ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લાગશે આગ: ગોલ્ડમેન સેશે વધાર્યો અંદાજ, જાણો તમારા ખિસ્સા પર શું થશે અસર
વિશ્વભરમાં પ્રવર્તી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવની સીધી અસર હવે સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પડવા જઈ રહી છે. વિશ્વની પ્રતિષ્ઠિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક ગોલ્ડમેન સેશે વર્ષ 2026 માટે કાચા તેલના ભાવના (Crude Oil Price) અંદાજમાં 10 ટકાથી વધુનો વધારો કર્યો છે. આ વધારા પાછળનું મુખ્ય કારણ ઈરાન પાસે આવેલી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) સામુદ્રધુનીમાં સર્જાયેલો અવરોધ છે. જો આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ બંધ રહેશે, તો વૈશ્વિક સ્તરે તેલનો પુરવઠો ખોરવાશે અને તેના પરિણામે આગામી સમયમાં ઈંધણના ભાવમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી શકે છે, જે આડકતરી રીતે મોંઘવારીમાં વધારો કરશે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં 10 ટકાનો ઉછાળો: નવા અંદાજો શું કહે છે?
ગોલ્ડમેન સેશના એનાલિસ્ટ ડેન સ્ટ્રુવેને તાજેતરના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે વર્ષ 2026માં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સનો સરેરાશ ભાવ 85 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહેવાની શક્યતા છે. અગાઉ આ અંદાજ 77 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતો, એટલે કે તેમાં 10.38 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. તેવી જ રીતે, WTI ક્રૂડનો ભાવ 72 ડોલરથી વધારીને 79 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહેવાનો અંદાજ છે, જે 9.72 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.
આ સંશોધિત આંકડાઓ પાછળનું ગણિત એ છે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી તેલનો પ્રવાહ આગામી છ અઠવાડિયા સુધી તેની સામાન્ય ક્ષમતાના માત્ર 5 ટકા જ રહેશે. અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષના ચોથા અઠવાડિયામાં પણ જ્યારે શાંતિના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી, ત્યારે તેલ બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ મચી ગઈ છે. તેલના ભાવમાં જો આટલો મોટો વધારો થશે, તો ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થશે અને જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ અને ટ્રમ્પનું અલ્ટીમેટમ: વધતું જતું સંકટ
વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે, તેથી આ માર્ગ પરનો કબજો કે અવરોધ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને હચમચાવી શકે છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેહરાનને (ઈરાન) આ શિપિંગ માર્ગ ફરીથી ખોલવા માટે બે દિવસનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન આ માર્ગ નહીં ખોલે, તો અમેરિકા તેના ઉર્જા માળખા પર હુમલો કરશે. જવાબમાં ઈરાને પણ વળતી કાર્યવાહીની ધમકી આપી છે, જેના કારણે મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની જ્વાળાઓ વધુ ઉગ્ર બની છે.
ગોલ્ડમેન સેશ મુજબ, આ અભૂતપૂર્વ વિક્ષેપ નીતિ ઘડવૈયાઓ અને રોકાણકારોને વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠામાં રહેલી માળખાગત નબળાઈઓ પર ફરીથી વિચાર કરવા મજબૂર કરી શકે છે. ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાં તેલ ઉત્પાદનનું જે કેન્દ્રીકરણ છે, તે વિશ્વ માટે જોખમી સાબિત થઈ રહ્યું છે. એશિયામાં તેલનો પુરવઠો ઓછો થઈ રહ્યો છે, જોકે અમેરિકા અને યુરોપ જેવા ઓઈસીડી (OECD) દેશોમાં તેલનો સ્ટોક હાલમાં વધી રહ્યો છે, કારણ કે સંઘર્ષ શરૂ થતા પહેલા વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાય માંગ કરતા વધુ હતી.
સામાન્ય જનતા પર તેની અસર અને વધતી મોંઘવારી
જ્યારે પણ કાચા તેલના ભાવ વધે છે, ત્યારે તેની અસર માત્ર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પૂરતી મર્યાદિત નથી રહેતી. ભારત જેવા દેશો જે મોટા પાયે તેલની આયાત કરે છે, તેમના માટે મોંઘું તેલ એટલે વધતી જતી આયાત કિંમત અને નબળો રૂપિયો. જ્યારે ટ્રાન્સપોર્ટ ડીઝલના ભાવ વધે છે, ત્યારે શાકભાજી, અનાજ અને અન્ય સામાન લાવવા-લજવવાનો ખર્ચ વધે છે, જે અંતે ગ્રાહકોએ જ ચૂકવવો પડે છે.
તેલ બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે જો હોર્મુઝમાં સ્થિતિ આગામી બે મહિનામાં સામાન્ય નહીં થાય, તો ક્રૂડ ઓઈલ 100 ડોલરના સ્તરને પણ સ્પર્શી શકે છે. હાલમાં જે તેલ ભંડાર ઉપલબ્ધ છે તે કદાચ થોડા સમય માટે રાહત આપી શકે, પરંતુ લાંબા ગાળાની અછત ઉદ્યોગો અને સામાન્ય માણસની રસોઈ સુધી અસર કરશે. રોકાણકારો પણ અત્યારે એનર્જી સેક્ટરના શેરોમાં સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહ્યા છે, કારણ કે અનિશ્ચિતતાના આ માહોલમાં બજારની દિશા નક્કી કરવી મુશ્કેલ છે.
