વ્યક્તિ ગેસ એજન્સીનો કર્મચારી હોવાનો દાવો કરતી હોય.
-
ઉતાવળ ન કરો: જો કોઈ તમને ‘હમણાં જ પેમેન્ટ કરો નહીંતર કનેક્શન કપાઈ જશે’ કહીને દબાણ કરે, તો સાવધાન થઈ જાવ. આ ઠગ લોકોની ઓળખ છે.
-
સુરક્ષા અપડેટ: તમારા ફોન અને બેંકિંગ એપ્સને હંમેશા લેટેસ્ટ સિક્યોરિટી પેચ સાથે અપડેટ રાખો અને ફોનમાં સારા એન્ટિવાયરસનો ઉપયોગ કરો.
-
બ્લોક અને રિપોર્ટ: કોઈ પણ શંકાસ્પદ મેસેજ કે કોલ આવે તો તે નંબરને તરત જ બ્લોક કરો અને સાયબર પોલીસને જાણ કરો.
ગેસ સિલિન્ડરની અછત કે સબસિડીના નામે ચાલતી આ છેતરપિંડીથી બચવા માટે તમારી સતર્કતા જ તમારું સૌથી મોટું હથિયાર છે. ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન કરતી વખતે હંમેશા બે વાર વિચારો અને સુરક્ષિત રહો.
